Elżbieta Habsburżanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elżbieta Habsburżanka
Królowa Polski, wielka księżna litewska
ilustracja
Królowa Polski
Okres panowania od 6 maja 1543
do 15 czerwca 1545
Jako żona Zygmunta II Augusta
Koronacja 6 maja 1543
Poprzedniczka Bona Sforza
Następczyni Barbara Radziwiłłówna
Dane biograficzne
Dynastia Habsburg
Data i miejsce urodzenia 9 lipca 1526
Linz
Data i miejsce śmierci 15 czerwca 1545
Wilno
Miejsce spoczynku Bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie
Ojciec Ferdynand I Habsburg
Matka Anna Jagiellonka
Rodzeństwo Maksymilian II Habsburg, Anna, Ferdynand, Maria, Magdalena, Katarzyna Habsburżanka, Eleonora, Małgorzata, Jan, Barbara, Karol Styryjski, Urszula, Helena, Joanna.
Ten artykuł dotyczy królowej Polski, wielkiej księżnej litewskiej. Zobacz też: Elżbieta Habsburg – królowa Francji.

Elżbieta Habsburżanka (ur. 9 lipca 1526 w Linzu, zm. 15 czerwca 1545 w Wilnie) – królowa polska i wielka księżna litewska.

Była najstarszym dzieckiem Ferdynanda I Habsburga, króla Czech i Węgier, i Anny Jagiellonki, córki Władysława II Jagiellończyka. Uchodziła za ulubienicę rodziców. Od 1531 uczyła się na zamku w Innsbrucku pod kierunkiem poety Kaspra Veliusa Ursinusa i historyka Hieronima Jerema.

Życiorys[edytuj]

Portret 4-letniej królewny Elżbiety, 1530 r.

Od kolebki była przygotowywana do ślubu z Zygmuntem II Augustem. Już w 1527 ojciec Elżbiety podjął starania w Polsce o ślub córki z polskim księciem. Pomimo tych planów nie zadbano, by Elżbieta nauczyła się języka polskiego. Prawdopodobnie było to działanie celowe - pod pretekstem, że młodej królowej niezbędny jest tłumacz, chciano umieścić na dworze polskim jeszcze jednego szpiega Habsburgów.

W związku z tym, że Elżbieta była wnuczką Władysława II Jagiellończyka, brata Zygmunta I Starego, papież Klemens VII musiał udzielić dyspensy ślubnej. Ślub 17-letniej Elżbiety z 23-letnim Zygmuntem odbył się 6 maja 1543 roku na Wawelu. Bona Sforza była niechętna małżeństwu syna, ponieważ nienawidziła Habsburgów.

Małżeństwo nie było szczęśliwe. Młodziutka, niedoświadczona, nieśmiała i mało błyskotliwa Elżbieta nie pociągała króla. Sytuację pogarszała nieuleczalna choroba młodej królowej, epilepsja, co do reszty odstręczyło od niej małżonka. Przez cały okres trwania małżeństwa Zygmunt zdradzał żonę m.in. z Barbarą Radziwiłłówną. Jednocześnie Bona jawnie okazywała synowej swą niechęć. Jedyną osobą, okazującą Elżbiecie sympatię, był król Zygmunt I Stary. Jesienią 1544 Elżbieta wraz z Zygmuntem II Augustem wyjechała na Litwę. Małżonkowie zamieszkali w Wilnie. Przez krótki czas król stwarzał pozory w miarę poprawnego pożycia z małżonką. W rzeczywistości był już mocno zaangażowany w romans z Radziwiłłówną.

Wiosną 1545 stan zdrowia Elżbiety uległ pogorszeniu, nękały ją coraz częstsze napady padaczki. Na początku czerwca 1545 Zygmunt II August wyjechał do Krakowa odebrać posag Elżbiety, żonę pozostawił samą w Wilnie. 15 czerwca młodziutka królowa zmarła wycieńczona kilkunastoma napadami padaczki, przeżywszy zaledwie 19 lat. Została pochowana 24 sierpnia 1545 w katedrze wileńskiej obok stryja swego męża, a brata swojego dziadka, Aleksandra Jagiellończyka.

W latach 1553-1572 żoną Zygmunta II Augusta była siostra Elżbiety – Katarzyna Habsburżanka.

Galeria[edytuj]

Genealogia[edytuj]

Filip I
Piękny

ur. 22 VI 1478
zm. 25 IX 1506
Joanna
Szalona

ur. 6 XI 1479
zm. 12 IV 1555
Władysław II
Jagiellończyk

ur. 1 III 1456
zm. 13 III 1516
Anna
de Foix

ur. po 1469
zm. 26 VII 1506
         
     
  Ferdynand I
Habsburg

ur. 10 III 1503
zm. 25 VII 1564
Anna
Jagiellonka

ur. 23 VII 1503
zm. 27 I 1547
     
   

Zygmunt II
August

ur. 1 VIII 1520
zm. 7 VII 1572
OO   5 V 1543
Elżbieta
Habsburżanka

ur. 9 VII 1526
zm. 15 VI 1545


Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]