Stanisław Rossowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Rossowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1861
Monasterzyska
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1940
Warszawa
Dziedzina sztuki poeta, dramatopisarz, nowelista, dziennikarz
Ważne dzieła

Nawojka (komedia)

Stanisław Rossowski (ur. 3 maja 1861 w Monasterzyskach, zm. 26 lutego 1940 w Warszawie) – polski poeta, dramatopisarz, nowelista i dziennikarz Gazety Lwowskiej[1]. „Wydał szereg utworów poetyckich, odznaczających się szczerością natchnienia, dobrem, poczuciem realizmu i niemałym wdziękiem formy” – napisali o nim redaktorzy przedwojennej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Gutenberga w haśle Polska literatura współczesna.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył Uniwersytet Lwowski, zaś po studiach osiadł we Lwowie. Zajmował się zawodowo dziennikarstwem oraz pracą literacką. Pisał m.in. wiersze okolicznościowe i liryczne oraz dramaty, z których najbardziej znanym była komedia Nawojka, wystawiona w 1901 w Teatrze Wielkim we Lwowie z Ireną Solską w roli głównej. Był laureatem nagrody literackiej miasta Lwowa.

W 1927 otrzymał Nagrodę Literacką miasta Lwowa[2]. W marcu 1936 obchodził jubileusz 50-lecia pracy literackiej i publicystycznej[3].

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Antoni Chołoniewski maluje taki oto obrazek S. Rossowskiego w 1898 roku, czyli w pierwszej połowie jego życia i działalności twórczej:

„Poeta słońca, optymizmu i pogody wtłoczony w warsztat prozaicznej pracy przy biurku redakcyjnem (…). Typ porządnego człowieka. Nie gra w karty, nie chodzi na śniadanka do handlów korzennych. W stroju lubi małą ekscentryczność: ubiera się chętnie w jasne kamizelki i fantazyjne krawaty bladoniebieskie lub bladoróżowe, czasami z kieszeni marynarki wygląda godło szyku: rąbek chusteczki do nosa. Pasyami lubi tańczyć i jest doskonałym danserem. Hoduje kwiaty i kocha się w muzyce, sam nawet skomponował kilka «opusów».
Przez pewien czas oddawał się zapamiętale studyom spirytyzmu i zamierzał wydawać pismo specyalnie poświęcone duchom. Jest w ogóle uniwersalnym redaktorem: redagował pisma polityczne, literackie, urzędnicze, dla dzieci, dla kobiet itd. (…) Pisze we wszystkich porach dnia i nocy z równą swobodą: nowele, wiersze, artykuły polemiczne, humoreski, recenzye, studya, powieści, a nawet komedye. Wielka część jego produkcyi literackiej robi jednak wrażenie roboty na urząd, fabrykowanej w szlafroku i pantoflach (….). Dziesiąty procent całej nowelistycznej produkcyi Rossowskiego, wzięty jako całość, mógłby być uważanym za sznur literackich perełek. W ogóle płodność szkodzi Rossowskiemu. Jego rozproszone po pismach, a nawet kalendarzach wierszyki przynoszą ujmę dobrej sławie poety, w którego dorobku znajdują się rzeczy o pierwszorzędnym nastroju i formie.”[4]

Twórczość[5][edytuj | edytuj kod]

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Nawojka – premiera w Teatrze Miejskim we Lwowie 12 stycznia 1901
  • Circe – 1901
  • Za siódmą górą, za siódmą rzeką – premiera w Teatrze Miejskim we Lwowie 20 grudnia 1901
  • Zuzanna w kąpieli – premiera w Teatrze Miejskim we Lwowie 30 października 1903
  • Dymisja – premiera w Teatrze Miejskim we Lwowie 15 stycznia 1904

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Poezje, Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1886.
  • Poezje. Seria 2, Lwów: H. Altenberg, 1892.
  • Tempi passati. Wiersze różne[6], Lwów: H. Altenberg, 1892.
  • Chwile. Wybór poezyj, Lwów, 1923.

Nowelistyka, proza[edytuj | edytuj kod]

  • Ze ścieżek życia: wrażenia i obserwacje, Lwów: Seyfarth i Czajkowski, 1892.
  • Z teki impresjonisty, Lwów: Księg. Jakubowskiego i Zadurowicza, 1893.
  • Moja córka, Lwów: H. Altenberg, 1898.
  • Kréska na Matyska[7], Lwów: K. S. Jakubowski, 1898.
  • W półcieniu: nowy poczet szkiców i obrazków, Lwów: Księgarnia Polska, 1899.
  • Lili. Trzy opowiadania[8], Lwów: Tow. im. Piotra Skargi, ok. 1900.
  • Obrazki familijne, Lwów: W. Zukerkandel, 1903.

Publicystyka, utwory edukacyjne[edytuj | edytuj kod]

  • Wizerunki sejmowe: ludzie i sprawy. Przyczynek do historyi samorządu galicyjskiego, Lwów: Druk. Zygmunta Hałacińskiego, 1903.
  • Ignacy Jan Paderewski. Zarys charakterystyki, Lwów: Zienkowicz i Chęciński, 1911.
  • Piąty listopada: rzecz wydana wskutek uchwały miejscowego komitetu obywatelskiego, zapadłej dnia 7 listopada 1916 na uroczystem w sali ratuszowej zebraniu, Lwów: Komitet Obywatelski, 1916.
  • Lwów podczas inwazyi, Lwów: H. Altenberg, 1916.
  • Trzeci Maja[9], Lwów: Uniw. Żołn. Dow. Okr. Etapowego Tarnopol, 1920.
  • Lwów: z 19 ilustracjami[10], Warszawa: „Bibljoteka Polska”, ok. 1925
  • Żołnierskie to i owo[11], Lwów: Referat Oświaty Komendy Miasta, 1926
  • W starej szkole nowy duch: szkic w 1. akcie wierszem dla młodzieży[12], Kołomyja: „Notatki Wychowawcze”, 1929.
  • Pan Tadeusz: rozbiór szczegółowy, Lwów: K. S. Jakubowski, 1929.
  • Dzień krwi i chwały. Obrazek sceniczny w 1-nej odsłonie[13], Miejsce Piastowe: Wydaw. Tow. Św. Michała Archanioła, 1930.
  • Kropiciel i Brzytwa w wojsku narodowem. Gawęda sceniczna w 3 aktach[14], Miejsce Piastowe: Wydaw. Tow. Św. Michała Archanioła, 1931.

Utwory okolicznościowe[edytuj | edytuj kod]

  • Nie ma cię mistrzu! Wiersz poświęcony uczczeniu 25-letniej rocznicy zgonu śp. Adama, Lwów, 1880
  • Słowa do Kantaty ku czci Adama Mickiewicza Bolesława Wallek-Walewskiego na chór mieszany z towarzyszeniem orkiestry smyczkowej, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, cop. 1949
  • Słowa do Serenady ku uczczeniu Najjaśniejszego Cesarza i Króla Franciszka Józefa Stanisława Niewiadomskiego na chór męski i orkiestrę
  • Katalog wystawy urządzonej ku czci Tadeusza Kościuszki w setną rocznicę jego zgonu, Lwów, Komitet Wystawy, 1917
  • Na sprowadzenie zwłok Henryka Sienkiewicza z ziemi szwajcarskiej do polskiej, ok. 1924, (Lwów: Drukarnia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich).
  • Ku czci nieznanego żołnierza[15], Lwów, 1925.
  • Słowa do kantaty Nieznany żołnierz Mieczysława Sołtysa, na chór męski Lwów: Wydaw. Wojewódzkiego Komitetu Lwowskiego Obywatelskiego dla Uświetnienia Uroczystości Ekshumacji i Przewiezienia Zwłok Nieznanego Żołnierza z Pobojowiska Lwowskiego do Warszawy, 1925.
  • Juljusz Słowacki w święto złożenia zwłok poety na Wawelu[16], Lwów: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1927.

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Henrik Ibsen, Oblubienica morza. Dramat w 5-ciu aktach, Warszawa: Przegląd Tygodniowy, 1889.
  • Heinrich Zschocke, Księga rozmyślań ku duchowemu zbudowaniu rodzin chrześcijańskich z dzieła H. Zschockego „Stunden der Andacht” (wybór i przekład), Lwów: Założyciel Schroniska R. Domsa, 1893
  • William Szekspir, Cymbelina, 1897
  • Heinrich Heine, O Polsce, Lwów, Złoczów: Księg. W. Zukerkandel, 1913.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gazeta Lwowska, Lwów, 1811-1939 (pol.). Katalog Bibliotek BUW. [dostęp 2009-02-12].
  2. Jubileusz literata i dziennikarza. „Wschód”, s. 1, Nr 5 z 10 marca 1936. 
  3. Włodzimierz Jampolski. O Stanisławie Rossowskim. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 55 z 7 marca 1936. 
  4. Antoni Chołoniewski, Nieśmiertelni. Fotografie literatów lwowskich, Lwów: Księgarnia Polska, 1898.
  5. Informacje o utworach wydanych drukiem na podstawie katalogów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
  6. Stanisław Rossowski, Tempi passati : wiersze różne, wyd. 1892, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  7. Stanisław Rossowski, Kréska na Matyska, wyd. 1898, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  8. Stanisław Rossowski, Lili : trzy opowiadania, wyd. 1900, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  9. Stanisław Rossowski, Trzeci Maja, wyd. 1920, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  10. Stanisław Rossowski, Lwów : z 19 ilustracjami, wyd. 1925, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  11. Stanisław Rossowski, Żołnierskie to i owo, wyd. 1926, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  12. Stanisław Rossowski, W starej szkole nowy duch : szkic w 1. akcie wierszem dla młodzieży, wyd. 1929, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  13. Stanisław Rossowski, Dzień krwi i chwały : obrazek sceniczny w 1-nej odsłonie, wyd. 1930, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  14. Stanisław Rossowski, Kropiciel i Brzytwa w wojsku narodowem : gawęda sceniczna w 3. aktach, wyd. 1931, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  15. Stanisław Rossowski, Ku czci nieznanego żołnierza, wyd. 1925, polona.pl [dostęp 2018-06-09].
  16. Stanisław Rossowski, Juljusz Słowacki w święto złożenia zwłok poety na Wawelu, wyd. 1927, polona.pl [dostęp 2018-06-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Artur Hutnikiewicz: Młoda Polska. Wyd. IX - 5 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 431-432, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13850-9.