Stasys Raštikis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stasys Raštikis
Stasys Raštikis
Generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 13 września 1896
Kurszany
Data i miejsce śmierci 3 maja 1985
Los Angeles
Przebieg służby
Lata służby 1915-1940
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego,
Litewskie Siły Zbrojne
Stanowiska szef sztabu generalnego LSZ, Naczelny Wódz LSZ,
minister obrony narodowej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
konflikt polsko-litewski
Późniejsza praca dziennikarz
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Krzyża Pogoni (Litwa) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Medal Ochotników Założycieli Armii Litewskiej Medal Niepodległości Litwy Gwiazda Szaulisów (Litwa) Medal Gwiazdy Szaulisów Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja) Order Krzyża z Orłem I Klasy (Estonia) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Krzyż Uznania (Łotwa) Krzyż Zasług Aizsargów (Łotwa) Medal Pamiątkowy X Rocznicy Walk o Wyzwolenie Republiki Łotewskiej Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Komandor Orderu Wazów (Szwecja) Kawaler 1. klasy Orderu Miecza (Szwecja) Medal z okazji koronacji Jerzego VI

Stasys Raštikis (ur. 13 września 1896 w Kurszanach, zm. 3 maja 1985 w Los Angeles)[1]litewski generał, Naczelny Wódz Litewskich Sił Zbrojnych, po 1945 działacz litewskiej emigracji w USA i dziennikarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1915 zaciągnął się na ochotnika do armii rosyjskiej. W trakcie I wojny światowej ukończył szkołę wojskową w Tbilisi. Po wojnie powrócił na Litwę, gdzie walczył przeciwko wojskom bolszewickim i polskim.

W latach 1925-1929 studiował na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie, później kształcił się w akademii wojskowej w Niemczech.

W 1934 został powołany na stanowisko na szefa sztabu generalnego, a w 1937 prezydent Antanas Smetona mianował go generałem brygady. Nota bene Raštikis był związany rodzinnie z Smetoną – jako mąż córki starszego brata prezydenta – Motiejusa. W 1940 został awansowany do rangi generała dywizji[1].

Od stycznia 1935 do 1940 był Naczelnym Wodzem LSZ. Od marca do grudnia 1938 sprawował również funkcję ministra obrony narodowej. Był postacią kontrowersyjną – w czerwcu 1940 opowiedział się na naradzie u prezydenta Smetony przeciwko stawieniu zbrojnego oporu wobec ultimatum sowieckiego, mimo że przez kilka poprzednich lat uspokajał litewskie władze co do stanu obronności państwa.

Po włączeniu Litwy do ZSRR wyjechał do III Rzeszy, by wkrótce wrócić do kraju, zajętego przez przez wojska niemieckie w wyniku operacji Barbarossa. Powierzono mu wówczas funkcję ministra obrony w Litewskim Rządzie Tymczasowym, którą pełnił do czerwca 1941. Następnie pracował w kowieńskim Muzeum Wojskowym im. Witolda Wielkiego.

Przed kontrofensywą Armii Czerwonej na froncie wschodnim ponownie ewakuował się do Niemiec, skąd w 1949 wyemigrował do USA. W Ameryce zajmował się dziennikarstwem – publikował w litewskich pismach emigracyjnych: "Karo archyvas", "Mūsų žinynas", "Karys", "Trimitas", "Lietuvių archyvas", "Dirva" i "Tėvynės sargas".

Zmarł w Los Angeles wiosną 1985. W 1993 jego szczątki zostały przeniesione do Kowna i uroczyście złożone na Cmentarzu Pietraszuńskim.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Został odznaczony m.in. estońskim Orderem Krzyża z Orłem I klasy (1939). 6 maja 1939 złożył wizytę w Polsce, gdzie został przyjęty z honorami przez marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego oraz prezydenta Ignacego Mościckiego i odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 ieskok.penki.lt - Stasys Raštikis (lit.) [dostęp 2012-04-07]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]