Sterniczka jamajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sterniczka jamajska
Oxyura jamaicensis[1]
(Gmelin, 1789)
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Rodzaj Oxyura
Gatunek sterniczka jamajska
Synonimy
  • Anas jamaicensis J. F. Gmelin, 1789[2]
Podgatunki
  • O. j. jamaicensis (J. F. Gmelin, 1789)
  • O. j. ferruginea (Eyton, 1838)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     Oxyura jamaicensis jamaicensis

     Oxyura jamaicensis ferruginea

Sterniczka jamajska (Oxyura jamaicensis) – gatunek średniego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki O. jamaicensis[4]:

  • O. jamaicensis jamaicensis (sterniczka jamajska[4]) – Ameryka Północna, w tym Karaiby. Wędrowny, zimuje w południowej części areału.
  • O. jamaicensis ferruginea (sterniczka peruwiańska[4]) – Ameryka Południowa (Andy), przez niektóre źródła klasyfikowana jako osobny gatunek Oxyura ferruginea[5][6][7].

Niektórzy wyróżniają też podgatunek O. jamaicensis andina (Lehmann, 1946) jako pośredni pomiędzy wyżej wymienionymi[2][7]. Wyróżniany dawniej O. jamaicensis rubida ma status wątpliwy[2][7].

Introdukowana do Wielkiej Brytanii w latach 60. XX wieku skolonizowała Europę Zachodnią, zalatując sporadycznie do Europy Środkowej i Afryki Północnej. W Polsce pojawia się sporadycznie (stwierdzona 13 razy do końca roku 2015[8]) i nie rozmnaża się, a pierwszego przedstawiciela tego gatunku stwierdzono w 2005 (wcześniej, w 1997 zaobserwowano samca będącego hybrydą sterniczki jamajskiej i rodzimej sterniczki zwyczajnej)[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Ciało rdzawo-brązowe. W szacie godowej u samca głowa ciemna, policzki białe, dziób błękitny. Samica ma głowę brązową, a na poliku przez białą plamę biegnie brązowy pasek. W szacie spoczynkowej kolor biały zastępowany jest przez jasnobrązowy. Podgatunki południowe mają mniej koloru białego na głowie.
Wymiary średnie[7]
dł. ciała ok. 35–43 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 53–62 cm
waga: samiec 530–795 g, samica 310–845 g

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Cieki wodne, estuaria, mokradła.
Gniazdo 
Pływająca platforma zbudowana z roślin, ukryta w zaroślach.
Jaja
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-lipcu 5 do 15 ciemnych jaj.
Wysiadywanie 
Jaja składane w odstępach jednodniowych, wysiadywane są przez okres 23–26 dni przez samicę. Pisklęta pierzą się po 60 dniach. Samiec podczas sezonu godowego zapładnia kilka samic. Po wykluciu pomaga wychować młode pierwszej partnerce.
Pożywienie 
Nasiona i rośliny wodne uzupełniane przez drobne zwierzęta (mięczaki, owady i ich larwy)[9] zbierane z powierzchni wody lub spod wody.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów gatunek został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[3].

Status w Europie[edytuj | edytuj kod]

W Europie sterniczka jamajska jest uznawana za gatunek inwazyjny. Wywiera negatywny wpływ na środowisko przyrodnicze, gdyż krzyżuje się i konkuruje o pokarm i miejsce gniazdowania z zagrożoną sterniczką zwyczajną, przenosi wirusa ptasiej grypy (szczep H5N1), a ponadto poprzez swoje agresywne zachowanie konkuruje z innym gatunkami ptaków wodnych, m.in. perkozem zausznikiem i perkozkiem. W 2016 Stały Komitet Konwencji Berneńskiej wydał Rekomendację Nr 185 (2016) dotyczącą całkowitego wytępienia tego gatunku w Zachodniej Palearktyce przed rokiem 2020. Już wcześniej jednak w kilku krajach Europy Zachodniej realizowano programy redukcji populacji sterniczki jamajskiej poprzez np. odstrzał, niszczenie jaj czy pułapki, np. w latach 2005–2010 w Wielkiej Brytanii odstrzelono ponad 6800 osobników, dzięki czemu brytyjska populacja tej kaczki zmalała o 95%[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oxyura jamaicensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Ruddy Duck (Oxyura jamaicensis) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-08)].
  3. a b Oxyura jamaicensis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b c P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rząd: ANSERIFORMES Wagler, 1831 - BLASZKODZIOBE (wersja: 2019-07-29). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-08-12].
  5. Frank Gill, David Donsker (red.): Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-09-01].
  6. BirdLife International, 2016, Oxyura ferruginea [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2019-2 [dostęp 2019-09-01] (ang.).
  7. a b c d Carboneras, C. & Kirwan, G.M.: Ruddy Duck (Oxyura jamaicensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 1 września 2019].
  8. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 32. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2015. „Ornis Polonica”. 57, s. 117–147, 2016. 
  9. a b c Karta Informacyjna Gatunku – sterniczka jamajska. W: Analiza stopnia inwazyjności gatunków obcych w Polsce wraz ze wskazaniem gatunków istotnie zagrażających rodzimej florze i faunie oraz propozycją działań strategicznych w zakresie możliwości ich zwalczania oraz Analiza dróg niezamierzonego wprowadzania lub rozprzestrzeniania się inwazyjnych gatunków obcych wraz z opracowaniem planów działań dla dróg priorytetowych [on-line]. Uniwersytet Śląski w Katowicach, marzec 2018. [dostęp 2019-09-01].