Struś czerwonoskóry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Struś czerwonoskóry
Struthio camelus[1]
Linnaeus, 1758[2]
Ilustracja
Samiec i dwie samice; Park Narodowy Etoszy, Namibia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki paleognatyczne
Rząd strusie
Rodzina strusie
Rodzaj Struthio
Gatunek struś czerwonoskóry
Synonimy
  • Struthio australis J.H. Gurney, Sr., 1868[3]
  • Struthio massaicus Neumann, 1898[4]
Podgatunki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Struś czerwonoskóry[7], struś, struś masajski[8], struś północnoafrykański[8] (Struthio camelus) – gatunek dużego, nielotnego ptaka z rodziny strusi (Struthionidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Struś czerwonoskóry zamieszkuje w zależności od podgatunku różne rejony Afryki[9][7][8]:

Ponadto występuje również struś afrykański czarnymieszaniec s. północnoafrykańskiego ze s. południowoafrykańskim – cechuje go krępa budowa ciała, jest to najczęstsza forma w hodowli[10]. Rozpowszechniony jest pogląd, że strusie żyją w Australii. Zostały tam jednak introdukowane[11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Struś czerwonoskóry, miedzioryt (Jan Jonston, 1650)[12]
Ubarwienie: samiec – czarne, jedynie pióra na końcach skrzydeł i ogona białe; samica – cała brązowa, końce wszystkich piór jasne. Głowa, górne 2/3 szyi i nogi nagie. Barwa skóry pozwala odróżnić poszczególne podgatunki. Posiada dwa palce u stopy; większy – odpowiednik palca środkowego – potężny, zaopatrzony w pazur, mniejszy – odpowiednik palca zewnętrznego, pozbawiony pazura. W żołądku mięśniowym zwanym mielcem znajdują się gastrolity pomagające w trawieniu pokarmu. Ma doskonały wzrok – widzi dobrze na odległość do 5 km. Zwykle w stadach po 5–6 osobników (jeden samiec z haremem), w towarzystwie innych zwierząt. Rzadko stada do 50 sztuk. Są to największe i najszybsze nielotne ptaki lądowe. Na dłuższych dystansach biegają z prędkością 50 km/h, a w sprincie nawet 70 km/h[13]. Mogą żyć do 75 lat.
Wymiary średnie
  • długość ciała: 210–275 cm samce, 175–190 cm samice[14]
    • długość czaszki: około 17,9 cm[15]
    • długość dzioba: około 10,4 cm[15]
  • masa ciała: 100–156 kg samce, 90–110 kg samice[14]

Największy obecnie żyjący ptak[16]. Samice są nieco mniejsze od samców.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Pustynie i półpustynie o skąpej roślinności. Struś masajski – sawanna.
Gniazdo
W formie płytkiego dołu o średnicy 3 m wykopane przez samce w piasku lub ziemi[14]. W gnieździe jaja wszystkich samic haremu (główna samica składa 5-11 jaj, pozostałe samice ze stada 2-6 jaj[14]).
Jaja
Duże (średnica 159[14] x 120[16] – 130 mm[14]), o barwie żółtawej (inny autor opisuje skorupkę jako białą z beżowym nalotem[16]), masie 1,5–2 kg[16], o objętości kilkudziesięciu kurzych jaj.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 42-46 głównie przez samca (w dzień czasem zmieniany przez główną samicę)[14]. Rodzice wykazują silny instynkt opiekuńczy. Młode opuszczają gniazdo po 3-5 dniach od wylęgu[14]. Okres pierzenia trwa 4-5 miesięcy. Dojrzałość płciową młode uzyskują w wieku około 3-4 lat[14], jednak rozmiar dorosłych osiągają już po 18 miesiącach[16]. Długość życia 30-40 lat[14].
Pożywienie
Roślinne, czasem łapią owady i niewielkie kręgowce. Strusie posiadają czterokomorowy żołądek oraz jelito cienkie osiągające długość 14 m, ponadto połykają kamienie i inne twarde przedmioty, dzięki czemu trawienie twardej i suchej roślinności stepowej nie sprawia ich organizmom problemów[16].

Zagrożony, struś ucieka, ale może też zadać obrażenia, a nawet zabić swoimi silnymi nogami[17]. Może kopać tylko do przodu[18]. Wbrew powszechnemu przekonaniu strusie nie zakopują głowy w piasek, aby uniknąć niebezpieczeństwa[19]. Ten mit prawdopodobnie pochodzi od Pliniusza Starszego (23–79 n.e.), który napisał, że strusie "wyobrażają sobie, kiedy wetkną głowę i szyję w krzaki, że całe ich ciało jest ukryte"[20]. Opinia ta może być skutkiem błędnej interpretacji wkładania przez strusie głowy w piasek, aby połykać piasek i otoczaki[21], lub, jak sugeruje National Geographic, ich obronnego zachowania leżenia nisko, tak że z pewnego dystansu może się wydawać, że zakopały głowę[22]. Innym wytłumaczeniem jest zachowanie ptaka podczas upału, kiedy to układa na piasku wyciągniętą szyję i głowę[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Struthio camelus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 155. (łac.)
  3. a b J.H. Gurney. Notes on Mr. Layard’s ‘Birds of South Africa.’. „The Ibis”. New series. 4, s. 253, 1868 (ang.). 
  4. a b O.R. Neumann. Beiträge zur Vogelfauna von Ost- und Central-Afrika. „Journal für Ornithologie”. 46, s. 243, 1898 (niem.). 
  5. W. Rotschild. Description of a new subspecies of Ostrich from Syria. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 39, s. 83, 1919 (ang.). 
  6. Struthio camelus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  7. a b Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Struthionidae Vigors, 1825 – strusie – Ostriches (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-05-13].
  8. a b c struś czerwonoskóry (Struthio camelus) Linnaeus, 1758 (pol.). Avibase. [dostęp 2009-10-07].
  9. Frank Gill, David Donsker: Family Struthionidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-05-13].
  10. Struś afrykański – Struthio camelus (pol.). [dostęp 2010-08-11].
  11. Denis Lepage: Struś afrykański (Struthio camelus) (pol.). Avibase. Światowa Baza Danych o Ptakach. [dostęp 2010-08-11].
  12. Jan Jonston, Historiae Naturalis De Auibvs Libri VI ;, Frankfurt nad Menem: Impensis Matthaei Meriani, 1650.
  13. S.J.J.F. Davies: Ostriches. W: Michael Hutchins: Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Wyd. drugie. Farmington Hills, MI: Gale Group, 2003, s. 99–101. ISBN 0-7876-5784-0.
  14. a b c d e f g h i j A. Folch, D. A. Christie, F. Jutglar, E. F. J. Garcia: Ostrich (Struthio camelus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-05-13]. (ang.)
  15. a b Ostrich (Struthio camelus) (ang.). [dostęp 15 maja 2015].
  16. a b c d e f g Albin Łącki: Wśród zwierząt. Ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 12. ISBN 83-09-01320-5.
  17. Keenan Donegan: Struthio camelus (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan Museum of Zoology, 2002.
  18. John Joseph Halcombe: Mission life. T. Vol. 3, Part 1. W. Wells Gardner, 1872, s. 304. (ang.)
  19. Michael Gosselin: Ostrich (ang.). W: Natural History Notebooks [on-line]. Canadian Museum of Nature, December 2010.
  20. Karl Kruszelnicki: Ostrich head in sand (ang.). W: ABC Science: In Depth [on-line]. Australian Broadcasting Corporation, 2 listopada 2006. [dostęp 2016-02-17].
  21. David Thomas: Why ostriches DON'T bury their heads in the sand... and the surprising truths behind other great animal myths (ang.). 15 maja 2008. [dostęp 7 listopada 2012].
  22. National Geographic Society: Ostrich Struthio camelus (ang.). 2009.