Szare

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szare
Herb
Herb
Zabudowa wsi
Zabudowa wsi
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Milówka
Liczba ludności (2008) 805
Strefa numeracyjna (+48) 33
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0062662
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Szare
Szare
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szare
Szare
Ziemia49°33′25″N 19°02′25″E/49,556944 19,040278

Szarewieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Milówka. Powierzchnia sołectwa wynosi 725 ha, a liczba ludności 800, co daje gęstość zaludnienia równą 109 os./km²[1]. Herbem wsi Szare są trzy podkowy.

Położenie[edytuj]

Wieś leży na wysokości 400-600 m n.p.m. w południowo-wschodniej części Beskidu Śląskiego. Rozciągnięta jest w dolince potoku Szarego - pomiędzy niewysokim grzbietem, zakończonym górą Suchą (zwaną też Sybirką; 637 m n.p.m.) na południowym wschodzie a grzbietem Szarego na północnym zachodzie.

Historia[edytuj]

Szare, według wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazywane również Śmierlawką, powstało ok. 1625 r. - prawdopodobnie przez podniesienie przez królową Konstancję do rangi wsi starszej osady wołoskiej. Na terenie tym osiedleni zostali również chłopi z Lipowej, których ziemie zabrał w 1608 r. Mikołaj Komorowski, tworząc lipowski folwark. Szare było wsią zarębną i należało do klucza folwarcznego Węgierskiej Górki; jego mieszkańcy byli zobowiązani m.in. do "wyrabiania" w lasach określonej ilości drewna i spławiania go Sołą do Żywca lub nawet Krakowa.

Z Szarego pochodził Tomasz Masny – jeden z "najsłynniejszych" żywieckich zbójników, herszt zbójnickiej familii, grasującej w latach 1623-1624 po całej Żywiecczyźnie.

W 1672 r. wieś liczyła 20 gospodarstw i 170 mieszkańców, oprócz prac w lesie zajmujących się głównie pasterstwem. Według inwentarza z 1817 r. należało do niej 366 polan o łącznej powierzchni ok. 820 ha. W XIX w. działał tu prymitywny zakład produkujący tekturę.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 297 budynkach w Szarych (obejmujących również późniejsze Laliki) na obszarze 2168 hektarów mieszkało 1945 osób (gęstość zaludnienia 89,7 os./km²), z czego 1934 (99,4%) było katolikami, 10 (0,5%) wyznawcami judaizmu a 1 innej religii, 1937 (99,6%) polsko- a 8 (0,4%) niemieckojęzycznymi[2].

7 października 1940 r. w ramach hitlerowskiej "Saybusch-Aktion" (Akcja Żywiec) wysiedlono z Szarego 58 polskich rodzin (318 osób), osiedlając na ich miejsce 18 rodzin (70 osób) niemieckich. Wyzwolenie wsi nastąpiło 6 kwietnia 1945 r., lecz na odległej o parę km na południe górze Szklanówce okrążone oddziały niemieckie broniły się aż do 30 kwietnia.

W 1948 z miejscowości wyodrębniły się Laliki.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Współczesność[edytuj]

W ostatnich latach uruchomiono w Szarem kilka gospodarstw agroturystycznych. W jednym z nich prowadzona jest hodowla koni – w połączeniu z prowadzeniem ścieżek turystycznych do jazdy konnej.

Zabytki[edytuj]

Dzwonnica w Szarem z 1784 roku

We wsi, przy drodze na Pawlicznem, znajduje się kaplica pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wystawiona w 1826 r. przez Szczepana Kuśnierza. Murowana, z kamienia, na rzucie prostokąta, ma kolebkowe sklepienie i gontowy dach z wydatnym okapem od frontu. We wnętrzu ołtarzyk z obrazem Wniebowzięcia, o charakterze ludowego baroku. We wsi znajduje się także drewniana dzwonnica z 1784 roku[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy