Szczyt Lenina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny
Szczyt LeninaSzczyt Awicenny
Państwo  Tadżykistan
 Kirgistan
Pasmo Pamir
Wysokość 7134 m n.p.m.
Wybitność 2790 m
Pierwsze wejście 28.06.1928
Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider (Niemcy)
Położenie na mapie Tadżykistanu
Mapa lokalizacyjna Tadżykistanu
Szczyt LeninaSzczyt Awicenny
Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Szczyt LeninaSzczyt Awicenny
Szczyt Lenina
Szczyt Awicenny
Ziemia 39°20′33″N 72°52′39″E/39,342500 72,877500

Szczyt Lenina, także Szczyt Awicenny (7134 m n.p.m.; ros. пик Ленина, pik Lenina; kirg. Ленин чокусу, Lenin czokusu[1]; tadż. қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, kullai Abuali ibni Sino; do 1928 roku Szczyt Kaufmana) – szczyt w Górach Zaałajskich w Pamirze, w Azji, na granicy Tadżykistanu i Kirgistanu, drugi co do wysokości (po Szczycie Ismaila Samaniego) w górach Pamiru. Do czasu rozpadu Związku Radzieckiego był drugim co do wysokości szczytem radzieckiego Pamiru i trzecim w ogóle szczytem ZSRR.

Szczyt odkrył i opisał jako pierwszy w 1871 r. młody rosyjski geograf Aleksiej Fedczenko. W czasie swej trzeciej wyprawy badawczej do Azji Środkowej osiągnął on przełęcz Tengizbaj w Górach Ałajskich, skąd po drugiej stronie szerokiej Kotliny Ałajskiej ujrzał "szczyt, który (...) dominował nad innymi (...). Kształt tego szczytu był bardzo charakterystyczny: piramida o podstawie niewspółmiernej w stosunku do wysokości, piramida nieregularna, jako że północny bok ma stromy, a południowy połogi (...). Później z dołu, z Ałaju, widziałem ten szczyt i stąd okazał się on najwyższy". Fedczenko nazwał go Szczytem Kaufmana.

W 1888 r. górę ujrzał pierwszy Polak, Bronisław Grąbczewski, wówczas porucznik armii carskiej. W czasie swej drugiej ekspedycji w góry Azji Środkowej, zorganizowanej przez Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne, opisał on "majestatyczny szczyt Kaufmana" widziany z Doliny Ałajskiej.

Pierwsze wejście na szczyt miało miejsce w 1928 r. Dokonali go Karl Wien, Eugene Allwein i Erwin Schneider w ramach wyprawy niemieckiej. Pierwszego wejścia radzieckiego dokonali 8 września 1934 r. Witalij Abałakow, N. Czernucha i I. Łukin (wiodło ono granią wschodnią).

Latem 1967 roku, dla uczczenia 50. rocznicy rewolucji październikowej, Federacja Alpinizmu ZSRR zorganizowała międzynarodową alpiniadę w Pamirze, której celem było wejście na ówczesny Pik Lenina. Podczas jej trwania szczyt zdobyło 321 alpinistów, w tym (14 sierpnia) grupa wspinaczy polskich: Stanisław Biel, Eugeniusz Chrobak, Piotr Młotecki, Andrzej Sobolewski, Zbigniew Staszyszyn, Ryszard Szafirski i Adam Zyzak[2].

W 1974 r. cała radziecka wyprawa kobieca (osiem osób) zmarła w obozie na wysokości 7000 m n.p.m. z powodu nagłego pogorszenia pogody (niż atmosferyczny)[3]. O tym wydarzeniu opowiada film fabularny Storm and Sorrow.

W 1990 r. 43 wspinaczy zginęło w lawinie, która była spowodowana trzęsieniem ziemi[4].

Zdobycie szczytu jest wymagane dla uzyskania rosyjskiego wyróżnienia alpinistycznego: Śnieżnej Pantery.

W czerwcu 2006 r. rząd Tadżykistanu zmienił dotychczasową tadżycką nazwę szczytu қуллаи Ленин (kullai Lenin) na nazwę қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, (kullai Abuali ibni Sino) nadaną na cześć perskiego naukowca Awicenny[5]. Nazwy rosyjska i kirgiska, tego leżącego na tadżycko-kirgiskiej granicy szczytu, obowiązujące w Kirgistanie nie zostały jednak zmienione.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3-8.

Przypisy

  1. Czasami błędnie podawana jest jako kirgiska nazwa Ачикташ (Acziktasz), jest to jednak nazwa niewielkiego płaskowyżu znajdującego się obok szczytu
  2. Biel Stanisław: Pik Lenina, w: "Poznaj Świat" nr 1/1968, s. 3 – 8;
  3. Artykuł w języku angielskim opisujący tragedię wyprawy kobiecej w roku 1974
  4. Francis X Clines (NY Times): Avalanche Kills 40 Climbers in Soviet Central Asia (ang.). [dostęp 25 września 2008].
  5. Karori Hukumati Dżumhurii Todżikiston az 4 ijuli soli 2006 szahri Duszanbe № 297 (tadż.)