Szkło akrylowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Schemat struktury chemicznej poli(metakrylanu metylu)

Szkło akrylowe (szkło organiczne; inaczej pleksi, pleksiglas, metapleks) – przezroczyste tworzywo sztuczne, którego głównym składnikiem jest polimerpoli(metakrylan metylu) (PMMA). Niektóre rodzaje pleksiglasu zawierają też pewne ilości innych polimerów i kopolimerów poliakrylowych.

Plexiglas to nazwa handlowa jednego z producentów płyt akrylowych. Często w języku potocznym tak określa się każdą płytę akrylową. Nazwy handlowe innych producentów: Akrylon, Altuglas, Limacryl, Oroglas, P-Plex, PerClax, Perspex, Plexpol, Setacryl.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Próbka bromu w szklanej ampułce zatopionej w szkle akrylowym

Wybrane właściwości pleksi:

  • duża przezroczystość w zakresie światła widzialnego (transmitancja ok. 92%[1])
  • odporność na działanie ultrafioletu, dzięki czemu nie występuje proces żółknięcia materiału (płyty UV)[1]
  • łatwość obróbki, tworzywo ma właściwości termoplastyczne[1]
  • maksymalna temperatura użytkowania: 80 °C[1]
  • temperatura mięknienia: 115 °C[1]
  • proces relaksacji (wyżarzania materiału – odpuszczania wewnętrznych naprężeń po procesie obróbki) odbywa się w temperaturze stałej 80 °C – 1 h na 2 mm grubości materiału
  • stosunkowo niska temperatura depolimeryzacji, co wiąże się z łatwym recyklingiem.
  • gęstość: 1,19 g/cm³[1]
  • wytrzymałość na rozciąganie: 75 Mpa
  • wytrzymałość na ściskanie: 100 Mpa
  • udarność z karbem według Charpy'ego: 1,5 kJ/m2[1]
  • twardość w skali Shore'a D: 75

Wada:

  • niewielka twardość - powierzchnia płyt łatwo ulega zarysowaniu, co jest szczególnie widoczne w przypadku wykończenia "na połysk"

Rodzaje płyt według sposobu otrzymywania[edytuj | edytuj kod]

Częściowo przegrzany podczas polimeryzacji poli(metakrylan metylu)
Całkowicie przegrzany podczas polimeryzacji poli(metakrylan metylu)

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Polimetakrylan metylu otrzymuje się w wyniku polimeryzacji rodnikowej (produktem jest polimer ataktyczny, bezpostaciowy) lub anionowej (polimery krystaliczne: izotaktyczne i syndiotaktyczne)[2].

Kształtki i płyty ze szkła akrylowego można otrzymywać na dwa sposoby:

  • z gotowego granulatu polimerowego w wyniku obróbki termoplastycznej (np: wtrysku)
  • ekstruzji – wytłacznia przez ustnik (profile)
  • bezpośrednio z monomerumetakrylanu metylu, który jest poddawany rodnikowej polimeryzacji w bloku, w dobrze chłodzonych formach; ze względu na silnie egzotermiczny przebieg tej polimeryzacji można tą metodą otrzymywać bloki, pręty i płyty materiału o grubości do 300 mm.

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

  • architektura: zadaszenia, świetliki, elewacje
  • okna samolotów, pojazdów, łodzi podwodnych, statków
  • drobne przedmioty użytkowe, elementy maszyn, urządzeń itp.
  • w stomatologii stanowi główny składnik wypełnień; mogą one być dostosowane do koloru uzębienia pacjenta
  • światłowody
  • szkło artystyczne (np. w rzeźbach Dale Chihuly)
  • płyty o specjalnym przeznaczeniu
    • ekrany akustyczne (autostrady)
    • ekrany dla rzutników cyfrowych
    • ekrany termiczne (Heat Stop)
    • płyty UVD do łóżek solaryjnych
    • płyty o podwyższonej udarności
    • płyty fluorescencyjne
    • płyty do podświetleń krawędziowych

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Plexi PMMA – Heko. [dostęp 2010-07-16].
  2. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969, s. 1101.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]