Przejdź do zawartości

Szkoła Ateńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Szkoła Ateńska
Scuola di Atene
Ilustracja
Autor

Rafael Santi

Rodzaj

fresk

Data powstania

1509–1511

Wymiary

500 × 770 cm

Miejsce przechowywania
Miejscowość

Watykan

Lokalizacja

Pałac Apostolski

Szkoła Ateńskamalowidło ścienne namalowane przez Rafaela w latach 1509–1511, na zlecenie papieża Juliusza II. Znajduje się w Pałacu Apostolskim w części apartamentów papieskich nazywanych Stanza della Segnatura[1]. Obraz ten uchodzi za pieśń ku czci samoświadomości człowieka i bystrości jego myśli[2], stanowi jeden z najbardziej znanych dzieł malarskich renesansu[1].

Okoliczności powstania dzieła[edytuj | edytuj kod]

Papież Juliusz II przyczynił się do odbudowy prestiżu Rzymu. Jako mecenas sztuki przekształcił Rzym w ważny ośrodek kultury renesansowej[3]. Sprowadził on do miasta wielu artystów, m.in. Michała Anioła (autora fresków na kaplicy Sykstyńskiej), Donatego Bramantego (projektanta bazyliki św. Piotra) i Rafaela Santiego[4][5]. Rafael otrzymał zlecenie na namalowanie fresku w Stanza della Segnatura, jednej z czterech sal tworzących komnaty w północnym skrzydle Pałacu Apostolskiego. Już wcześniej Rafael Santi był popularnym malarzem, a jego obrazy miały renomę. Po wyjeździe z Florencji Rafael otrzymał zlecenie namalowania fresków w Pałacu Apostolskim[3].

Stanza della Segnatura jest niewielką salą, freski w niej są nisko umieszczone. Pomimo tego dzięki odpowiedniej kompozycji bardzo oddziałują na widza. Obok Szkoły Ateńskiej innym ważnym obrazem sali jest Adoracja Eucharystii, gdzie Rafael odmalował sferę nieba chrześcijańskiego i sferę Kościoła katolickiego[6]. Według przekazu po ukończeniu Szkoły Ateńskiej Juliusz II był pod tak dużym wrażeniem talentu Rafaela, że zdecydował się zwolnić pozostałych zatrudnionych malarzy, by resztę prac dokończył sam Rafael[3]. Ponadto po śmierci Bramantego Rafael kontynuował budowę bazyliki św. Piotra. Dzięki Szkole Ateńskiej Rafael stał się sławny w całych Włoszech[5].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

Na fresku znajduje się około czterdzieści postaci, z czego dwadzieścia stanowią filozofowie starożytności[1][3][7]. Większość postaci zgromadzona jest w dolnej partii budynku, jeden z filozofów znajduje się na schodach, kilku mężczyzn przebywa w wyższej części budynku. Postacie w centrum dzielą się na osobne grupy[1].

Filozofowie przebywają we wnętrzu, przypominającym antyczną świątynię, zwieńczoną ogromnym sklepieniem kolebkowym[1][3]. W gmachu znajdują się rzeźby boga Apolla, patrona sztuki i poezji, oraz bogini Minerwy, patronki mądrości, sztuki i rzemiosła. Przedstawiona architektura nawiązuje do pierwotnego pomysłu przebudowy bazyliki św. Piotra w Rzymie, autorstwa Bramantego. Architekt zaprojektował kościół na planie krzyża greckiego, z kopułą na przecięciu naw. Projekt ten nawiązywał do Panteonu[1]. Według innego źródła Rafael mógł inspirować się również ogólnie architekturą rzymską[3].

W centrum stoją Platon i Arystoteles. Platon, prawdopodobnie z twarzą Leonarda da Vinci, ma na sobie różową[8] lub czerwoną togę[9]. Pokazuje palcem prawej ręki niebo[10], a w lewej dłoni trzyma swój dialog Timajos[1]. Arystoteles ma na sobie niebieską szatę, wskazuje na ziemię[9], a na lewym udzie przytrzymuje tom Etyki nikomachejskiej[1]. Arystoteles prawdopodobnie ma rysy twarzy Giuliana da Sangallo. Starzec leżący na schodach to Diogenes[1]. Opierający się o blok kamienny zamyślony Heraklit ma podobiznę Michała Anioła[3]. Na malowidle pojawiają się także Pitagoras. Przyjmuje się, że jest to postać znajdująca się po lewej stronie kompozycji, wpisująca cyfry do księgi, któremu znajdujący się obok uczeń podtrzymuje tablicę[1].

Na fresku znajdują się również rozmawiający ze sobą Sokrates i Alkibiades. Na pierwszym planie po prawej znajduje się Euklides, dokonujący pomiarów cyrklem[3]. Ma on twarz Bramantego[11]. Za Euklidesem stoi Zaratusztra z globusem nieba) oraz Klaudiusz Ptolemeusz, któremu towarzyszy globus Ziemi[3]. Na fresku uwieczniono również Hypatię z Aleksandrii[12].

Według historyków Szkoła Ateńska przedstawia wszystkich ważniejszych filozofów antycznych. Nie wszystkie postaci zostało zidentyfikowane[3].

Szkice do kompozycji Szkoły Ateńskiej znajdują się w zbiorach Albertina Museum w Wiedniu, Städel Museum we Frankfurcie, Ashmolean Museum w Oxfordzie oraz Pinacoteca Ambrosiana w Mediolanie[3].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Szkoła Ateńska. isztuka.edu.pl. [dostęp 2023-12-02].
  2. Ałpatow 1964 ↓, s. 59.
  3. a b c d e f g h i j k Agata Dobosz: Rafael Santi „Szkoła ateńska”. niezlasztuka.net, 2019-02-17. [dostęp 2023-12-02].
  4. Stadler 1992 ↓, s. 137.
  5. a b Estreicher 1986 ↓, s. 421.
  6. Estreicher 1986 ↓, s. 419, 421.
  7. Isaacson 2019 ↓, s. 626.
  8. Isaacson 2019 ↓, s. 626–627.
  9. a b Krzemiński 2019 ↓, s. 119.
  10. Isaacson 2019 ↓, s. 627.
  11. Nicholl 2006 ↓, s. 332.
  12. Pawłowska 2015 ↓, s. 16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał W. Ałpatow: Historia sztuki.. T. III: Renesans i barok. Warszawa: Arkady, 1964.
  • Karol Estreicher: Historia sztuki w zarysie. Warszawa, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986. ISBN 83-01-03664-8.
  • Walter Isaacson: Leonardo da Vinci. Kraków: Insignis Media, 2019. ISBN 978-83-66071-41-4.
  • Adam Krzemiński. „Ludzi myślących można podzielić na platoników i arystotelików”. Wszyscy jesteśmy dziećmi antyku. „Pomocnik Historyczny. Leonardo da Vinci 1452–1519. Człowiek renesansu i jego epoka”. 3, 2019. 
  • Charles Nicholl: Leonardo Da Vinci. Lot wyobraźni. Warszawa: WAB, 2006.
  • Maria Pawłowska. Piękna i mądra: Hypatia z Aleksandrii (355?-415). „Neutrino”. 28, 2015. 
  • Hubert Stadler: Leksykon papieży i soborów. Warszawa: Oficyna Panda, 1992. ISBN 83-85465-17-0.