Zasadnicza szkoła zawodowa
Zasadnicza szkoła zawodowa (w skrócie ZSZ, potocznie zawodówka[1]) – szkoła umożliwiająca zdobycie kwalifikacji zawodowych, kształcąca rzemieślników, robotników kwalifikowanych, jak też rolników[2][3].
Szkoły zawodowe obecne były w systemie polskiego szkolnictwa w latach 1951–2019 i zostały zastąpione przez szkoły branżowe I stopnia w ramach reformy polskiego systemu oświaty z 2017 roku.
Proces kształcenia
[edytuj | edytuj kod]
Wykształcenie absolwentów szkół zasadniczych przygotowywało głównie do zajęć związanych z techniką, przemysłem i budownictwem[4].
W szkołach zasadniczych realizowano elementarny cykl kształcenia ogólnego, teoretyczne kształcenie zawodowe i praktyczną naukę zawodu, która odbywała się głównie w zakładach przemysłu ciężkiego[5].
Szkoła ta, zachowując swoją pierwotną nazwę, przetrwała do 2016 r., chociaż była wielokrotnie reformowana[5].
Ukończenie zasadniczej szkoły zawodowej było potwierdzane odpowiednim dokumentem. W ramach tego procesu można było uzyskać (do wyboru):
- wykształcenie ogólne zasadnicze (potwierdzone jedynie świadectwem ukończenia szkoły zawodowej)
- stopień czeladnika (organizowany przez rzemieślnicze cechy)
- stopień zawodowy (zdając egzamin państwowy Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej[6])
Aby uzyskać dyplom technika, absolwent ZSZ musiał uzyskać wykształcenie średnie oraz zdać egzaminy potwierdzające wszystkie kwalifikacje wyodrębnione w danym zawodzie. Po ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej ze stopniem technika, naukę można było kontynuować w trzyletnim liceum ogólnokształcącym dla dorosłych, rozpoczynając naukę od razu od klasy drugiej.
Regulacje prawne
[edytuj | edytuj kod]Szkoły zawodowe powstały w wyniku wprowadzenia w życie Uchwały Prezydium Rządu z 23 czerwca 1951 r., inicjującej nowy ustrój szkolnictwa zawodowego, na który składały się m.in. zasadnicze szkoły zawodowe o dwu- a później trzyletnim cyklu nauczania, przygotowujące wykwalifikowanych robotników, przeznaczone dla absolwentów siedmioletniej szkoły podstawowej[5].
Podstawa programowa dla kształcenia ogólnego w tego typu szkołach określana była pod koniec ich istnienia przez treść Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 2012 r. poz. 977).
Zasadnicze szkoły zawodowe zostały zlikwidowane z dniem 31 sierpnia 2019 roku.na podstawie reformy systemu oświaty z 2017 roku. W ich miejsce powstały szkoły branżowe I stopnia.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]
- ↑ zawodówka – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2025-10-26].
- ↑ zasadnicza szkoła zawodowa, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Pojęcia stosowane w statystyce publicznej [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-17].
- ↑ Drogosz-Zabłocka, Stasiowski 2019 ↓, s. 46.
- 1 2 3 Drogosz-Zabłocka, Stasiowski 2019 ↓, s. 70.
- ↑ Centralna Komisja Egzaminacyjna, INFORMACJA O SPOSOBIE ORGANIZACJI I PRZEPROWADZANIA EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE W ZAWODZIE obowiązująca w roku szkolnym 2022/2023 [online] [dostęp 2025-08-11].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Elżbieta Drogosz-Zabłocka, Jędrzej Stasiowski, Kształcenie zawodowe w Polsce – przemiany, organizacja, efekty, [w:] Urszula Sztanderska, Elżbieta Drogosz-Zabłocka (red.), Wykształcenie zawodowe. Perspektywa systemu edukacji i rynku pracy, Wydawnictwo FRSE, 2019, s. 66–101, ISBN 978-83-65591-81-4.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dobromir Dziewulak: Kształcenie zawodowe w Polsce i w wybranych państwach Unii Europejskiej, „Analizy BAS” Nr 6/2013, Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, sejm.gov.pl.