Túathal Techtmar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Túathal Techtmar
na wpół legendarny zwierzchni król Irlandii
Okres panowania od 130
do 160
Poprzednik Elim II mac Conrach
Następca Mal mac Rochraide
Dane biograficzne
Dynastia Milezjanie
Ojciec Fiacha V Finnfolaid
Matka Eithne Imgel
Żona Baine
Dzieci Fedlimid Rechtmar

Túathal Techtmar lub Tuathal I Techtmar („Prawowity”)[1][2] – syn Fíachu Finnolacha, zgodnie z średniowieczną tradycją irlandzką Wielki Król Irlandii w latach około 76–106, 80–100 bądź 130-160[3]. Tradycja uznaje go za protoplastę Uí Néill i dynastii Connachta poprzez jego wnuka Conna Sto Bitew.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze źródło wzmiankujące Túathala – poemat z IX w. napisany przez Mael Mura z Othain – podaje, że ojciec Túathala, Fíacha Finnolach, został usunięty z tronu na skutek działań czterech podległych mu władców terytorialnych: Elima mac Conracha z Ulsteru, Sanba Sithchenna (syn Ceta mac Magach) z Connachtu, Foirbre'a (inaczej Forbri mac Fine) z Munsteru oraz Eochaida Ainchenna z Leinsteru. Nowym Wielkim Królem został Elim. Pod jego rządami Irlandia doświadczyła klęski głodu gdyż – według autora poematu – Bóg ukarał nieprawomocnego króla. Túathal wspierany przez braci Fiacha Cassána i Findmalla, wraz z 600-osobową armią wyruszyli na wzgórze Tara i pokonali Elima w bitwie na wzgórzu Achall. Po wygranej, Túathal poprowadził kampanię przeciwko kolejnym ludom: Ligmuini, Gailióin, Fir Bolg, Fir Domnann, Ulatów, Muma (lud Munsteru), Fir Ól nÉcmacht (lud Connachtu) oraz Érainn. Następnie zebrał szlachtę irlandzką na wzgórzu Tara, gdzie szlachcice przysięgli posłuszeństwo jemu i jego potomkom[4][5].

Późniejsze wersje legendy podają, że powodem usunięcia Fíachu Finnolacha był nie rokosz, ale powstanie ludowe. Lebor Gabála Érenn[6] dodaje następujące elementy dotyczące wygnania Túathala. Matką Túathala była Eithne Imgel, córka króla Alby (początkowo umiejscowionej w Anglii, później w Szkocji), która po odsunięciu Fíachu od władzy, uciekła do ojczyzny gdzie urodziła Túathala. 20 lat później Túathal i jego matka powrócili do Irlandii, połączyli siły z Fiacha Cassánem i Findmallem i pomaszerowali na Tara by objąć tron.

Kroniki Czterech Mistrzów[7] opisują podobną rewoltę jednak kilka generacji wcześniej – prowadzoną przez Cairbre'a Cinnchaita przeciwko Wielkiemu Królowi Crimthannowi Nia Náirowi. W tym przypadku opowieść dotyczy syna Crimthanna – Feradacha Finnfechtnacha, przyszłego króla, który uciekł w łonie matki, by jedynie po pięciu latach nieobecności powrócić, by walczyć o tron.

Túathal miał stoczyć 25 bitew przeciwko Ulsterczykom, 25 przeciwko Leinsterczykom, 25 przeciwko ludom Connacht i 35 przeciwko Munsterowi. Po opanowaniu całego kraju przeprowadził konferencję na wzgórzu Tara, gdzie ustanowił prawo i gdzie na bazie ziem odebranych poszczególnym prowincjom, utworzył nową podległą tylko najwyższemu królowi, prowincję Mide (Meath) z stolicą w Tarze. Na terenie Meath wybudował cztery warownie: Tlachtga, gdzie druidzi celebrowali ofiary Samhain, znajdowała się na byłych ziemiach Munsteru; Uisneach, gdzie odbywał się festiwal Beltane, na ziemiach zdobytych od Connacht; Tailtiu, gdzie świętowano Lughnasadh, na ziemiach podbitego Ulsteru, oraz Tara na ziemiach Leinsteru.

Túathal stoczył kolejną wojnę przeciwko Leinster, paląc umocnienia w Aillen (Knockaulin) oraz wprowadzając bórama – wysoką daninę płaconą w bydle. Według legendy powodem tej wojny miało być kłamstwo władcy Leinsteru Eochaida Ainchenna. Ainchenn, poślubiwszy córkę Túathala – Dairine, podał Królowi nieprawdziwe informacje o jej śmierci, co zaowocowało pozwoleniem władcy na poślubienie innej córki królewskiej – Fithir. Kiedy ta odkryła, że Dairine wciąż żyje, umarła ze sromoty, a jej siostra na wieść o jej śmierci umarła z żalu.

Túathal, bądź jego żona Baine, są uważani za budowniczych Ráth Mór, umocnień z epoki żelaza w Clogher (hrabstwo Tyrone).

Túathal zginął w bitwie przeciwko królowi UlsteruMalowi mac Rochride, pod Mag Line (Moylinny koło Larne, hrabstwo Antrim). Został pomszczony przez swojego syna – Fedlimida Rechtmara.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
Feradach Finnfechtnach
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Fiachu Finnolach
 
Eithne Imgel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tuathal Techtmar
 
Baine
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dairine
 
Eochaid Ainchenn
 
Fithir
 
Fedlimid Rechtmar
 
Ugna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Conn Cédcathach
 
 
Eochaid Finnfothart
 
 
Fiacha Suigde
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uí Néill
 
Connachta
 
*
 
*
 
 
Dál Fiachrach Suighe


Poprzednik
Elim II mac Conrach
na wpół legendarny zwierzchni król Irlandii
130-160
Następca
Mal mac Rochraide

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przydomek Techtmar pochodzi najprawdopodobniej od techt ("wyruszać") i znaczy "z wielkiej wyprawy", "przybywający z daleka" – zob. Dictionary of the Irish Language. Royal Irish Academy, 1990, s. 582. (ang.), O'Rahilly (1946), str. 170.
  2. Przydomek Techtmar mógł też pochodzić od Teuto-valos co oznacza tyle co 'władca ludu' – zob. Anne Ross: Pagan Cletic Britain. Academy Chicago Publishers, 1996, s. 225. (ang.)
  3. P. Truhart, Regents of Nations. Systematic Chronology of States and Their Political Representatives in Past and Present. A Biographical Reference Book, Part 1: Antiquity Worldwide, München 2000, s. 374.
  4. T. F. O'Rahilly: Early Irish History and Mythology. Dublin Institute for Advanced Studies, 1946, s. 154–161. (ang.)
  5. R. B. Warner. Tuathal Techtmar: A Myth or Ancient Literary Evidence for a Roman Invasion?. „Emania”. 13, s. 23–32, 1995 (ang.). 
  6. R. A. Stewart Macalister: Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland Part V. Irish Texts Society, 1956, s. 307–321. (ang.)
  7. Annals of the Four Masters: M9 (ang.). www.ucc.ie. [dostęp 2011-04-04].