Tadeusz Plebański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Plebański
Ilustracja
dr. Tadeusz Plebański, 1959 r.
Data i miejsce urodzenia 8 października 1893
Wilno
Data i miejsce śmierci 23 lutego 1976
Poznań
Zawód, zajęcie inżynier rolnik
Tytuł naukowy doktor
Alma Mater SGGW
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego

Tadeusz Plebański herbu Junosza (ur. 8 października 1893 w Wilnie, zm. 23 lutego 1976 w Warszawie) – dr inż. rolnik, syn Franciszka Plebańskiego i Stanisławy z domu Plebańskiej, ojciec Tomasza Plebańskiego, brat Józefa Adama Plebańskiego i Stanisława Plebańskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Odebrał staranne wykształcenie rolnicze i inżynierskie w Lipsku, Dreźnie i Berlinie. Studiował również na SGGW w Warszawie, gdzie 1 marca 1915 roku wraz z grupą 11 studentów założył polską korporację studencką Aquilonia. Stowarzyszenie to zapisało się pozytywnie w historii walki o polskość na każdym froncie. Obecnie działa reaktywowane w III Rzeczypospolitej. Według danych SGGW, na listach studentów był w latach 1912/1918 i w roku 1928 prawdopodobnie jako prowadzący kusy rolnicze. Po studiach utrzymywał się z zarządu majątkami ziemskimi. W krótkim czasie inż. Tadeusz Plebański zatrudniał grupę zarządców, księgowych i sekretariat zarządu dóbr. Pod opieką miał kilka majątków oddalonych od siebie o kilkadziesiąt kilometrów.

Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Przeszedł szlak bojowy od Pilawy, przez Warszawę, most Kierbedzia, Wiązownę, Siedlce, Brześć nad Bugiem, Kowel, Równe, Sarny, Łuck, Chełm, Garwolin i stamtąd przez Wisłę na lewy brzeg do Potyczy.

Przez całe lata międzywojenne dzierżawił od państwa Paprockich majątek Potycz położony na południe od Góry Kalwarii w widłach Wisły i Pilicy. W spisie właścicieli ziemskich województwa mazowieckiego z 1929 roku Tadeusz Plebański figuruje jako właściciel 816 mórg w powiecie Grójeckim.

W czasie II wojny dokończył spłacanie właścicieli i w rezultacie tego działania stracił wszystko. Na spłatę majątku sprzedana została w czasie wojny posagowa willa żony na Lazurowym Wybrzeżu. Z Potyczy Tadeusz Plebański został wypędzony przez Niemców w związku z ustaleniem linii frontu na Wiśle. Dwór potycki został wtedy poważnie uszkodzony przez artylerię sowiecką. Pociski wystrzeliwane z przeciwnej strony Wisły podziurawiły dach i zniszczyły wiele drzew w parku. Po wypędzeniu z Potyczy zarządzał majątkiem Wilków.

W Wilkowie doczekał do wejścia Sowietów i został wypędzony z zakazem osiedlenia i zbliżania się do znacjonalizowanych dóbr na odległość zgodną z obowiązującą ustawą. Po wojnie Tadeusz i jego żona, Irena z domu Wysocka, zamieszkali w Poznaniu. Tadeusz pracował najpierw jako rzeczoznawca odbudowy Ziem Odzyskanych, potem jako dyrektor Stadniny koni w Racocie, dyrektor Państwowych Stadnin Koni w Wielkopolsce. W czasie represji stalinowskich w związku z ziemiańskim pochodzeniem został pozbawiony prawa pełnienia funkcji kierowniczych i zmienił pracę na pracę naukową w Instytucie Upraw Nawożenie i Gleboznawstwa oraz pracę społeczną w oświacie rolniczej, czemu pozostał wierny aż do śmierci.

Na początku II wojny światowej Tadeusz Plebański był więziony w Warszawie na Daniłowiczowskiej, a potem w Berlinie. Niemcy starali się wymusić na Tadeuszu Plebańskim współpracę polityczną. W jednej celi z Tadeuszem Plebańskim w berlińskim więzieniu przebywali prof. Bursche, pastor Niczman, poseł Kornecki i dziennikarz nieustalonego nazwiska. Plebański został zwolniony na skutek dyplomatycznej interwencji włoskiej, przedtem jednak bestialsko pobity, czego skutki odczuwał do końca życia.

Tadeusz Plebański był przez 7 lat od 1928 do 1935 r. przewodniczącym Grójeckiego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych, w tych samych latach był członkiem zarządu Warszawskiego Towarzystwa Ogrodniczego i Kółek Rolniczych. Do wybuchu wojny w 1939 r. był przewodniczącym Kółka Rolniczego w Machcinie. Po wojnie w Poznaniu był w latach 1958 do 1962 radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej. W 1963 został przewodniczącym Przysposobienia Rolniczego na woj. Poznańskie, członkiem zarządu SITR, członkiem Rady Naukowo Ekonomicznej przy WRN i członkiem Rady Naukowej Roślin Pastewnych PAN. Pozostawił liczne publikacje dotyczące uprawy roślin motylkowych, pastewnych i poplonów[1].

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kronika Miasta Poznania, Rocznik XXXV/3, str. 80-83