Teatr Stary w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Stary w Lublinie
Ilustracja
Prezydent Bronisław Komorowski podczas otwarcia Teatru Starego w 2012
Typ teatru teatr impresaryjny
Założyciel(e) Łukasz Rodakiewicz
Kierownictwo
artystyczne
Karolina Rozwód
Data powstania 1822
Państwo  Polska
Lokalizacja ul. Jezuicka 18, Lublin
Położenie na mapie Lublina
Mapa lokalizacyjna Lublina
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
51°14′50,6400″N 22°34′09,1200″E/51,247400 22,569200
Strona internetowa teatru
Obiekt zabytkowy nr rej. A/224 z 14.02.1967
Widok od strony ul. Jezuickiej
Widok od strony ul. Jezuickiej
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Miejscowość Lublin
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Łukasz Rodakiewicz
Kondygnacje obecnie 5, w tym dwie podziemne
Ukończenie budowy 1822
Ważniejsze przebudowy 1853, 1884, 1905, 1911[1], 2007–2012
Zniszczono 1939[1]
Pierwszy właściciel Łukasz Rodakiewicz
Kolejni właściciele Paweł Biernacki, Romuald Makowski, Fundacja Galeria na Prowincji[1]
Obecny właściciel miasto Lublin

Teatr Stary w Lublinieteatr impresaryjny[2] w Lublinie otwarty w 1822. Początkowo mieściły się w nim lubelska scena dramatyczna i operowa, a w XX wieku także kino.

Informacje ogólne[edytuj]

Teatr Stary w Lublinie jest najstarszym po Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie zachowanym teatrem w Polsce[1]. XIX-wieczny obiekt znajduje się w granicach lubelskiego Starego Miasta, został wystawiony w stylu klasycystycznym z dekoracją w postaci ślepych arkad i prostokątnych płycin oraz dekoracjami sztukateryjnymi od ul. Jezuickiej[1], na fasadzie umieszczono płaskorzeźby masek i gryfów[3].

Oryginalnie budynek był podzielony na cztery piętra: parter, krzesła na I piętrze, balkon i galerię. Scenę oświetlano przy pomocy oświetlenia olejowego, później naftowego[1]. W wyniku przebudowy z lat 2007–2012 budynek uzyskał dwie dodatkowe kondygnacje podziemne mieszczące magazyny oraz zaplecze sanitarne (pierwotnie teatr nie był podpiwniczony). W teatrze zachowano pierwotny układ foyer – widownia – scena – zascenie. Po przebudowie Teatr ma 165 miejsc siedzących[4].

W obecnym kształcie Teatr Stary jest miejscem różnorodnych wydarzeń kulturalnych. Zaplanowane są zarówno spektakle teatralne, jak i koncerty, ale także spotkania, debaty oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci[5]. Placówka ma charakter interdyscyplinarny, konfrontujący, dynamiczny i edukacyjny[6].

Historia[edytuj]

Teatr Stary w Lublinie został wystawiony w 1822 roku, w miejscu zrujnowanych szesnastowiecznych kamienic, na tyłach kamienicy Łukasza Rodakiewicza według jego projektu[7]. Pierwsze przedstawienie odbyło się 20 października 1822. W 1845 został zakupiony na licytacji przez Pawła Biernackiego. Pomimo, że budynek był ciasny, niewygodny i prymitywnie urządzony, służył miastu jako budynek teatru zimowego do 1886. Od końca XIX w., po wzniesieniu nowego i znacznie większego Teatru im. Juliusza Osterwy, w staromiejskim obiekcie występowały głównie wędrowne trupy teatralne i artyści cyrkowi[5].

W 1907 powstało tam kino noszące nazwę Théâtre Optique Parisien, a obiekt funkcjonował jako kinoteatr. W latach międzywojennych często gościły w teatrze żydowskie zespoły teatralne[7]. W późniejszych latach kino nosiło nazwę Rialto, a później Staromiejskie, zaś ostatni seans kinowy odbył się w 1981. Później budynek, w którym kilka razy wybuchały pożary (między innymi w 1993), stawał się coraz bardziej zaniedbany. W 1994 Fundacja Galeria na Prowincji odkupiła teatr za 100 zł, obiecując wyremontowanie go w ciągu dwóch lat. Nie dotrzymała słowa, a budynek obracał się w ruinę[8].

W 2000 i 2003 konserwator zabytków zwrócił się do władz o wywłaszczenie fundacji, ale prezydent Andrzej Pruszkowski odmawiał, twierdząc między innymi, że naraziłoby to miasto na wypłatę odszkodowania. W styczniu 2005 prokuratura oskarżyła prezesów fundacji o spowodowanie możliwości zawalenia się budynku i zaniechania prac remontowych. Dopiero perspektywa wyroku spowodowała, że Skarb Państwa odzyskał zabytek. W 2007 zabytek przejęło miasto[9].

Na skutek postępującej degradacji budynek został wpisany na listę 100 Najbardziej Zagrożonych Obiektów Światowej Straży Zabytków, programu Światowego Funduszu Zabytków (WMF)[8]. W takim stanie obiekt wiele lat czekał na renowację, a prace remontowe zaczęły się w 2007. Remont teatru kosztował ponad 26 mln zł; 20 mln zł dofinansowania na ten cel miasto Lublin otrzymało z unijnego programu Infrastruktura i Środowisko[4]. W grudniu 2010 ogłoszono konkurs na dyrektora Teatru Starego, od którego wymagano m.in. koncepcji na funkcjonowanie w roku 2016 (Lublin ubiegał się o noszenie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury[10]). Dyrektorem została związana m.in. z Urzędem Miasta, TVP Kultura i Polskim Instytutem Sztuki Filmowej Karolina Rozwód[11].

16 lutego 2012 ogłoszono dzień otwarty i zaprezentowano odrestaurowane wnętrze Teatru Starego[12]. Pierwszy po remoncie spektakl odbył się 11 marca 2012[13], a na widowni zasiadł między innymi Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski. Działalność artystyczna Teatru Starego została zainaugurowana koncertem gitarzysty flamenco José Fernándeza Torresa z zespołem. Koncert pod tytułem „Luz de Guia" był transmitowany przez TVP Kultura oraz na telebimie na Placu po Farze w Lublinie[4], a całe wydarzenie poprowadziła Grażyna Torbicka[6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f Teatr Stary w Lublinie (pol.). Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”. [dostęp 2010-01-14].
  2. Wiadomo, co będzie w Starym: teatr impresaryjny (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2009-03-30].
  3. Teatr Stary w Lublinie (pol.). Foto Podróże, 2010-10-01. [dostęp 2010-01-14].
  4. a b c Wizyta Pary Prezydenckiej w Lublinie (pol.). prezydent.pl. [dostęp 2012-03-11].
  5. a b Komorowski otworzy odrestaurowany Teatr Stary w Lublinie (pol.). Wprost. [dostęp 2012-03-14].
  6. a b Niedziela z... Teatrem Starym w Lublinie (pol.). tvp.pl. [dostęp 2012-03-14].
  7. a b Historia Teatru Starego (pol.). Teatr Stary w Lublinie, 2010-01-14. [dostęp 2010-01-14].
  8. a b Teatr Stary (pol.). Magiczny Lublin, 2007-05-25. [dostęp 2010-01-14].
  9. Pierwszy akt remontu teatru (pol.). Teatr Stary w Lublinie, 2007-08-24. [dostęp 2010-01-14].
  10. Teatr Stary czeka do piątku. Tylko jeden kandydat na dyrektora (pol.). Dziennik Wschodni, 2010-01-14. [dostęp 2010-01-14].
  11. Karolina Rozwód nowym dyrektorem Teatru Starego (pol.). Dziennik Wschodni, 2011-02-22. [dostęp 2011-02-22].
  12. Zobacz nowy Teatr Stary. Dziś dzień otwarty (pol.). www.dziennikwschodni.pl, 2012-02-16. [dostęp 2012-02-18].
  13. Teatr Stary otwarty po 31 latach... (pol.). www.dziennikwschodni.pl data =2012-02-16. [dostęp 2012-02-18].

Linki zewnętrzne[edytuj]