Europejska Stolica Kultury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Melina Mercouri, pomysłodawczyni tytułu Europejskiej Stolicy Kultury

Europejska Stolica Kulturyeuropejskie miasto wybrane przez Unię Europejską, które w ciągu jednego roku może zaprezentować życie kulturalne miasta, całego regionu i państwa.

W większości przypadków miasta starają się wykorzystać tę okazję i związane z nią fundusze (po 1,5 mln euro od UE w 2010 r.)[1] na rozwinięcie swojej oferty kulturalnej, tak by mogły przyciągnąć międzynarodową publiczność. Wybrany ośrodek przez 12 miesięcy przedstawia swoje dziedzictwo historyczne. Miasta i regiony organizują specjalnie na tę okazję koncerty, festiwale, pokazy, konferencje i inne działania reklamujące miasto i region. Zdecydowanie uważa się, że ESK znacznie zwiększa korzyści społeczne i gospodarcze, zwłaszcza gdy wydarzenia są częścią długofalowej strategii rozwoju kulturalnego miasta i otaczającego regionu[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Idea, by użyć kultury do głębszego zintegrowania Europejczyków, zrodziła się 13 czerwca 1985 podczas spotkania Rady Unii Europejskiej. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri.

Inicjatywa Europejskich Miast Kultury szybko się przyjęła w Europie. Pierwszym Europejskim Miastem Kultury były greckie Ateny. Podobna inicjatywa pojawiła się też w Ameryce.

W 1999 jej nazwę zmieniono na Europejskie Stolice Kultury, wprowadzono też zmiany procedury wyboru miast-organizatorów, które obowiązują od 2005. Co roku typowane są dwa państwa z Unii Europejskiej[potrzebny przypis], z których chętne miasta na 9 lat wcześniej składają swoje kandydatury. Spośród zgłoszonych miast Unia Europejska wybiera po jednym z obu państw. Ponadto, od 2021 roku co trzy lata będzie wybierana trzecia stolica, z państwa będącego kandydatem do Unii Europejskiej lub należącego do EFTA. W 2021 roku stolicą kultury będzie serbski Nowy Sad[3].

Miasta kandydackie muszą spełnić szereg warunków przewidzianych w aktach prawa unijnego – m.in. promowanie własnej kultury poprzez instytucję Ambasadora Kultury, czyli twórcy silnie związanego z miastem, współpracę międzynarodową, akcentowanie wartości europejskich oraz prowadzenie działań kulturalnych promujących miasto i region. Nie bez znaczenia są też metody propagowania informacji o kandydacie: coraz większą wagę przykłada się tu do technologii informatycznych.

Europejskie Stolice Kultury[edytuj | edytuj kod]

Europejskie stolice kultury na mapie
Europejskie stolice kultury na mapie
Partenon w Atenach, pierwszym mieście z tytułem Europejskiego Miasta Kultury w 1985.
Valletta (Malta) – Europejska Stolica Kultury 2018

Przyszłe Europejskie Stolice Kultury[edytuj | edytuj kod]

Europejskie Stolice Kultury w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Kraków, pierwsze miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury w 2000 roku
Wrocław, drugie miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku

Do tej pory dwa polskie miasta zostały wyróżnione tym tytułem – Kraków oraz Wrocław.

Kraków jako Europejska Stolica Kultury[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym miastem był Kraków, wybrany w 2000 roku. Rok ten był traktowany przez Unię Europejską wyjątkowo, jako podkreślenie trwałego dziedzictwa i wkładu miast europejskich w osiągnięcia kultury i cywilizacji światowej[19]. W związku z tym wybrano aż dziewięć miast: Awinion, Helsinki, Bruksela, Bolonia, Santiago de Compostela, Reykjavík, Bergen, w tym dwa miasta z nowych państw członkowskich UE, mających wstąpić dopiero 1 maja 2004 – Kraków i Pragę. Decyzja o wyborze spośród polskich miast właśnie Krakowa została podjęta przez rząd polski. Nie odbywały się prezentacje ani konkursy poszczególnych miast.

Kandydaci do ESK 2016[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 2009 roku minister kultury i dziedzictwa narodowego ogłosił oficjalny konkurs o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016, w którym wszystkie polskie miasta miały równe szanse w jego otrzymaniu. Chęć wystartowania wyraziły: Białystok, Bydgoszcz[20], Gdańsk[21], Katowice[22], Lublin[23], Łódź[24], Poznań[25], Szczecin[26], Toruń[27], Warszawa[28] i Wrocław[29]. Na początku października 2010 dokonano preselekcji miast hiszpańskich kandydujących do tytułu. Rywalizacja toczyła pomiędzy sześcioma miastami: Burgos, San Sebastián, Las Palmas, Kordobą, Segowią i Saragossą[30]. Dnia 28 czerwca 2011 na hiszpańską Europejską Stolicę Kultury wybrano miasto San Sebastián.

Wrocław jako Europejska Stolica Kultury[edytuj | edytuj kod]

21 czerwca 2011 roku do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury spośród polskich kandydatów nominowany został Wrocław. Głównym autorem aplikacji ESK, która przyczyniła się do wyboru Wrocławia, jest Adam Chmielewski. W lipcu 2012 roku powstała oficjalna instytucja odpowiedzialna za przygotowanie Wrocławia do obchodów ESK 2016, która jest połączeniem Centrum Sztuki IMPART oraz biura Wrocław 2016.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. PAP: ESK 2016 – mija termin. portal samorządowy, 2010-08-30. [dostęp 2010-08-31]. (pol.).
  2. Burkšienė, V., Dvorak, J., Burbulytė-Tsiskarishvili, G. (2018). Sustainability and Sustainability Marketing in Competing for the Title of European Capital of Culture. Organizacija, Vol. 51 (1), p. 66-78 https://content.sciendo.com/view/journals/orga/51/1/article-p66.xml
  3. European Capitals of Culture. ec.europa.eu. [dostęp 2018-03-17]. (ang.).
  4. Zob. Dominik Szulc, Wilno – centrum obchodów Tysiąclecia Litwy i Europejska Stolica Kultury w 2009 roku, „Histmag.org”, 5 lipca 2009.
  5. Novi Sad to be European Capital of Culture in 2021. ec.europa.eu, 2016-10-13. [dostęp 2018-03-17]. (ang.).
  6. Novi Sad evropska prestonica kulture za 2021. godinu. b92.net, 2016-10-13. [dostęp 2018-03-17]. (serb.).
  7. Coronavirus: Commission proposes extension for 2020 European Capitals of Culture and postponement of 2021. ec.europa.eu, 2020-08-18. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  8. Kaunas to be the European Capital of Culture 2022 in Lithuania. ec.europa.eu, 2017-03-27. [dostęp 2018-11-17]. (ang.).
  9. Esch to be the European Capital of Culture 2022 in Luxembourg. ec.europa.eu, 2017-11-10. [dostęp 2018-11-17]. (ang.).
  10. Novi Sad Becomes European Capital Of Culture For One Year. rferl.org, 2022-01-13. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  11. Three new European Capitals of Culture for 2022. ec.europa.eu, 2022-01-03. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  12. Nova Gorica to be the European Capital of Culture 2025 in Slovenia. ec.europa.eu, 2020-12-18. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  13. Nova Gorica and Gorizia to share the title of European Capital of Culture 2025. ec.europa.eu, 2021-02-05. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  14. Chemnitz to be the European Capital of Culture 2025 in Germany. ec.europa.eu, 2020-10-28. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  15. Trenčín to be the European Capital of Culture 2026 in Slovakia. ec.europa.eu, 2021-12-10. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  16. Oulu to be the European Capital of Culture 2026 in Finland. ec.europa.eu, 2021-06-02. [dostęp 2022-02-01]. (ang.).
  17. Liepāja to be the European Capital of Culture 2027 in Latvia. ec.europa.eu, 2022-05-10. [dostęp 2022-11-30]. (ang.).
  18. Évora to be the European Capital of Culture 2027 in Portugal. ec.europa.eu, 2022-12-07. [dostęp 2022-12-21]. (ang.).
  19. Helsinki i inne stolice kultury 2000. [dostęp 2014-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)].
  20. Oficjalna strona internetowa Bydgoszczy, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016. bydgoszcz2016.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-27)]..
  21. Oficjalna Strona internetowa Gdańska, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  22. Oficjalna Strona internetowa Katowic, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  23. Oficjalna Strona internetowa Miasta Lublin, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016. lublin2016.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-26)]..
  24. Oficjalna Strona internetowa Łodzi, jako Kandydata do Europejskiej Stolicy Kultury w 2016. lodz2016.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-15)]..
  25. Oficjalna Strona internetowa Poznania, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  26. Oficjalna strona internetowa Szczecina, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  27. Oficjalna Strona internetowa Torunia, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  28. Oficjalna Strona internetowa Warszawy, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016.
  29. Oficjalna strona internetowa Wrocławia, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury 2016.
  30. Burgos, San Sebastián, Las Palmas, Córdoba, Segovia y Zaragoza, candidatas a Capital Europea de la Cultura 2016, [dostęp 2010-10-14].