Twardocice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Twardocice
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina Pielgrzymka
Liczba ludności (2011-03) 676[1]
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-524
Tablice rejestracyjne DZL
SIMC 0366445
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Twardocice
Twardocice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Twardocice
Twardocice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Twardocice
Twardocice
Ziemia 51°05′49″N 15°46′33″E/51,096944 15,775833

Twardocice (niem. Harpersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, w gminie Pielgrzymka, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975‒1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od polskiego określenia stopnia spoistości – twardości[2]. Śląski pisarz Konstanty Damrot w swojej pracy o nazewnictwie na Śląsku wydanej w 1896 roku w Bytomiu wymienia dwie nazwy polską Twardoszyce oraz niemiecką Harpersdorf cytując również staropolską nazwę pod jaką miejscowość została zanotowana w łacińskim dokumencie z roku 1206 Twardoczicze. Wywodzi ją od polskiego określenia twardości – Name durch eine Ubersetzung des polnischen Twardosz (Twardy) (…)[2].

Historia[edytuj]

Twardocice należą do starych osad przedhistorycznych. Na terenie wsi znaleziono ułamki ceramiczne i przęślik neolityczny. Wieś, wymieniona w roku 1206 jako Twardoczice, w roku 1223 jako Artbrahtsdorf, w roku 1224 jako Hartprehstdorf, położona nad rzeką Gajową na Pogórzu Bolesławieckim. Własność cystersek trzebnickich. W XV wieku husyci zniszczyli miejscową kaplicę odpustową, w roku 1524 protestanci przejęli kościół. W roku 1633 wojska A. Wallensteina spustoszyły wieś. Twardocice trzykrotnie niszczył pożar, w latach: 1657, 1709 i 1726, spłonęło wiele domów, szkoła, owczarnia i zbór ewangelicki, zbudowany w roku 1701.

W latach 15541725 wieś i okolice były zamieszkane przez protestancką grupę religijną szwenkfeldystów, skąd wygnały ich prześladowania. Obecnie mieszkają w USA.

Wieś stanowiła dobra rycerskie.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół parafialny pw. św. św. Piotra i Pawła, z 1732 r., XIX w., pojezuicki – powstał dla misji jezuickiej, która miała za zadanie wyplenić szwenkfeldyzm[4]
  • plebania, z 1732 r., XIX w., obecnie znajduje się tu szkoła podstawowa
  • wieża kościoła ewangelickiego granicznego, ucieczkowego, kościół zbudowany w latach 1701‒1727[4] – XVII‒XVIII w., z kaplicą grobową Holzbergów, z 1726 r.; kościół służył protestantom z sąsiedniego księstwa jaworskiego, gdzie nie mogli mieć miejsc kultu – jeden z największych na Śląsku, miał 2400 miejsc siedzących, obecnie w stanie ruiny
  • dawny cmentarz ewangelicki przy ruinie kościoła
  • teren pocmentarny z obeliskiem – pomnikiem Kaspara Schwenkfelda, wzniesionym w 1863 r. w miejscu zwanym Viehweg; pomnik odnowiono w 2003 r.
  • zespół pałacowy I, nr 44:
    • pałac, z początku XVIII w., przebudowany w pierwszej połowie XIX w.
    • stajnia – z trzeciej ćwierci XIX w.
    • spichrz – z czwartej ćwierci XIX w.
    • dwie stodoły z bramą – z początku XX w.
    • obora – z czwartej ćwierci XIX w.
  • park pałacowy II – XVIII‒XIX w.
  • aleja dojazdowa, obsadzona lipami

inne zabytki:

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 2011-03-31
  2. a b Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896, s. 61.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-11-14]. s. 263.
  4. a b Góry i Pogórze Kaczawskie (mapa turystyczna, skala 1:60000). Grzegorz Wysocki (red.). Warszawa – Wrocław: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1984.

Bibliografia[edytuj]

  • Pogórze Kaczawskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ss. 592-8, ISBN 83-85773-47-9
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-x.