Ubezpłodnienie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ubezpłodnienie, sterylizacjazabieg chirurgiczny w wyniku którego organizm nie ma możliwości zapładniania albo zajścia w ciążę[1]. Z medycznego punktu widzenia jest to nieodwracalne pozbawienie zdolności rozrodczych kobiety lub mężczyzny[2]. Dlatego sterylizacja nie może być uznana za metodę antykoncepcyjną. W przeciwieństwie do niej utrata płodności na drodze antykoncepcji – nawet trwała (przez podwiązanie nasieniowodów u mężczyzn drogą ich przecięcia wraz z obszyciem, koagulacją końcówek lub podwiązanie jajowodów u kobiet metodą laparoskopii czy laparotomii) – jest odwracalna. Zabieg przywrócenia drożności jajowodów po salpingektomii lub rewazektomia mogą być jednak znacznie utrudnione i obarczone większym ryzykiem niepowodzenia[3].

Rodzaje zabiegów[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się[1]:

  • kastrację (trzebienie/wytrzebienie) – polegającą na chirurgicznym usunięciu gonad, tj. jąder u mężczyzn lub jajników u kobiet. Możliwe jest też zniszczenie komórek rozrodczych promieniowaniem rentgenowskim, lekami lub substancjami toksycznymi jako skutek uboczny radioterapii, farmakoterapii lub chemioterapii. Interwencja ta skutkuje niepłodnością, ale i zaburzeniem funkcjonowania układu hormonalnego. Zabiegowi powszechnie poddaje się zwierzęta, a ludzi – w wyjątkowych przypadkach.
  • sterylizację – błędnie pojmowaną jako wazektomia (odpowiednik u kobiet – salpingektomia), będącą w istocie synonimem kastracji, czyli zabiegu chirurgicznego usunięcia gonad. W odróżnieniu od niej wazektomia nie wiąże się z usunięciem jąder, a z trwałym, ale odwracalnym zamknięciem światła nasieniowodu w celu zablokowania transportu plemników do ejakulatu. Zabieg nie ogranicza wydzielania hormonów ani produkcji spermy[4].

Regulacje prawne[edytuj | edytuj kod]

Polskie prawo (art. 156 §1 K.k.) stwierdza, że kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia zdolności płodzenia podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.[5] Stąd kastracja i sterylizacja są zabiegami dozwolonymi w Polsce tylko w niektórych przypadkach i ze wskazań medycznych, jak:

Mimo zaistnienia powyższych wskazań, zabieg wymaga uprzedniego uzyskania zgodny pacjenta lub pacjentki na interwencję. Na świecie (np. w Szwecji, Dani, Kanadzie, USA) kastracja chemiczna wykorzystywana jest jako metoda obniżania libido w leczeniu przestępców seksualnych[7]. Wazektomia i salpingektomia (w literaturze funkcjonujące też jako sterylizacja antykoncepcyjna) w Polsce powszechnie są uznawane za nielegalne. Art. 156 §1 nie reguluje jednak w sposób jednoznaczny ich sytuacji prawnej oraz nie zakazuje explicite tych metod antykoncepcyjnych[8]. W USA, Danii, Finlandii, Norwegii, Szwecji, Wielkiej Brytanii czy Japonii wazektomia traktowana jest jako ogólnodostępna antykoncepcja dla mężczyzn[9]. Wraz z salpingektomią metody te są tam prawnie dozwolone i legalnie wykonywane.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ubezpłodnienie w encyklopedii PWN. [dostęp 2012-05-18].
  2. Przymusowa kastracja chemiczna dla pedofilów?. wprost.pl, 2008. [dostęp 2015-05-12].
  3. P. Dobroński, M. Czaplicki. Odtworzenie ciągłości nasieniowodów (vasovasostomia) z użyciem okularów operacyjnych o trzykrotnym powiększeniu. „Urologia Polska nr 57/3.”, 2004. 
  4. G. Shih, D.K. Turok, W.J. Parker. Vasectomy: the other (better) form of sterilization.. „Contraception Journal nr 4(83)”, 2011. 
  5. Kodeks karny - Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. [dostęp 2012-05-18].
  6. E. Zielińska. Warunki dopuszczalności zabiegów sterylizacyjnych. „Państwo i Prawo nr 9”, 1985. 
  7. Przymusowa kastracja chemiczna dla pedofilów?. wprost.pl, 2008. [dostęp 2015-05-12].
  8. H. Pilonis. Wazektomia – wątpliwości medyczne, etyczne i prawne. „Służba Zdrowia nr 42-50”, 2013. 
  9. R. Tokarczyk: Normatywne ujęcie antyprokreacji.. 2000, s. 227, seria: Roczniki Socjologii Rodziny UAM nr XII. ISBN 83-232-1056-X..

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Grzywo-Dąbrowski: Sterylizacja i kastracja z punktu widzenia lekarskiego, eugenicznego i prawnego. Warszawa.
  • T. Opala. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów. „Wydawnictwo Lekarskie PZWL”, Warszawa 2006. 
  • E. Zielińska. Warunki dopuszczalności zabiegów sterylizacyjnych. „Państwo i Prawo nr 9”, 1985. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.