Układ z Björkö

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Układ z Björkö – sekretny traktat dyplomatyczny podpisany 24 lipca 1905 roku przez niemieckiego cesarza Wilhelma II oraz rosyjskiego cara Mikołaja II.

Tajne spotkanie[edytuj | edytuj kod]

23 lipca 1905 cesarz Wilhelm przybył w okolice bałtyckiej zatoki Wyborskiej u wybrzeża Wielkiego Księstwa Finlandii, aby potajemnie spotkać się z carem Mikołajem II, w celu podpisania traktatu obronnego z Rosją. Obaj władcy dotarli na miejsce spotkania za pomocą osobistych jachtów. Fakt spotkania został ujawniony za pomocą korespondencji telegraficznej pomiędzy sztabami obu przywódców, a treść traktatu została opublikowana na łamach gazety New York Herald w 1917.[1]

Założenia traktatu[edytuj | edytuj kod]

Warunki traktatu zawierały następujące porozumienia:

  • W razie jakiekolwiek ataku państwa trzeciego na Niemcy lub Rosję, kraj niezaatakowany pomoże państwu poszkodowanemu interwencją sił lądowych, a także morskich przeciw agresorowi.
  • Zawarcie pokoju ze wspólnym wrogiem może odbyć się jedynie za zgodą obu krajów.
  • Traktat będzie obowiązywał wraz zawarciem układu pokojowego pomiędzy Rosją a Japonią.
  • Jeżeli traktat wejdzie w życie, Rosja będzie zmuszona poinformować Francję o warunkach traktatu i poprosić o uszanowanie porozumień zawartych w traktacie.

Oprócz cara Mikołaja oraz cesarza Wilhelma traktat podpisał rosyjski ambasador Alexander hrabia Benckendorff, a także rosyjski minister marynarki wojennej Aleksiej Birilow.[2]

Realizacja[edytuj | edytuj kod]

Dla caratu był to fatalny rok; najpierw klęski w toczonej od 1904 roku wojnie rosyjsko-japońskiej, następnie wybuch rewolucji 1905 roku[3]. Traktat podpisany przez cara Mikołaja II był niewykonalny, ponieważ Rosja od 1892 roku utrzymywała sojusz z Francją. Niemcy za pomocą traktatu chciały zagwarantować sobie bezpieczeństwo w razie możliwego ataku sił francuskich. Traktat kolidował również z Trójprzymierzem, którego art. 4 dozwalając każdemu z sojuszników na rozpoczęcie wojny zaczepnej, zobowiązywał pozostałych do zachowania przynajmniej życzliwej neutralności wobec napastnika (zatem w razie wypowiedzenia wojny Rosji przez Austro-Węgry Rzesza musiałaby wybrać któremu aliansowi ma być wierną). Ostatecznie wypadki potoczyły się inaczej, w 1914 cesarz Wilhelm wypowiedział wojnę Rosji w odpowiedzi na mobilizację jej armii podjętą po inwazji Austro-Węgier na królestwo Serbii.

Przypisy

  1. Fay, p. 48.
  2. Fay, pp. 68-69.
  3. Ryszard Wojna Leksykon XX wieku. Najważniejsze wydarzenia, wyd. 2000, s. 24

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cecil, Lamar. Wilhelm II. UNC Press, 1996. ISBN 0-8078-2283-3.
  • Fay, Sidney B. The Kaiser's Secret Negotiations with the Tsar, 1904-1905. The American Historical Review: Vol. 24, No. 1, pp. 48-72. October 1918.