Układ z Björkö

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Układ z Björkö – tajny traktat podpisany 24 lipca 1905 roku przez niemieckiego cesarza Wilhelma II oraz rosyjskiego cara Mikołaja II.

Tajne spotkanie[edytuj]

23 lipca 1905 cesarz Wilhelm przybył w okolice bałtyckiej zatoki Wyborskiej u wybrzeża Wielkiego Księstwa Finlandii, aby potajemnie spotkać się z carem Mikołajem II, w celu podpisania traktatu obronnego z Rosją. Obaj władcy dotarli na miejsce spotkania za pomocą osobistych jachtów. Fakt spotkania został ujawniony za pomocą korespondencji telegraficznej pomiędzy sztabami obu przywódców, a treść traktatu została opublikowana na łamach gazety New York Herald w 1917.[1]

Założenia traktatu[edytuj]

Traktat zawierał 4 artykuły[2][3][4]:

1. W razie jakiekolwiek ataku państwa europejskiego na Niemcy lub Rosję, kraj niezaatakowany pomoże napadniętemu wszystkimi siłami lądowymi i morskimi.

2. Zawarcie pokoju ze wspólnym wrogiem może odbyć się jedynie przez oba kraje.

3. Traktat będzie obowiązywał wraz zawarciem układu pokojowego pomiędzy Rosją a Japonią. Może zostać wypowiedziany z jednorocznym wyprzedzeniem.

4. Jeżeli traktat wejdzie w życie, Rosja będzie zobowiązaną powiadomić o nim Francję i zaproponować jej przyłączenie się.

Oprócz obu monarchów traktat podpisali sekretarz spraw zagranicznych Rzeszy Heinrich von Tschirschky, rosyjski ambasador w Wielkiej Brytanii Alexander hrabia Benckendorff, a także rosyjski minister marynarki wojennej Aleksiej Birilow.[5]

Realizacja[edytuj]

Dla caratu był to fatalny rok; najpierw klęski w toczonej od 1904 roku wojnie rosyjsko-japońskiej, następnie wybuch rewolucji 1905 roku[6]. Traktat podpisany przez cara Mikołaja II był niewykonalny, ponieważ Rosja od 1892 roku utrzymywała sojusz z Francją. Niemcy za pomocą traktatu chciały zagwarantować sobie bezpieczeństwo w razie możliwego ataku sił francuskich. Traktat kolidował również z Trójprzymierzem, którego art. 4 dozwalając każdemu z sojuszników na rozpoczęcie wojny zaczepnej, zobowiązywał pozostałych do zachowania przynajmniej życzliwej neutralności wobec napastnika (zatem w razie wypowiedzenia wojny Rosji przez Austro-Węgry[7] Rzesza musiałaby wybrać któremu aliansowi ma być wierną). Ostatecznie wypadki potoczyły się inaczej, w 1914 cesarz Wilhelm wypowiedział wojnę Rosji w odpowiedzi na mobilizację jej armii podjętą po inwazji Austro-Węgier na królestwo Serbii.

Przypisy

  1. Fay, p. 48.
  2. Русско-германский союзный договор, Бьёрке, 11/24 июля 1905 г.(ros.)
  3. Vertrag von Björkö (niem.)
  4. Pacte de Björkö (fr.)
  5. Fay, pp. 68-69.
  6. Ryszard Wojna Leksykon XX wieku. Najważniejsze wydarzenia, wyd. 2000, s. 24
  7. W tym okresie Rosja wspierała Serbię w tzw. świńskiej wojnie przeciw Austro-Węgrom.

Bibliografia[edytuj]