Ulica Władysława Sikorskiego w Braniewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Władysława Sikorskiego
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Braniewo

Długość

2,8 km

Poprzednie nazwy

Malzstraße

Przebieg
Ikona ulica rondo.svg 0 km Rondo im. gen. Andersa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ←ul. Mielczarskiego, ul. Stefczyka→
Ikona ulica z prawej.svg ←ul. Dąbrowskiego
Ikona przejazd kolejowy niestrzezony.svg Linia kolejowa nr 254
Ikona przejazd kolejowy niestrzezony.svg WBK nr 532
Ikona ulica.svg 2,8 km Prątnik
Glinka
Ikona ulica.svg S22
Położenie na mapie Braniewa
Mapa konturowa Braniewa, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Władysława Sikorskiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „ulica Władysława Sikorskiego”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Władysława Sikorskiego”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Władysława Sikorskiego”
Ziemia54°22′13,4″N 19°48′52,9″E/54,370389 19,814694

Ulica Władysława Sikorskiego w Braniewie – najdłuższa ulica Braniewa[a], jedna z najważniejszych arterii komunikacyjnych miasta, jest w całości częścią drogi krajowej nr 54. Do 1945 roku ulica nosiła nazwę Malzstraße[1]. W czasach Polski Ludowej natomiast była to najpierw ul. Wandy Wasilewskiej, w latach 1947–1990 ul. gen. Świerczewskiego[2]. Współczesna nazwa ulica Sikorskiego została wprowadzona z dniem 1 grudnia 1990[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zaznaczona ul. Sikorskiego na mapie z pocz. XX w. (Военная энциклопедия Сытин, 1911–1915)

Pierwotna nazwa ulica Malzstraße pochodziła od niem. słowa Malz oznaczającego słód[4], gdyż przy tej ulicy położone były budynki słodowni, w których w przeszłości słodowano zboża. Słód ten następnie wykorzystywano w procesie warzenia piwa. Bogata tradycja warzenia tegoż napoju w Braniewie sięga do XVI wieku, a miasto słynęło na całej Warmii z powodu jego znakomitości[5]. Jedną z pierwszych słodowni przy tej ulicy Lutterberg wymienia w 1782, przy okazji jej sprzedaży przez miasto Johannowi Czodrowskiemu[6].

Malzstraße była ulicą wysuniętą daleko na południe poza mury Starego Miasta i wchodziła pierwotnie w skład Fromborskiego Przedmieścia. Zapewne z powodu jej oddalenia od centrum w czasie epidemii cholery funkcjonował przy tej ulicy lazaret dla osób chorych (zobacz: dżuma na Warmii 1708–1711)[7].

Do czasu otworzenia bram miejskich w Braniewie oprócz stodół słodowników znajdowało się przy Malzstraße zaledwie kilka domów. Gdy w 1772 otwarto na stałe bramy miasta, nastąpił ożywiony rozwój przedmieść, w tym Fromborskiego Przedmieścia, a wraz z nią tejże ulicy.

W 1845 roku ulicom w Braniewie nadawano urzędowe nazwy, wówczas Malzstraße zachowała swą zwyczajową, acz ugruntowaną dotychczasową nazwę[8].

Z ulicą Sikorskiego wiąże się również historia wodociągów miejskich w średniowiecznym Braniewie. Otóż wzdłuż tej ulicy – za domami po zachodniej stronie – poprowadzony był kunszt wodny (rurociąg) w celu zaopatrzenia ludności Starego Miasta w niezbędną wodę pitną. Woda spiętrzana była na cieku wodnym Czerwony Rów na zaporze zbudowanej w odległości ok. 2 km na południowy zachód od miasta. Tam postawiono groblę tworząc zbiornik wodny Pfeifengrund (Rurowy Staw), z którego woda płynęła drewnianymi rurami do położonego niżej miasta[9].

Do początków XX w. ulica Sikorskiego była znacznie krótsza, miała zaledwie kilkaset metrów i kończyła się w okolicach skrzyżowania z ulicami Mielczarskiego i Stefczyka. Pewne ożywienie dla tego obrzeża miasta przyniosło wybudowanie kolei nadzalewowej (1897–1899), gdyż jeden z jej przystanków Braniewo Brama (Braunsberg Obertor) ulokowany został przy południowym krańcu ówczesnej ulicy. Od tamtego też czasu ulicę przecina linia kolejowa z niestrzeżonym przejazdem kolejowym[10].

Kolejnym istotnym czynnikiem w historii tej arterii komunikacyjnej okazały się lata 30. XX w., gdy na skutek machtergreifung w 1933 roku Republika Weimarska przeobraziła się w totalitarne państwo, znane jako III Rzesza. 16 marca 1935 wprowadzono w III Rzeszy obowiązkową służbę wojskową, ale przygotowania do militaryzacji państwa rozpoczęły się wcześniej. Już w 1934 wzdłuż szosy – wówczas jeszcze poza miastem – przy drodze do Lasu Miejskiego (Stadtwald Chaussee) rozpoczęto wznoszenie tajemniczych budynków, które wkrótce okazały się wielkim kompleksem koszarowym. W 1935 Braniewo stało się na powrót dużym garnizonowym miastem. Znacznie powiększył się obszar miasta w kierunku południowym, a wraz z tym zwiększyła się znacznie długość ulicy.

Ponadto w 1937 roku oddano do użytku odcinek Reichsautobahn Berlin-Królewiec, przebiegający w pobliżu Braniewa, i ulica Sikorskiego zyskała po raz kolejny na znaczeniu, gdyż łączyła odtąd miasto z nową autostradą III Rzeszy (podczas gdy wcześnie prowadziła jedynie do pobliskich wsi)[11][12].

Współcześnie ul. Sikorskiego rozpoczyna się od ronda gen. Andersa i prowadzi do granic administracyjnych miasta, stanowiąc najdłuższą arterię komunikacyjną miasta o długości ponad 2,8 km[a].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pomiar na podstawie pomiaru na Google Maps: długość ulicy to 2,8 km. Również wg Geoportal 360 ul. Sikorskiego rozciąga się do do końca miejscowości, tj. do granicy z m. Prątnik.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Heimatseite der Kreisgemeinschaft Braunsberg/Ostpreussen e.V., Braunsberg (Ermland) – geistige Hauptstadt des Ermlands, z opisu na mapie miasta
  2. Stanisław Achremczyk, Alojzy Szorc, Braniewo, Olsztyn 1995, s. 264.
  3. Uchwała nr VI/36A/90 Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 22 sierpnia 1990 roku w sprawie zmiany nazw ulic miasta Braniewa (§ 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 1990 roku.)
  4. Słownik etymologiczny języka polskiego/mielcuch - Wikiźródła, wolna biblioteka, pl.wikisource.org [dostęp 2022-08-05] (pol.).
  5. 24, Browar w Braniewie, website [dostęp 2022-08-05].
  6. Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 696
  7. Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 699
  8. Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 711
  9. Historia Braniewa - nieznane wydarzenia - WODOCIĄGI MIEJSKIE i GOSPODARKA WODNA w DAWNYM BRANIEWIE, www.historiabraniewa.hekko.pl [dostęp 2022-08-05].
  10. Braniewo Brama – Semaforek, semaforek.kolej.org.pl [dostęp 2022-08-04].
  11. Na mapie w książce Военная энциклопедия Сытина (1911-1915) skrzyżowanie z dwoma podrzędnymi drogami prowadzącymi do Zawierza (Zagern) oraz do Chruściela ledwo jest uchwytne
  12. ARCHIV FÜR AUTOBAHN- UND STRASSENGESCHICHTE, www.strassengeschichte.de [dostęp 2021-05-08].