Ulica Zaułek w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Bydgoszcz flag.svg Bydgoszcz
ulica
Zaułek
Stare Miasto
Długość: 190 m
Fragment między ul. Stefana Batorego, a ul. Jana Kazimierza. W tle tzw. most westchnień.
Fragment między ul. Stefana Batorego, a ul. Jana Kazimierza. W tle tzw. most westchnień.
Przebieg
Ikona deptak poczatek T.svg ul. Stefana Batorego
Ikona ulica deptak2.svg ul. Jana Kazimierza
Ikona deptak koniec T.svg ul. Podwale
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Zaułek
ulica Zaułek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Zaułek
ulica Zaułek
Ziemia 53°07′16,5″N 18°00′00,6″E/53,121242 18,000171

Ulica Zaułek w Bydgoszczy - ulica na terenie miasta lokacyjnego Bydgoszczy.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ulica znajduje się w południowej części Starego Miasta. Rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od ul. Podwale do ul. Stefana Batorego. Jej długość wynosi ok. 190 m.
Przez ulicę Zaułek przebiega 18. południk długości geograficznej wschodniej, tzw. Południk Bydgoski[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Zaułek została wytyczona w połowie XIV wieku podczas kształtowania bydgoskiego miasta lokacyjnego. Stanowiła ona zaplecze posesji stojących przy ulicy Długiej, Starym Rynku i ul. Magdzińskiego, umożliwiając dowóz zaopatrzenia. Przy ulicy lokalizowano stajnie dla koni, budynki o charakterze gospodarczym i produkcyjnym, a z czasem i mieszkalnym, zapewniające należyte funkcjonowanie zlokalizowanych od strony ul. Długiej i Starego Rynku mieszkalnych budynków reprezentacyjnych[2].

Podczas nadzorów archeologicznych nad pracami ziemnymi prowadzonymi w rejonie ul. Zaułek zarejestrowano relikty średniowiecznej zabudowy drewnianej. Na zapleczu kamienicy przy ulicy Długiej odsłonięto fragmenty budynku drewnianego budowanego w technice sumikowo-łątkowej, o podłodze wyłożonej półokrąglakami oraz spiżarnią w piwnicy, datowanego na 2 połowę XIV wieku. Z kolei na zapleczu kamienicy Stary Rynek 20, odkryto drewnianą latrynę, zaś w rejonie głównego budynku Biblioteki relikt drewnianej podłogi oraz architektury murowanej z XVI-XVIII wieku[3]. Zarejestrowano również kolejne poziomy ulicy, wykładane sosnowymi półokrąglakami, położonymi na poprzecznie do nich usytuowanych legarach. Wpływ na to mógł mieć gospodarczy charakter ulicy, wymagający sprawnego dowozu niezbędnych w handlu czy życiu codziennym towarów[2].

Na szczegółowym planie zabudowy miasta, sporządzonym przez pruskiego geometrę Gretha w 1774 r., posesje wzdłuż ulicy zajęte są częściowo przez istniejącą w tym czasie zabudowę, częściowo zniszczoną. Są to w większości zabudowania gospodarcze. Na planie z 1834 r. i kolejnym z 1876 r. budynki te mają już charakter ciągłej pierzei. W kolejnych latach charakter ulicy nie zmieniał się, zarówno pod względem przestrzennym, jak i architektonicznym.

Ulica Zaułek została częściowo odnowiona w 2005 r. Modernizacja nawierzchni ulicy jest jednym z projektów ujętych w Planie Rewitalizacji Bydgoszczy.

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[4]:

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Ulica Zaułek przetrwała w niezmienionym kształcie przestrzennym od okresu średniowiecznego. Podobnie jak w przeszłości stanowi ona zaplecze umożliwiające komunikację z nieruchomościami stojącymi przy Starym Rynku, ulicy Długiej i Magdzińskiego. Stanowi stosunkowo wąski trakt, którego pierzeje stanowią zaplecza budynków wzniesionych w większości w końcu XVIII i w XIX wieku. Niektóre obiekty kryją w sobie gotyckie piwnice, zaadaptowane na kluby rozrywkowe np. „Medyk”. Do ciekawszych akcentów ulicy należy tzw „most westchnień” w obrębie budynku Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej, który jest łącznikiem budynku przy Starym Rynku 24 i Długiej 41.

Przypisy

  1. Gąsiorowski Paweł Bogdan: Bydgoski południk [w:] Kalendarz Bydgoski 2006
  2. 2,0 2,1 Siwiak Wojciech: Z przeszłości ulicy Długiej. [w.] Kalendarz Bydgoski 2007
  3. Dygaszewicz Elżbieta: Bydgoszcz przedlokacyjna i lokacyjna w świetle nadzorów i archeologicznych badań ratowniczych. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 1. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1996
  4. Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Derenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. ISBN 83-916178-0-7, 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6
  • Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996