Ulica Jagiellońska w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Bydgoszcz flag.svg Bydgoszcz
ulica
Jagiellońska
Śródmieście, Skrzetusko
Długość: 2,2 km
Początkowy odcinek ulicy Jagiellońskiej
Początkowy odcinek ulicy Jagiellońskiej
Mapa
mapa
Przebieg
Ikona ulica z lewej.svg światła 0m Plac Teatralny, ↑ ul. marsz. Focha, ul. Gdańska
Ikona ulica z prawej.svg 70m ul. Pocztowa
Ikona ulica z lewej.svg światła 104m ul. 19 Marca 1981 r.
Ikona ulica z prawej.svg 155m ul. Franciszka Druckiego-Lubeckiego
Ikona ulica z lewej.svg 229m ul. ks. Stanisława Konarskiego
Ikona ulica rondo.svg 377m ← ul. Bernardyńska, ul. 3 Maja →
Ikona ulica z prawej.svg 562m ul. Urocza
Ikona ulica z prawej.svg 671m ul. Bolesława Rumińskiego
Ikona ulica z lewej.svg 885m ul. Maksymiliana Piotrowskiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 993m Dworzec PKS
Ikona ulica z prawej.svg światła 1063m Dworzec PKS
Ikona ulica pod wiaduktem.svg Trasa Uniwersytecka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1146m Dworzec PKS, ul. Michała Kleofasa Ogińskiego →
Ikona ulica z lewej.svg 1245m ul. Fryderyka Chopina
Ikona ulica z prawej.svg 1325m ul. Krakowska
Ikona ulica z lewej.svg 1411m ul. Leona Wyczółkowskiego
Ikona ulica z lewej.svg 1713m ul. Oskara Kolberga
Ikona ulica z lewej.svg 1812m ul. Łużycka
Ikona ulica z lewej.svg 1912m ul. Jana Pestalozziego
Ikona ulica rondo.svg światła 2206m ↓ ul. Fordońska 80, ↔ al. kard. Stefana Wyszyńskiego 580E261
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Ziemia53°07′22,4″N 18°01′07,3″E/53,122900 18,018700

Ulica Jagiellońska – ulica położona na terenie centrum i Śródmieścia w Bydgoszczy.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ulica znajduje się w centrum Bydgoszczy. Rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od Ronda Fordońskiego do skrzyżowania z ul. Gdańską. Jej długość wynosi ok. 2,2 km. Ulica łączy Stare Miasto i Śródmieście z os. Skrzetusko.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1907 roku
Ulica Jagiellońska (Rondo Jagiellonów) w 1990 roku
Dawne budynki rzeźni miejskiej

Ulica Jagiellońska stanowi średniowieczny trakt komunikacyjny wiodący od przeprawy na Brdzie (od połowy XIII w. stałego mostu, gdzie pobierano opłaty celne) w rejonie grodu bydgoskiego do Wyszogrodu (od XIV w. Fordonu). Po lokacji Bydgoszczy w XIV w. i budowie mostu Miejskiego, trakt ten rozpoczynał się przy Bramie Gdańskiej i wiódł na wschód na terenie położonym na północ od Brdy. W Fordonie można było przeprawić się przez Wisłę w kierunku Ziemi Chełmińskiej lub też podążyć na północny wschód wzdłuż doliny Wisły w kierunku Świecia i Gdańska.

Przebieg drogi, pokrywający się z obecną ulicą widoczny jest na najstarszym planie Bydgoszczy, sporządzonym przez szwedzkiego kwatermistrza Erika Dahlbergha w 1657 r.[1]. W XVII-XVIII w. droga łączyła z miastem folwarki i wsie położone na wschodzie: Grodztwo, Bartodzieje Wielkie, Zimna Woda, Bartodzieje Małe i Fordonek.

Na swoim początkowym odcinku droga wiodła wzdłuż przedmieścia Gdańskiego dochodząc do wschodniej granicy miasta, w rejonie dzisiejszej ul. Bernardyńskiej. W 1867 r. do miasta włączono przedmieście Grodztwo. Odtąd wschodnia granica miasta przebiegała w rejonie dzisiejszej ul. Ogińskiego. Kolejne poszerzenie granic miało miejsce w 1920 r. i wówczas ulica w całym dzisiejszym przebiegu znajdowała się w granicach miasta Bydgoszczy[2]. W okresie międzywojennym ulica Jagiellońska kończyła się na ul. Piotrowskiego, a dalszy odcinek, aż do ul. Szerokiej nosił nazwę ul. Promenada.

Kształtowanie się ulicy Jagiellońskiej jako ważnej, reprezentacyjnej ulicy miasta zapoczątkowało wzniesienie w latach 1834-1834 r. budynku administracyjnego dla władz rejencji bydgoskiej. W późniejszych dziesięcioleciach na przedmieściu Grodztwo ukształtowało się stopniowo oficjalne centrum miasta: administracyjne, oświatowe i kulturalne. W 1840 r. ulicę nazwano Wilhelmstraße na cześć króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV. W latach 1870-1872 wybudowano ul. Bernardyńską, która przez most żelazny na Brdzie połączyła Grodztwo z przedmieściem Kujawskim.

W II połowie XIX wieku wzdłuż ulicy wybudowano szereg budynków municypalnych, administracyjnych i oświatowych. Były to kolejno: szpital wojskowy (1850-1852) w narożniku ul. 3 Maja i Jagiellońskiej, budynek Banku Królewskiego (1863-1864), Szkoła Obywatelska dla Chłopców (1872), Szkoła Obywatelska dla Dziewcząt (1875-1878), gmach Poczty Głównej (1896-1899) i inne.

W tym czasie na wschodnich rubieżach miasta w rejonie ul. Jagiellońskiej powstały miejskie jednostki komunalne: gazownia miejska (1860) i rzeźnia miejska (1893). Do dzisiaj zachowały się zabytkowe budynki administracyjne tych przedsiębiorstw, odrestaurowane po 2000 r. W końcu XIX i na początku XX w. wzdłuż ulicy powstały również pierzeje kamienic, z których kilka ma charakter wielkomiejski. Dwie realizacje pozostawił przy ulicy Józef Święcicki, a jedną Heinrich Seeling z Berlina.

Po II wojnie światowej wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność rozbudowy ulicy. W latach 1969-1973 r. trwała budowa trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Prowadziła ona ul. Fordońską, Toruńską, Wałami Jagiellońskimi, Poznańską i Szubińską. W latach 1972-1974 w ramach tego przedsięwzięcia zmodernizowano również ul. Jagiellońską i Focha na arterie dwujezdniowe z usytuowanym pośrodku torowiskiem tramwajowym. Przy realizacji trasy powstały m.in. Rondo Jagiellonów z podziemnym przejściem dla pieszych oraz Rondo Fordońskie z Mostem Pomorskim[3]. W latach 70. XX w. zlikwidowano również bocznice kolejowe istniejące w rejonie rzeźni i gazowni miejskiej i w miejscu tym zbudowano ul. Ogińskiego łączącą ul. Jagiellońską z ul. Sułkowskiego na os. Leśnym[4].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[5]:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ruch tramwajowy[edytuj | edytuj kod]

Torowisko na ulicy Jagiellońskiej zostało wybudowane w 1901 r., kiedy uruchomiono trzecią w kolejności linię tramwaju elektrycznego (linia „C” niebieska), z Wilczaka do Szreterów. W latach 1903-1904 przedłużono ją do Bartodziejów, tak że stanowiła najdłuższą linię tramwajową w mieście o długości 5,4 km (od ul. Słonecznej do Gajowej)[6]. Była to linia jednotorowa z mijankami, przecinająca w rejonie dzisiejszej ul. Ogińskiego bocznicę kolejową wiodącą do Gazowni Miejskiej. W 1948 r. zmieniono oznaczenie linii tramwajowej kursującej ulicą Jagiellońską na „3”. W latach 1972-1974 w związku z poszerzeniem ul. Jagiellońskiej, linię w ciągu ulicy przebudowano na dwutorową[7].

Obecnie na ul. Jagiellońskiej kursują tramwaje:

  • od ul. Focha do Ronda Jagiellońskiego - nr 2, 3, 4, 5, 6, 8 i 10;
  • od ul. Jagiellońskiej do ul. Fordońskiej - nr 3, 4, 5, 8 i 10.

Obciążenie ruchem[edytuj | edytuj kod]

Ulica Jagiellońska należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń do ok. 1400 pojazdów na godzinę. W godzinach porannych i popołudniowych na ulicy często notuje się zatory pojazdów[8]. Obecnie na ul. Jagiellońskiej kursuje autobus nr 80

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Ulica Jagiellońska w Bydgoszczy
Ulica na wysokości Trasy Uniwersyteckiej
W oddali Focus Mall
Tramwaj na ulicy Jagiellońskiej
Słońce nad ulicą
Ulica nocą
Jagiellońska 2
Kościół Klarysek
Kujawsko-Pomorski oddział NBP
Jagiellońska 36a
Focus Mall
Media Markt
Hotel Słoneczny Młyn
Widok z lotu ptaka

Ulica Jagiellońska zalicza się do najważniejszych i bardziej reprezentacyjnych ulic Bydgoszczy. Zabudowa, zwłaszcza na staromiejskim odcinku od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów ukształtowała się podczas pruskiego okresu historii miasta. Znajduje się tam kilka okazałych, a jednocześnie zabytkowych budynków administracyjnych i municypalnych, m.in. gmach Urzędu Wojewódzkiego, Poczty Głównej, kujawsko-pomorskiego oddziału NBP, dawne budynki oświatowe, gotycko-renesansowy kościół Klarysek. Powiew nowoczesności stwarza budynek Galerii Handlowej „Drukarnia”, wybudowany na miejscu najstarszej miejskiej drukarni z początku XIX w.

Na dalszym odcinku (od Ronda Jagiellonów do Ronda Fordońskiego) zabudowa ma charakter bardziej rozproszony, mniej jest budynków zabytkowych, a więcej obiektów funkcjonalistycznych zbudowanych po 1945 r. Do ważniejszych budynków historycznych zaliczają się m.in. dawne budynki administracyjne Gazowni Miejskiej, Rzeźni Miejskiej, hotel „Słoneczny Młyn” oraz kamienice z końca XIX i przełomu XIX/XX w., zaś do nowoczesnych: biurowiec Banku Pocztowego, Citibanku, Pałac Młodzieży, Centrum Handlowo-Usługowe "Focus Mall" i inne.

Miejsca i obiekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekt Adres Lata budowy Styl architektoniczny Uwagi Zdjęcie
Kościół Klarysek Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Gdańska 2 – róg Jagiellońskiej 1582-1645 gotyk-renesans Pierwotnie znajdował się tu kościół Św. Ducha, który zaadaptowano jako prezbiterium kościoła konwentualnego klarysek (1615-1835). Po kasacji zakonu przez władze pruskie świątynię wykorzystywano jako magazyn, zakład oczyszczania miasta (1863), remizę straży pożarnej (1875), pogotowie ratunkowe, a w części zachodniej jako wagę miejską. W 1920 r. kościół przeznaczono z powrotem na cele sakralne, jako filię fary. Od 1951 r. jest kościołem rektorskim, od 1972 r. akademickim, a od 1993 r. zakonnym Kapucynów. Od strony ul. Jagiellońskiej znajduje się kaplica kapłańska ufundowana w 1646 r. przez burmistrza Wojciecha Łochowskiego[9].
Bydgoszcz kosciół Klarysek lato.jpg
Galeria „Drukarnia” Jagiellońska 1 2006-2007 funkcjonalizm Centrum handlowe wybudowane na miejscu pierwszej bydgoskiej drukarni z 1806 r. Galeria mieści 50 sklepów – głównie z branży odzieżowej, biżuterii, wyposażenia wnętrz i usługowej; restauracje i kawiarnie oraz klub fitness. Najniższą kondygnację zajmują delikatesy BOMI. Wewnątrz znajduje się parking wielopoziomowy[10].
Bdg CHDrukarnia 1 07-2013.jpg
Kamienica „Savoy” Jagiellońska 2 – Plac Teatralny 6 1913 modernizm klasycyzujący W latach 1789-1800 był tu narożnikowy dom mieszkalny ze spichlerzami i stajnią. W 1853 r. powstała nowa kamienica, która przetrwała do 1912 r., po czym zastąpił ją narożnikowy, sześciokondygnacyjny budynek, zaprojektowany na zlecenie producenta mebli Ottona Pfeffekorna przez arch. Heinricha Grossa z Berlina. Ostateczny kształt uzyskał w latach 1922-1923, a w 1940 r. powstały arkady według projektu Jana Kossowskiego na żądanie władz hitlerowskich[10]. W 1907r. mieścił się tutaj Bank Stadthagen oraz winiarnia Luckwald.
Bdg plTeatralny6 05-2013.jpg
Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki Jagiellońska 3 1834-1836 klasycyzm Budynek wzniesiony według projektu radcy budowlanego Carla Adlera, skorygowanego przez Friedricha Obucha oraz Karla Friedricha Schinkla z Berlina. Rozbudowywany w latach 1863-1864, 1898-1900 i w 1965 r. Do 1920 r. mieścił władze rejencji bydgoskiej. W okresie międzywojennym znajdowały się tu urzędy: skarbowe, policyjne i pocztowe. W okresie okupacji ponownie umieszczono tu władze regencyjne, zaś po 1945 r. Pomorski Urząd Wojewódzki. W latach 1975-1998 mieścił się tu również Sejmik Samorządowy Województwa Bydgoskiego. Od 1999 r. jest siedzibą Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego[10].
Urząd Wojewódzki Bydg 4.jpg
Biurowiec Urzędu Wojewódzkiego Jagiellońska 3 – róg ul. Konarskiego 1966-1969 funkcjonalizm Czternastokondygnacyjny biurowiec wzniesiony według projektu Bronisława Jabłonki dla potrzeb Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy. Mieści wydziały Urzędu Wojewódzkiego: Bydgoskiego (1975-1999) i Kujawsko-Pomorskiego (od 1999 r.). W latach 1990-2001 najwyższe piętra budynku zajmowała redakcja TVP Bydgoszcz[10].
Urząd Wojewódzki Bydg w1.jpg
Kamienica Emila Werckmeistra Jagiellońska 4 – róg Pocztowej 1910-1912 eklektyzm, neomanieryzm, neobarok Kamienica zbudowana dla kupca Emila Werkmeistra według projektu arch. Heinricha Seelinga z Berlina[11]. W 1920 r. została zakupiona przez miasto i przeznaczona dla potrzeb Komunalnej Kasy Oszczędności. W 1938 r. budynek rozbudowano poprzez nadbudowanie skrzydła i oficyn według projektu Jana Kossowskiego[11]. Obecnie w budynku mieści się siedziba Banku Gdańskiego (Millenium).
Bdg Jagiellonska4 5 07-2013.jpg
Poczta Główna Jagiellońska 6 – róg Pocztowej 1883-1899 neogotyk Siedziba Cesarskiej Dyrekcji Poczty w Bydgoszczy oraz urzędów: pocztowego i telegraficznego. Budynek powstał dwu etapach według projektu Kleindfeldta i Neumanna jako Kaiserliche Oberpostdirektion. Obecnie mieści główny oddział Poczty Polskiej w Bydgoszczy[12].
Bdg PocztaGl Jagiellonska 7 07-2013.jpg
Oddział NBP Jagiellońska 8 – róg Lubeckiego 1863-1864 neorenesans Kompleks zbudowano dla potrzeb bydgoskiej filii Banku Królewskiego w Berlinie według planów mistrza budowlanego Hermanna Cuno. Od 1875 r. mieścił się tu bydgoski oddział Reichsbanku, w latach 1920-1924 filia Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, w latach 1924-1939 oddział Banku Polskiego S.A. W okresie okupacji ponownie zlokalizowano w nim oddział Reichsbanku (Kaiserliche Reichsbankstelle), a od 1945 znajduje się tu bydgoski oddział Narodowego Banku Polskiego[13].
Bdg NBP 1 07-2013.jpg
Zespół Szkół Plastycznych Konarskiego 2-4 – róg Jagiellońskiej 1875-1878 eklektyzm-neorenesans Budynek wzniesiony według projektu arch. Carla Rose dla Szkoły Obywatelskiej dla Dziewcząt (niem. Töchterschule). W 1884 r. szkołę przeniesiono do nowo wybudowanego przy ul. Konarskiego budynku obecnego Zespołu Szkół Gastronomicznych. W latach 1884-1911 mieściła się tu Szkoła Obywatelska dla Chłopców (niem. Bürgerschule)[5]. Od 1982 r. w budynku znajduje się Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im. Leona Wyczółkowskiego[5].
Zespół Szkół Plastycznych w Bydgoszczy.jpg
Centrum Edukacji Nauczycieli Jagiellońska 9 1872 klascycyzm Budynek wzniesiony według projektu budowniczego Müllera dla średniej Szkoły Obywatelskiej dla Chłopców. Szkoła mieściła się w nim do 1884 r., kiedy przeniesiono ją do wybudowanego w sąsiedztwie większego budynku obecnego Zespołu Szkół Plastycznych[5], a budynek zajęła Miejska Szkoła Średnia dla Dziewcząt (niem. Städtische mittlere Mädchenschule). W 2010 r. w budynku mieściło się bydgoskie przedstawicielstwo Urzędu Marszałkowskiego oraz Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji Nauczycieli.
Bdg Jagiellońska UMarsz 05-2013.jpg
Kamienica Jagiellońska 10 1862-1866 eklektyzm/secesja Kamienica o fasadzie zdobionej secesyjnymi ornamentami o motywach roślinnych i zwierzęcych; odnowiona w 2013 r.
Bdg ulJagiellonska 7 10-2013.jpg
Rektorat Collegium Medicum UMK Jagiellońska 13 1850-1852 funkcjonalizm W latach 1852-1920 znajdował się tu pruski szpital garnizonowy, a następnie do 1928 r. polski szpital wojskowy. W latach 1928-1939 w budynku głównym mieściła się m.in. cerkiew prawosławna i sala teatralna, a w części zachodniej - szkoła powszechna utrzymywana przez stowarzyszenie "Rodzina Wojskowa". W latach 1945-1947 budynek ponownie wykorzystywano jako szpital garnizonowy, po czym został przeznaczony na cele cywilne[14]. Przebudowa obiektu przeprowadzona w latach 1947-1948 zatarła jego historyzujące, neoromańskie cechy architektoniczne. W latach 1948-1990 mieściła się w nim siedziba KW PZPR. W 1990 r. przekazany Akademii Medycznej (od 2004 Collegium Medicum UMK).
Budynek CM UMK.jpg
Biurowiec Banku Pocztowego Jagiellońska 17 1968 funkcjonalizm Budynek wzniesiono na podstawie projektu Henryka Micuły, w sąsiedztwie rozebranego arsenału i magazynu Pruskiego Urzędu Prowiantowego z 1817 r.[15] W 1990 r. ulokowano w nim siedzibę nowo założonego Banku Pocztowego, którego akcjonariuszami są Poczta Polska (75%) oraz PKO BP (25%).
Bank Pocztowy Bydgoszcz.jpg
Oddział Citi Handlowy Jagiellońska 21 1991-1992 funkcjonalizm Budynek bydgoskiego oddziału Banku Handlowego w Warszawie, obecnie Citibanku. Został zbudowany według projektu Kurta Roesslinga z Siegen przez przedsiębiorstwo Steckel & Roggel Baugesselschaft z Gelsenkirchen[16].
Bydgoszcz-0376 IMG.jpg
Pałac Młodzieży Jagiellońska 27 1970-1974 funkcjonalizm Budynek wzniesiono według projektu arch. Z. Lipskiego, J. Sadowskiego i J. Wujka, z inicjatywy Społecznego Komitetu Budowy Młodzieżowego Domu Kultury, Techniki i Sportu, powołanego w 1969 r. Na trzech kondygnacjach mieszczą się: sala kinowo-teatralna, sala sportowa, kryty basen, sala baletowa, liczne pracownie, sale wystaw, klubowe i wykładowe oraz kawiarnia. Jest najważniejszą w Bydgoszczy placówką nauczania i wychowania pozaszkolnego[3].
Pałac Młodzieży 1.jpg
Park Ludowy Jagiellońska-Piotrowskiego-Markwarta 1953 Park miejski o powierzchni 6,4 ha, urządzony na miejscu zlikwidowanego po II wojnie światowej miejskiego cmentarza ewangelickiego, założonego w 1778 r. Posiada amfiteatr, fontannę, korty tenisowe, place zabaw oraz pomnik Wincentego Witosa, który od 1984 r. jest ustanowiony patronem parku. Wśród starodrzewu znajduje się kilka pomników przyrody[17].
Park Ludowy muszla 2.jpg
Ogród Władysława Jagiełły Jagiellońska-Urocza 1844 Ogród miejski założony w okresie pruskim, znacznie rozbudowany i upiększony w okresie międzywojennym. Wykonano wówczas rozarium oraz fontannę, a tereny parkowe przylegały do rzeki Brdy. W latach 1973-1975 obszar parku zmniejszono wskutek budowy Bydgoskiego Domu Technika oraz biurowca. Pozostałą część terenu zagospodarowano w formie skweru z basenem otwartym[17].
NOT Bydgoszcz.jpg
Kamienica Jagiellońska 30 1895-1896 eklektyzm Kamienica wpisana do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego
Jagiellońska 30 2012 a.jpg
Kamienica Roberta Arona Jagiellońska 36 1893-1894 neorenesans-manieryzm Budynek mieszkalny zrealizowany dla Roberta Arona, kupca i fabrykanta zajmującego się produkcją i sprzedażą materiałów budowlanych. Wykonano go według projektu bydgoskiego budowniczego Józefa Święcickiego. Budynek posiada dach mansardowy, zaś we wnętrzach mieściły się dwa siedmiopokojowe mieszkania[18]. W 2017 na zachodniej szczytowej ścianie budynku powstał mural z Kazimierzem Wielkim i łuczniczką o imieniu Bydgoszcza[19][20][21].
Bdg Jagiellonska kam 7 07-2013.jpg
Budynki Gazowni Miejskiej Jagiellońska 42 1905-1906 historyzm Budynek administracyjny gazowni miejskiej, otwartej w Bydgoszczy 1 października 1860 r. Wybudowano go według projektu miejskiego radcy budowlanego Carla Meyera. Budynek został częściowo zniszczony w styczniu 1945 r. Podczas powojennej przebudowy stracił część swojego wystroju zewnętrznego (ozdobne szczyty, sztukaterie i zdobienia). Od 2003 r. mieści bydgoski Oddział Pomorskiej Spółki Gazownictwa, swym zasięgiem obejmujący województwo kujawsko-pomorskie i część pomorskiego[22]
Gazownia zmierzch.JPG
Budynki Rzeźni Miejskiej Jagiellońska 41-47 1890-1911 historyzm Budynki administracyjne Rzeźni Miejskiej, wzniesione w latach 1890-1893 na podstawie projektów miejskiego radcy budowlanego Carla Meyera. Budynek z wieżą pochodzi z 1909-1910 r. Obok zakładu w latach 1892-1893 powstała targowica miejska (2 ha), do której doprowadzono osobną bocznicę kolejową (obecnie nie istniejącą)[5]. W 2006 r. Bydgoskie Zakłady Mięsne zostały translokowane na ul. Witebską (Brdyujście), a w miejscu po zburzonych zakładach powstało centrum handlowe Focus Mall. Zabytkowe budynki administracyjne zostały zachowane i odrestaurowane.
Bdg FocusPark 2 07-2013.jpg
Focus Mall Jagiellońska 39-47 2007-2008 funkcjonalizm Największe w mieście centrum handlowo-usługowo-rozrywkowe, otwarte 23 kwietnia 2008 r. Mieści m.in. 150 sklepów i punktów usługowych, multipleks Cinema City, delikatesy Alma i elektromarket Saturn. Posiada dwupoziomowy parking na ok. 1200 aut
Bdg FocusPark 1 07-2013.jpg
Dworzec PKS Jagiellońska 58 1973-1975 funkcjonalizm Znajduje się na terenie 5 ha i składa z budynku głównego z poczekalnią, kasami i kawiarnią, zespołu zadaszonych peronów oraz punktów handlowych. Przed budynkiem znajduje się parking, a w pobliżu Brdy – zaplecze dla autobusów[10].
Bydgoszcz Dworzec PKS.jpg
Kamienice Jagiellońska 51-57 1900-1910 wczesny modernizm Zespół kamienic stojących w pobliżu skrzyżowania z ul. Ogińskiego, wzniesionych w pierwszym dziesięcioleciu XX w.
Bdg Jagiellonska kam 5 07-2013.jpg
Hotel Campanile Jagiellońska 59 2013 funkcjonalizm Hotel sieci Campanile
Bdg hotel Campanile 4 07-2013.jpg
Kamienica Jagiellońska 63 1903 eklektyzm/secesja Kamienica eklektyczna z częściowo tynkowaną fasadą o dekoracji secesyjnej; w szczycie data budowy oraz kartusz herbowy
Bydgoszcz ul Jagiellonska 63 fasada.jpg
Kamienica Franza Errelisa Jagiellońska 69 1902-1903 styl malowniczy Kamienica powstała na zlecenie urzędnika kolejowego Franza Errelisa, według projektu bydgoskiego budowniczego Józefa Święcickiego. Jest to ostatnia kamienica autorstwa budowniczego, całkowicie odmienna pod względem rozwiązań formalno-stylistycznych od jego dotychczasowych realizacji. Budynek posiada cztery kondygnacje, z jednym, reprezentacyjnym mieszkaniem na każdym z poziomów[18].
Bdg Jagiellonska69 3 07-2013.jpg
Media Markt Jagiellońska 94 2008 funkcjonalizm Centrum handlowe utworzone w zmodernizowanej hali produkcyjnej.
Bdg MediaMarkt neon2 12-2013.jpg
Słoneczny Młyn Jagiellońska 96 1862 mur, szachulec W latach 1862-1945 młyn parowy, należący do Wolfena i Fliessa (1862-1892), Berwalda (1892-1938), Bronisława Kentzera (1938-1939), Schemke i Hermela (1940-1945). W 1948 r. został upaństwowiony w gestii Państwowych Zakładów Zbożowych w Bydgoszczy[23]. W 2003 r. został wyłączony z produkcji i przeznaczony na sprzedaż. Kupiony przez Barbarę Komorowską, został w latach 2007-2009 przebudowany na czterogwiazdkowy hotel „Słoneczny Młyn”.
Słoneczny Młyn Bydg 2012b.jpg
Biurowiec "Biprokabel" Jagiellońska 103 1969 funkcjonalizm Biurowiec wzniesiony dla Biura Studiów i Projektów "Biprokabel"
Kamienica nr 107 Jagiellońska 107 1937 wczesny modernizm Kamienica na rogu z ul. Pestalozziego, w l. 2017-2018 poddana remontowi kapitalnemu[24]
Ulica Jagiellońska Bydg kamienica 2012.jpg
Biurowiec BFM Jagiellońska 109 ok. 1970 funkcjonalizm Biurowiec wzniesiony dla Bydgoskich fabryk Mebli, w 2010 r. przebudowany na cele biurowe i mieszkalne
Ulica Jagiellońska Bydg biurowiec 2012.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zyglewski Zbigniew: Dwa najstarsze plany Bydgoszczy z roku 1657. [w.] Kronika Bydgoska XVI 1994. Bydgoszcz 1995
  2. Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965
  3. a b Bydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. ​ISBN 83-01-05465-4
  4. Bałachowska Maria. Bydgoszcz w latach siedemdziesiątych. [w.] Kronika Bydgoska VII 1976-1978
  5. a b c d e Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  6. Rasmus Hugo: Od tramwaju konnego do elektrycznego. [w.] Kronika Bydgoska XVII 1995. Bydgoszcz 1996
  7. Boguta Tadeusz. Rozwój i aktualna problematyka komunikacji miejskiej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II 1964-1965
  8. Fundacja „Rozwój ATR”. Generalny pomiar cech ruchu drogowego na sieci komunikacyjnej miasta Bydgoszczy, rok 2005/2006, Bydgoszcz wrzesień 2006
  9. Bartoszyńska-Potemska Albina: Dzieje i architektura kościoła i klasztoru Klarysek w Bydgoszczy. In. Prace komisji sztuki t. I: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria D: 1965
  10. a b c d e Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996
  11. a b Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999
  12. Winter Piotr: Dawne bydgoskie budynki pocztowe i z pocztą związane. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997
  13. Bręczewska-Kulesza Maria, Wysocka Agnieszka: Historia i architektura gmachu NBP w Bydgoszczy. In. Kalendarz Bydgoski 2007
  14. Janina-Janikowska Danuta Beata: Rola bydgoskiego szpitala wojskowego w systemie wojskowych zakładów leczniczych Okręgu Generalnego „Pomorze” i Okręgu Korpusu VIII. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 8. Bydgoszcz 2003
  15. Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006
  16. Rogalski Bogumił: Przegląd współczesnej architektury publicznej i urbanistyki Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska XIV 1992. Bydgoszcz 1993
  17. a b Kuczma Rajmund. Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  18. a b http://web.archive.org/web/20140408022717/http://www.swiecicki.bydgoszcz.pl:80/index.php dostęp 1-12-2010
  19. Mural z królem i piękną Bydgoszczą. Powstanie w centrum miasta
  20. Nowy mural w Bydgoszczy. Król już spogląda na Jagiellońską
  21. Legendarnie na Jagiellońskiej
  22. http://web.archive.org/web/20130506044704/http://www.psgaz.pl/onas/oddzialy/zg_bg dostęp 23-08-2016
  23. Derkowska-Kostkowska Bogna: Młyn na Szreterach [w:] Kalendarz Bydgoski, 1998
  24. Kamienica przy Jagiellońskiej wyglądała jak rudera. Wypiękniała

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]