Ulica Jagiellońska w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Jagiellońska
Śródmieście, Skrzetusko
Ilustracja
Początkowy odcinek ulicy Jagiellońskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Długość 2,2 km
Plan
Plan przebiegu ulicy
Przebieg
Ikona ulica z lewej.svg światła 0m Plac Teatralny, ↑ ul. marsz. Focha, ul. Gdańska
Ikona ulica z prawej.svg 70m ul. Pocztowa
Ikona ulica z lewej.svg światła 104m ul. 19 Marca 1981 r.
Ikona ulica z prawej.svg 155m ul. Franciszka Druckiego-Lubeckiego
Ikona ulica z lewej.svg 229m ul. ks. Stanisława Konarskiego
Ikona ulica rondo.svg 377m ← ul. Bernardyńska, ul. 3 Maja →
Ikona ulica z prawej.svg 562m ul. Urocza
Ikona ulica z prawej.svg 671m ul. Bolesława Rumińskiego
Ikona ulica z lewej.svg 885m ul. Maksymiliana Piotrowskiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 993m Dworzec PKS
Ikona ulica z prawej.svg światła 1063m Dworzec PKS
Ikona ulica pod wiaduktem.svg Trasa Uniwersytecka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1146m Dworzec PKS, ul. Michała Kleofasa Ogińskiego →
Ikona ulica z lewej.svg 1245m ul. Fryderyka Chopina
Ikona ulica z prawej.svg 1325m ul. Krakowska
Ikona ulica z lewej.svg 1411m ul. Leona Wyczółkowskiego
Ikona ulica z lewej.svg 1713m ul. Oskara Kolberga
Ikona ulica z lewej.svg 1812m ul. Łużycka
Ikona ulica z lewej.svg 1912m ul. Jana Pestalozziego
Ikona ulica rondo.svg światła 2206m ↓ ul. Fordońska 80, ↔ al. kard. Stefana Wyszyńskiego 580E261
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
ulica Jagiellońska
ulica Jagiellońska
Ziemia53°07′22,4″N 18°01′07,3″E/53,122900 18,018700

Ulica Jagiellońska – ulica położona na terenie centrum i Śródmieścia w Bydgoszczy.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ulica znajduje się w centrum Bydgoszczy. Rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od Ronda Fordońskiego do skrzyżowania z ul. Gdańską. Jej długość wynosi ok. 2,2 km. Ulica łączy Stare Miasto i Śródmieście z os. Skrzetusko.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1907 roku
Ulica Jagiellońska (Rondo Jagiellonów) w 1990 roku
Dawne budynki rzeźni miejskiej

Ulica Jagiellońska stanowi średniowieczny trakt komunikacyjny wiodący od przeprawy na Brdzie (od połowy XIII w. stałego mostu, gdzie pobierano opłaty celne) w rejonie grodu bydgoskiego do Wyszogrodu (od XIV w. Fordonu). Po lokacji Bydgoszczy w XIV w. i budowie mostu Miejskiego, trakt ten rozpoczynał się przy Bramie Gdańskiej i wiódł na wschód na terenie położonym na północ od Brdy. W Fordonie można było przeprawić się przez Wisłę w kierunku Ziemi Chełmińskiej lub też podążyć na północny wschód wzdłuż doliny Wisły w kierunku Świecia i Gdańska.

Przebieg drogi, pokrywający się z obecną ulicą widoczny jest na najstarszym planie Bydgoszczy, sporządzonym przez szwedzkiego kwatermistrza Erika Dahlbergha w 1657 r.[1]. W XVII-XVIII w. droga łączyła z miastem folwarki i wsie położone na wschodzie: Grodztwo, Bartodzieje Wielkie, Zimna Woda, Bartodzieje Małe i Fordonek.

Na swoim początkowym odcinku droga wiodła wzdłuż przedmieścia Gdańskiego dochodząc do wschodniej granicy miasta, w rejonie dzisiejszej ul. Bernardyńskiej. W 1867 r. do miasta włączono przedmieście Grodztwo. Odtąd wschodnia granica miasta przebiegała w rejonie dzisiejszej ul. Ogińskiego. Kolejne poszerzenie granic miało miejsce w 1920 r. i wówczas ulica w całym dzisiejszym przebiegu znajdowała się w granicach miasta Bydgoszczy[2]. W okresie międzywojennym ulica Jagiellońska kończyła się na ul. Piotrowskiego, a dalszy odcinek, aż do ul. Szerokiej nosił nazwę ul. Promenada.

Kształtowanie się ulicy Jagiellońskiej jako ważnej, reprezentacyjnej ulicy miasta zapoczątkowało wzniesienie w latach 1834-1834 r. budynku administracyjnego dla władz rejencji bydgoskiej. W późniejszych dziesięcioleciach na przedmieściu Grodztwo ukształtowało się stopniowo oficjalne centrum miasta: administracyjne, oświatowe i kulturalne. W 1840 r. ulicę nazwano Wilhelmstraße na cześć króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV. W latach 1870-1872 wybudowano ul. Bernardyńską, która przez most żelazny na Brdzie połączyła Grodztwo z przedmieściem Kujawskim.

W II połowie XIX wieku wzdłuż ulicy wybudowano szereg budynków municypalnych, administracyjnych i oświatowych. Były to kolejno: szpital wojskowy (1850-1852) w narożniku ul. 3 Maja i Jagiellońskiej, budynek Banku Królewskiego (1863-1864), Szkoła Obywatelska dla Chłopców (1872), Szkoła Obywatelska dla Dziewcząt (1875-1878), gmach Poczty Głównej (1896-1899) i inne.

W tym czasie na wschodnich rubieżach miasta w rejonie ul. Jagiellońskiej powstały miejskie jednostki komunalne: gazownia miejska (1860) i rzeźnia miejska (1893). Do dzisiaj zachowały się zabytkowe budynki administracyjne tych przedsiębiorstw, odrestaurowane po 2000 r. W końcu XIX i na początku XX w. wzdłuż ulicy powstały również pierzeje kamienic, z których kilka ma charakter wielkomiejski. Dwie realizacje pozostawił przy ulicy Józef Święcicki, a jedną Heinrich Seeling z Berlina.

Po II wojnie światowej wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność rozbudowy ulicy. W latach 1969-1973 r. trwała budowa trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Prowadziła ona ul. Fordońską, Toruńską, Wałami Jagiellońskimi, Poznańską i Szubińską. W latach 1972-1974 w ramach tego przedsięwzięcia zmodernizowano również ul. Jagiellońską i Focha na arterie dwujezdniowe z usytuowanym pośrodku torowiskiem tramwajowym. Przy realizacji trasy powstały m.in. Rondo Jagiellonów z podziemnym przejściem dla pieszych oraz Rondo Fordońskie z Mostem Pomorskim[3]. W latach 70. XX w. zlikwidowano również bocznice kolejowe istniejące w rejonie rzeźni i gazowni miejskiej i w miejscu tym zbudowano ul. Ogińskiego łączącą ul. Jagiellońską z ul. Sułkowskiego na os. Leśnym[4].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[5]:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ruch tramwajowy[edytuj | edytuj kod]

Torowisko na ulicy Jagiellońskiej zostało wybudowane w 1901 r., kiedy uruchomiono trzecią w kolejności linię tramwaju elektrycznego (linia „C” niebieska), z Wilczaka do Szreterów. W latach 1903-1904 przedłużono ją do Bartodziejów, tak że stanowiła najdłuższą linię tramwajową w mieście o długości 5,4 km (od ul. Słonecznej do Gajowej)[6]. Była to linia jednotorowa z mijankami, przecinająca w rejonie dzisiejszej ul. Ogińskiego bocznicę kolejową wiodącą do Gazowni Miejskiej. W 1948 r. zmieniono oznaczenie linii tramwajowej kursującej ulicą Jagiellońską na „3”. W latach 1972-1974 w związku z poszerzeniem ul. Jagiellońskiej, linię w ciągu ulicy przebudowano na dwutorową[7].

Obecnie na ul. Jagiellońskiej kursują tramwaje:

  • od ul. Focha do Ronda Jagiellońskiego - nr 2, 3, 4, 5, 6, 8 i 10;
  • od ul. Jagiellońskiej do ul. Fordońskiej - nr 3, 4, 5, 8 i 10.

Obciążenie ruchem[edytuj | edytuj kod]

Ulica Jagiellońska należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń do ok. 1400 pojazdów na godzinę. W godzinach porannych i popołudniowych na ulicy często notuje się zatory pojazdów[8]. Obecnie na ul. Jagiellońskiej kursuje autobus nr 80

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Ulica Jagiellońska w Bydgoszczy
Ulica na wysokości Trasy Uniwersyteckiej
W oddali Focus Mall
Tramwaj na ulicy Jagiellońskiej
Słońce nad ulicą
Ulica nocą
Jagiellońska 2
Kościół Klarysek
Kujawsko-Pomorski oddział NBP
Jagiellońska 36a
Focus Mall
Media Markt
Hotel Słoneczny Młyn
Widok z lotu ptaka

Ulica Jagiellońska zalicza się do najważniejszych i bardziej reprezentacyjnych ulic Bydgoszczy. Zabudowa, zwłaszcza na staromiejskim odcinku od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów ukształtowała się podczas pruskiego okresu historii miasta. Znajduje się tam kilka okazałych, a jednocześnie zabytkowych budynków administracyjnych i municypalnych, m.in. gmach Urzędu Wojewódzkiego, Poczty Głównej, kujawsko-pomorskiego oddziału NBP, dawne budynki oświatowe, gotycko-renesansowy kościół Klarysek. Powiew nowoczesności stwarza budynek Galerii Handlowej „Drukarnia”, wybudowany na miejscu najstarszej miejskiej drukarni z początku XIX w.

Na dalszym odcinku (od Ronda Jagiellonów do Ronda Fordońskiego) zabudowa ma charakter bardziej rozproszony, mniej jest budynków zabytkowych, a więcej obiektów funkcjonalistycznych zbudowanych po 1945 r. Do ważniejszych budynków historycznych zaliczają się m.in. dawne budynki administracyjne Gazowni Miejskiej, Rzeźni Miejskiej, hotel „Słoneczny Młyn” oraz kamienice z końca XIX i przełomu XIX/XX w., zaś do nowoczesnych: biurowiec Banku Pocztowego, Citibanku, Pałac Młodzieży, Centrum Handlowo-Usługowe „Focus Mall” i inne.

Miejsca i obiekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekt Adres Lata budowy Styl architektoniczny Uwagi Zdjęcie
Kościół Klarysek Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Gdańska 2 – róg Jagiellońskiej 1582-1645 gotyk-renesans Pierwotnie znajdował się tu kościół Św. Ducha, który zaadaptowano jako prezbiterium kościoła konwentualnego klarysek (1615-1835). Po kasacji zakonu przez władze pruskie świątynię wykorzystywano jako magazyn, zakład oczyszczania miasta (1863), remizę straży pożarnej (1875), pogotowie ratunkowe, a w części zachodniej jako wagę miejską. W 1920 r. kościół przeznaczono z powrotem na cele sakralne, jako filię fary. Od 1951 r. jest kościołem rektorskim, od 1972 r. akademickim, a od 1993 r. zakonnym Kapucynów. Od strony ul. Jagiellońskiej znajduje się kaplica kapłańska ufundowana w 1646 r. przez burmistrza Wojciecha Łochowskiego[9].
Bydgoszcz kosciół Klarysek lato.jpg
Galeria „Drukarnia” Jagiellońska 1 2006-2007 funkcjonalizm Centrum handlowe wybudowane na miejscu pierwszej bydgoskiej drukarni z 1806 r. Galeria mieści 50 sklepów – głównie z branży odzieżowej, biżuterii, wyposażenia wnętrz i usługowej; restauracje i kawiarnie oraz klub fitness. Najniższą kondygnację zajmują delikatesy BOMI. Wewnątrz znajduje się parking wielopoziomowy[10].
Bdg CHDrukarnia 1 07-2013.jpg
Kamienica „Savoy” Jagiellońska 2 – Plac Teatralny 6 1913 modernizm klasycyzujący W latach 1789-1800 był tu narożnikowy dom mieszkalny ze spichlerzami i stajnią. W 1853 r. powstała nowa kamienica, która przetrwała do 1912 r., po czym zastąpił ją narożnikowy, sześciokondygnacyjny budynek, zaprojektowany na zlecenie producenta mebli Ottona Pfeffekorna przez arch. Heinricha Grossa z Berlina. Ostateczny kształt uzyskał w latach 1922-1923, a w 1940 r. powstały arkady według projektu Jana Kossowskiego na żądanie władz hitlerowskich[10]. W 1907r. mieścił się tutaj Bank Stadthagen oraz winiarnia Luckwald.
Bdg plTeatralny6 05-2013.jpg
Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki Jagiellońska 3 1834-1836 klasycyzm Budynek wzniesiony według projektu radcy budowlanego Carla Adlera, skorygowanego przez Friedricha Obucha oraz Karla Friedricha Schinkla z Berlina. Rozbudowywany w latach 1863-1864, 1898-1900 i w 1965 r. Do 1920 r. mieścił władze rejencji bydgoskiej. W okresie międzywojennym znajdowały się tu urzędy: skarbowe, policyjne i pocztowe. W okresie okupacji ponownie umieszczono tu władze regencyjne, zaś po 1945 r. Pomorski Urząd Wojewódzki. W latach 1975-1998 mieścił się tu również Sejmik Samorządowy Województwa Bydgoskiego. Od 1999 r. jest siedzibą Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego[10].
Urząd Wojewódzki Bydg 4.jpg
Biurowiec Urzędu Wojewódzkiego Jagiellońska 3 – róg ul. Konarskiego 1966-1969 funkcjonalizm Czternastokondygnacyjny biurowiec wzniesiony według projektu Bronisława Jabłonki dla potrzeb Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy. Mieści wydziały Urzędu Wojewódzkiego: Bydgoskiego (1975-1999) i Kujawsko-Pomorskiego (od 1999 r.). W latach 1990-2001 najwyższe piętra budynku zajmowała redakcja TVP Bydgoszcz[10].
Urząd Wojewódzki Bydg w1.jpg
Kamienica Emila Werckmeistra Jagiellońska 4 – róg Pocztowej 1910-1912 eklektyzm, neomanieryzm, neobarok Kamienica zbudowana dla kupca Emila Werkmeistra według projektu arch. Heinricha Seelinga z Berlina[11]. W 1920 r. została zakupiona przez miasto i przeznaczona dla potrzeb Komunalnej Kasy Oszczędności. W 1938 r. budynek rozbudowano poprzez nadbudowanie skrzydła i oficyn według projektu Jana Kossowskiego[11]. Obecnie w budynku mieści się siedziba Banku Gdańskiego (Millenium).
Bdg Jagiellonska4 5 07-2013.jpg
Poczta Główna Jagiellońska 6 – róg Pocztowej 1883-1899 neogotyk Siedziba Cesarskiej Dyrekcji Poczty w Bydgoszczy oraz urzędów: pocztowego i telegraficznego. Budynek powstał dwu etapach według projektu Kleindfeldta i Neumanna jako Kaiserliche Oberpostdirektion. Obecnie mieści główny oddział Poczty Polskiej w Bydgoszczy[12].
Bdg PocztaGl Jagiellonska 7 07-2013.jpg
Oddział NBP Jagiellońska 8 – róg Lubeckiego 1863-1864 neorenesans Kompleks zbudowano dla potrzeb bydgoskiej filii Banku Królewskiego w Berlinie według planów mistrza budowlanego Hermanna Cuno. Od 1875 r. mieścił się tu bydgoski oddział Reichsbanku, w latach 1920-1924 filia Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, w latach 1924-1939 oddział Banku Polskiego S.A. W okresie okupacji ponownie zlokalizowano w nim oddział Reichsbanku (Kaiserliche Reichsbankstelle), a od 1945 znajduje się tu bydgoski oddział Narodowego Banku Polskiego[13].
Bdg NBP 1 07-2013.jpg
Zespół Szkół Plastycznych Konarskiego 2-4 – róg Jagiellońskiej 1875-1878 eklektyzm-neorenesans Budynek wzniesiony według projektu arch. Carla Rose dla Szkoły Obywatelskiej dla Dziewcząt (niem. Töchterschule). W 1884 r. szkołę przeniesiono do nowo wybudowanego przy ul. Konarskiego budynku obecnego Zespołu Szkół Gastronomicznych. W latach 1884-1911 mieściła się tu Szkoła Obywatelska dla Chłopców (niem. Bürgerschule)[5]. Od 1982 r. w budynku znajduje się Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im. Leona Wyczółkowskiego[5].
Zespół Szkół Plastycznych w Bydgoszczy.jpg
Centrum Edukacji Nauczycieli Jagiellońska 9 1872 klascycyzm Budynek wzniesiony według projektu budowniczego Müllera dla średniej Szkoły Obywatelskiej dla Chłopców. Szkoła mieściła się w nim do 1884 r., kiedy przeniesiono ją do wybudowanego w sąsiedztwie większego budynku obecnego Zespołu Szkół Plastycznych[5], a budynek zajęła Miejska Szkoła Średnia dla Dziewcząt (niem. Städtische mittlere Mädchenschule). W 2010 r. w budynku mieściło się bydgoskie przedstawicielstwo Urzędu Marszałkowskiego oraz Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji Nauczycieli.
Bdg Jagiellońska UMarsz 05-2013.jpg
Kamienica Jagiellońska 10 1862-1866 eklektyzm/secesja Kamienica o fasadzie zdobionej secesyjnymi ornamentami o motywach roślinnych i zwierzęcych; odnowiona w 2013
Bdg ulJagiellonska 7 10-2013.jpg
Rektorat Collegium Medicum UMK Jagiellońska 13 1850-1852 funkcjonalizm W latach 1852-1920 znajdował się tu pruski szpital garnizonowy, a następnie do 1928 r. polski szpital wojskowy. W latach 1928-1939 w budynku głównym mieściła się m.in. cerkiew prawosławna i sala teatralna, a w części zachodniej - szkoła powszechna utrzymywana przez stowarzyszenie „Rodzina Wojskowa”. W latach 1945-1947 budynek ponownie wykorzystywano jako szpital garnizonowy, po czym został przeznaczony na cele cywilne[14]. Przebudowa obiektu przeprowadzona w latach 1947-1948 zatarła jego historyzujące, neoromańskie cechy architektoniczne. W latach 1948-1990 mieściła się w nim siedziba KW PZPR. W 1990 r. przekazany Akademii Medycznej (od 2004 Collegium Medicum UMK).
Budynek CM UMK.jpg
Biurowiec Banku Pocztowego Jagiellońska 17 1968 funkcjonalizm Budynek wzniesiono na podstawie projektu Henryka Micuły, w sąsiedztwie rozebranego arsenału i magazynu Pruskiego Urzędu Prowiantowego z 1817 r.[15] W 1990 r. ulokowano w nim siedzibę nowo założonego Banku Pocztowego, którego akcjonariuszami są Poczta Polska (75%) oraz PKO BP (25%).
Bank Pocztowy Bydgoszcz.jpg
Oddział Citi Handlowy (od 2019 planowana nazwa H+ „City”[16]) Jagiellońska 21 1991-1992 funkcjonalizm Budynek bydgoskiego oddziału Banku Handlowego w Warszawie, obecnie Citibanku. Został zbudowany według projektu Kurta Roesslinga z Siegen przez przedsiębiorstwo Steckel & Roggel Baugesselschaft z Gelsenkirchen[17] i oddany do użytku w 1993[16].
Bydgoszcz-0376 IMG.jpg
Pałac Młodzieży Jagiellońska 27 1970-1974 funkcjonalizm Budynek wzniesiono według projektu arch. Z. Lipskiego, J. Sadowskiego i J. Wujka, z inicjatywy Społecznego Komitetu Budowy Młodzieżowego Domu Kultury, Techniki i Sportu, powołanego w 1969 r. Na trzech kondygnacjach mieszczą się: sala kinowo-teatralna, sala sportowa, kryty basen, sala baletowa, liczne pracownie, sale wystaw, klubowe i wykładowe oraz kawiarnia. Jest najważniejszą w Bydgoszczy placówką nauczania i wychowania pozaszkolnego[3].
Pałac Młodzieży 1.jpg
Park Ludowy Jagiellońska-Piotrowskiego-Markwarta 1953 Park miejski o powierzchni 6,4 ha, urządzony na miejscu zlikwidowanego po II wojnie światowej miejskiego cmentarza ewangelickiego, założonego w 1778 r. Posiada amfiteatr, fontannę, korty tenisowe, place zabaw oraz pomnik Wincentego Witosa, który od 1984 r. jest ustanowiony patronem parku. Wśród starodrzewu znajduje się kilka pomników przyrody[18].
Park Ludowy muszla 2.jpg
Ogród Władysława Jagiełły Jagiellońska-Urocza 1844 Ogród miejski założony w okresie pruskim, znacznie rozbudowany i upiększony w okresie międzywojennym. Wykonano wówczas rozarium oraz fontannę, a tereny parkowe przylegały do rzeki Brdy. W latach 1973-1975 obszar parku zmniejszono wskutek budowy Bydgoskiego Domu Technika oraz biurowca. Pozostałą część terenu zagospodarowano w formie skweru z basenem otwartym[18].
NOT Bydgoszcz.jpg
Kamienica Jagiellońska 30 1895-1896 eklektyzm Kamienica wpisana do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego
Jagiellońska 30 2012 a.jpg
Kamienica Roberta Arona Jagiellońska 36 1893-1894 neorenesans-manieryzm Budynek mieszkalny zrealizowany dla Roberta Arona, kupca i fabrykanta zajmującego się produkcją i sprzedażą materiałów budowlanych. Wykonano go według projektu bydgoskiego budowniczego Józefa Święcickiego. Budynek posiada dach mansardowy, zaś we wnętrzach mieściły się dwa siedmiopokojowe mieszkania[19]. W 2017 na zachodniej szczytowej ścianie budynku powstał mural z Kazimierzem Wielkim i łuczniczką o imieniu Bydgoszcza[20][21][22].
Bdg Jagiellonska kam 7 07-2013.jpg
Budynki Gazowni Miejskiej Jagiellońska 42 1905-1906 historyzm Budynek administracyjny gazowni miejskiej, otwartej w Bydgoszczy 1 października 1860 r. Wybudowano go według projektu miejskiego radcy budowlanego Carla Meyera. Budynek został częściowo zniszczony w styczniu 1945 r. Podczas powojennej przebudowy stracił część swojego wystroju zewnętrznego (ozdobne szczyty, sztukaterie i zdobienia). Od 2003 r. mieści bydgoski Oddział Pomorskiej Spółki Gazownictwa, swym zasięgiem obejmujący województwo kujawsko-pomorskie i część pomorskiego[23]
Gazownia zmierzch.JPG
Budynki Rzeźni Miejskiej Jagiellońska 41-47 1890-1911 historyzm Budynki administracyjne Rzeźni Miejskiej, wzniesione w latach 1890-1893 na podstawie projektów miejskiego radcy budowlanego Carla Meyera. Budynek z wieżą pochodzi z 1909-1910 r. Obok zakładu w latach 1892-1893 powstała targowica miejska (2 ha), do której doprowadzono osobną bocznicę kolejową (obecnie nie istniejącą)[5]. W 2006 r. Bydgoskie Zakłady Mięsne zostały translokowane na ul. Witebską (Brdyujście), a w miejscu po zburzonych zakładach powstało centrum handlowe Focus Mall. Zabytkowe budynki administracyjne zostały zachowane i odrestaurowane.
Bdg FocusPark 2 07-2013.jpg
Focus Mall Jagiellońska 39-47 2007-2008 funkcjonalizm Największe w mieście centrum handlowo-usługowo-rozrywkowe, otwarte 23 kwietnia 2008 r. Mieści m.in. 150 sklepów i punktów usługowych, multipleks Cinema City, delikatesy Alma i elektromarket Saturn. Posiada dwupoziomowy parking na ok. 1200 aut
Bdg FocusPark 1 07-2013.jpg
Dworzec PKS Jagiellońska 58 1973-1975 funkcjonalizm Znajduje się na terenie 5 ha i składa z budynku głównego z poczekalnią, kasami i kawiarnią, zespołu zadaszonych peronów oraz punktów handlowych. Przed budynkiem znajduje się parking, a w pobliżu Brdy – zaplecze dla autobusów[10].
Bydgoszcz Dworzec PKS.jpg
Kamienice Jagiellońska 51-57 1900-1910 wczesny modernizm Zespół kamienic stojących w pobliżu skrzyżowania z ul. Ogińskiego, wzniesionych w pierwszym dziesięcioleciu XX w.
Bdg Jagiellonska kam 5 07-2013.jpg
Hotel Campanile Jagiellońska 59 2013 funkcjonalizm Hotel sieci Campanile
Bdg hotel Campanile 4 07-2013.jpg
Kamienica Jagiellońska 63 1903 eklektyzm/secesja Kamienica eklektyczna z częściowo tynkowaną fasadą o dekoracji secesyjnej; w szczycie data budowy oraz kartusz herbowy
Bydgoszcz ul Jagiellonska 63 fasada.jpg
Kamienica Franza Errelisa Jagiellońska 69 1902-1903 styl malowniczy Kamienica powstała na zlecenie urzędnika kolejowego Franza Errelisa, według projektu bydgoskiego budowniczego Józefa Święcickiego. Jest to ostatnia kamienica autorstwa budowniczego, całkowicie odmienna pod względem rozwiązań formalno-stylistycznych od jego dotychczasowych realizacji. Budynek posiada cztery kondygnacje, z jednym, reprezentacyjnym mieszkaniem na każdym z poziomów[19].
Bdg Jagiellonska69 3 07-2013.jpg
Media Markt Jagiellońska 94 2008 funkcjonalizm Centrum handlowe utworzone w zmodernizowanej hali produkcyjnej.
Bdg MediaMarkt neon2 12-2013.jpg
Słoneczny Młyn Jagiellońska 96 1862 mur, szachulec W latach 1862-1945 młyn parowy, należący do Wolfena i Fliessa (1862-1892), Berwalda (1892-1938), Bronisława Kentzera (1938-1939), Schemke i Hermela (1940-1945). W 1948 r. został upaństwowiony w gestii Państwowych Zakładów Zbożowych w Bydgoszczy[24]. W 2003 r. został wyłączony z produkcji i przeznaczony na sprzedaż. Kupiony przez Barbarę Komorowską, został w latach 2007-2009 przebudowany na czterogwiazdkowy hotel „Słoneczny Młyn”.
Słoneczny Młyn Bydg 2012b.jpg
Biurowiec „Biprokabel” Jagiellońska 103 1969 funkcjonalizm Biurowiec wzniesiony dla Biura Studiów i Projektów „Biprokabel”
Kamienica nr 107 Jagiellońska 107 1937 wczesny modernizm Kamienica na rogu z ul. Pestalozziego, w l. 2017-2018 poddana remontowi kapitalnemu[25]
Ulica Jagiellońska Bydg kamienica 2012.jpg
Biurowiec BFM Jagiellońska 109 ok. 1970 funkcjonalizm Biurowiec wzniesiony dla Bydgoskich fabryk Mebli, w 2010 r. przebudowany na cele biurowe i mieszkalne
Ulica Jagiellońska Bydg biurowiec 2012.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zyglewski Zbigniew: Dwa najstarsze plany Bydgoszczy z roku 1657. [w.] Kronika Bydgoska XVI 1994. Bydgoszcz 1995
  2. Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965
  3. a b Bydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. ​ISBN 83-01-05465-4
  4. Bałachowska Maria. Bydgoszcz w latach siedemdziesiątych. [w.] Kronika Bydgoska VII 1976-1978
  5. a b c d e Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  6. Rasmus Hugo: Od tramwaju konnego do elektrycznego. [w.] Kronika Bydgoska XVII 1995. Bydgoszcz 1996
  7. Boguta Tadeusz. Rozwój i aktualna problematyka komunikacji miejskiej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II 1964-1965
  8. Fundacja „Rozwój ATR”. Generalny pomiar cech ruchu drogowego na sieci komunikacyjnej miasta Bydgoszczy, rok 2005/2006, Bydgoszcz wrzesień 2006
  9. Bartoszyńska-Potemska Albina: Dzieje i architektura kościoła i klasztoru Klarysek w Bydgoszczy. In. Prace komisji sztuki t. I: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria D: 1965
  10. a b c d e Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996
  11. a b Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999
  12. Winter Piotr: Dawne bydgoskie budynki pocztowe i z pocztą związane. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997
  13. Bręczewska-Kulesza Maria, Wysocka Agnieszka: Historia i architektura gmachu NBP w Bydgoszczy. In. Kalendarz Bydgoski 2007
  14. Janina-Janikowska Danuta Beata: Rola bydgoskiego szpitala wojskowego w systemie wojskowych zakładów leczniczych Okręgu Generalnego „Pomorze” i Okręgu Korpusu VIII. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 8. Bydgoszcz 2003
  15. Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006
  16. a b geo: Hunger inwestuje. Biurowce marki H+ powstają w Bydgoszczy. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-09-07. [dostęp 2019-09-17].
  17. Rogalski Bogumił: Przegląd współczesnej architektury publicznej i urbanistyki Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska XIV 1992. Bydgoszcz 1993
  18. a b Kuczma Rajmund. Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  19. a b http://web.archive.org/web/20140408022717/http://www.swiecicki.bydgoszcz.pl:80/index.php dostęp 1-12-2010
  20. ml: Mural z królem i piękną Bydgoszczą. Powstanie w centrum miasta. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2017-09-12.
  21. bor: Nowy mural w Bydgoszczy. Król już spogląda na Jagiellońską. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2017-10-12.
  22. Marta Leszczyńska: Legendarnie na Jagiellońskiej. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-06-13.
  23. http://web.archive.org/web/20130506044704/http://www.psgaz.pl/onas/oddzialy/zg_bg dostęp 23-08-2016
  24. Derkowska-Kostkowska Bogna: Młyn na Szreterach [w:] Kalendarz Bydgoski, 1998
  25. as: Kamienica przy Jagiellońskiej wyglądała jak rudera. Wypiękniała. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-02-16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]