Urszula z Kolonii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy męczennicy z Kolonii. Zobacz też: inne święte o imieniu "Urszula".
Święta
Urszula z Kolonii

Ursula von Köln
dziewica
męczennica
Ilustracja
Poliptyk ze św. Urszulą w katedrze św. Emigdiusza w Ascoli Piceno (Carlo Crivelli).
Data i miejsce urodzenia w IV lub V w.
Kornwalia
Data i miejsce śmierci ok. 304 lub 451
Kolonia (Niemcy)
Czczona przez Kościół katolicki
Wspomnienie 21 października
Atrybuty strzała, bandera z krzyżem, statek
Patronka Kolonii, Anglii
w Polsce: m.in. parafii rzymsko-katolickiej w Soborzycach, Zgromadzenia USJK, Kolonii, uniwersytetów, młodzieży i nauczycieli oraz wychowawców i sukienników
Szczególne miejsca kultu katedra św. Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii
Męczeństwo św. Urszuli (niemiecka szkoła z XVI w.).
Kościół św. Urszuli w Kolonii.

Urszula z Kolonii, Święta Urszula, zwana małą niedźwiedzicą [niem. kleine Bärin] lub małym koniem wojny [niem. kleines Schlachtross] (ur. w Kornwalii?, zm. ok. 304 lub 451 w Kolonii)[1]męczennica chrześcijańska, dziewica i święta Kościoła katolickiego.

Żywot świętej[edytuj | edytuj kod]

Źródło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Według badań historyka niemieckiego W. Levisona u źródeł kultu Urszuli znajduje się inskrypcja, pochodząca z IV lub V wieku i zachowana do dzisiejszego dnia. Wynika z niej, że możny, ale bliżej nieznany Klemacjusz na miejscu męczeństwa (martyrium) jakichś chrześcijańskich dziewic odbudował bazylikę ku ich czci. Inskrypcja nie wymienia ich liczby ani nie podaje żadnych imion. Nie wiadomo również kiedy męczeństwo miało miejsce[2].

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Według jednej z legend była rzymsko-brytyjską księżniczką, która na prośbę swojego ojca, króla Donauta z Kornwalii, wyruszyła w podróż do swojego przyszłego męża, pogańskiego królewicza Conana Meriadoca z Armorici w Bretanii (według innego źródła - Eteriusza)[2]. Towarzyszyło jej rzekomo dziesięć służek-dziewic[a], które miały własne tysiączne orszaki oraz własne statki. W czasie podróży tajemniczy sztorm zniósł ją do portu galijskiego nad Renem. Urszula ślubowała, że przed poślubieniem Conana wyruszy w pielgrzymkę do Rzymu. Jednak razem z dziesięcioma dziewicami została zamordowana przez Hunów w Kolonii, gdy odrzuciła zaloty Attyli[3].

Barbarzyńcy, jak głosi tradycja, pod wpływem wizji wstępujących do nieba zastępów dziewic odstąpili spod murów miasta. Mieszkańcy z czcią pogrzebali ciała pomordowanych i na miejscu męczeństwa zbudowali kościół. Tradycja mówi o jedenastu tysiącach dziewic - wynika to prawdopodobnie z pomyłki w tłumaczeniu łacińskiego skrótu XI M V, gdzie M tłumaczone było jako milia (tysiące), a nie martyres (męczennice), jak być powinno[4]. Z drugiej strony, istnienie Jedenastu Tysięcy Dziewic poświadczają średniowieczne przesłanki o licznych relikwiach z kobiecych kości i czaszek, które zostały wykopane na przedmieściach Kolonii na terenie dawnego cmentarza nazywanego Ager Ursulanus. Największa ich część znalazła się w pobliskim kościele Św. Urszuli (gdzie znajdują się do dziś), pozostałe zostały wykupione lub rozesłane do różnych ośrodków kultu religijnego w Europie.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Kult św. Urszuli i towarzyszek był żywy w średniowieczu i u progu czasów nowożytnych. Obecnie zmalał, nawet w swym tradycyjnym ośrodku - Kolonii[2]

Początki kultu św. Urszuli i jej Towarzyszek sięgają IV wieku. Z tego czasu pochodzi krypta, odkryta w Kolonii, gdzie w katedrze św. Piotra i NMP znajdują się relikwie Świętej.

O ciągłości kultu świadczą zapiski w średniowiecznych księgach liturgicznych, literatura hagiograficzna, różne formy pobożności, dzieła malarzy i rzeźbiarzy. Imieniem św. Urszuli nazywano uniwersytety i nowo odkrywane ziemie. Krzysztof Kolumb nazwał odkryte przez siebie wyspy "dziewiczymi" na cześć św. Urszuli.

W 1535 roku, z inicjatywy Anieli Merici, powstał zakon Urszulanek Unii Rzymskiej.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest, za martyrologiami, 21 października.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Parafie pod wezwaniem św. Urszuli.

W Polsce jest m.in. patronką:

Na świecie[edytuj | edytuj kod]

Jest patronką:

  • Kolonii, w herbie której widnieje jedenaście płomieni, jako symbol jedenastu męczennic,
  • uniwersytetów: w Kolonii, Wiedniu i Coimbra, bazyliki w Kolonii.

Patronuje młodym pannom, młodzieży, nauczycielom, wychowawcom i sukiennikom.

Wierni modlą się za wstawiennictwem świętej dla dobra małżeństwa i cichej śmierci, przed chorobami wieku dziecięcego i męki czyśćcowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Mowa o 11 dziewicach-męczennicach razem ze św. Urszulą, stąd 11 płomieni w herbie Kolonii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ursula von Köln (niem.). Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2014-02-18].
  2. a b c Urszula i tow., męczennice.. Deon.pl. [dostęp 2014-02-18].
  3. Michel Rouche: Attyla i Hunowie. Ekspansja barbarzyńskich nomadów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 242. ISBN 978-83-01-16821-6.
  4. St. Ursula and the Eleven Thousand Virgins (ang.). Nev Advent, Catholic Encyclopedia. [dostęp 2014-02-18].
  5. Katalog parafii (Soborzyce) na katolik.pl
  6. Św. Urszula męczennica na stronie USJK

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]