Visar Zhiti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Visar Zhiti
Data i miejsce urodzenia 2 grudnia 1952
Durrës (Albania)
Narodowość albańska
Język albański
Alma Mater Instytut Pedagogiczny w Szkodrze
Dziedzina sztuki poezja, tłumaczenia
Ważne dzieła

Rapsodia e jetës së trëndafilave

Visar Zhiti - (ur. 2 grudnia 1952 w Durrësie) - poeta, prozaik dziennikarz i tłumacz albański.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem aktora i poety Hekurana Zhitiego. Urodził się w Durrësie, ale dorastał w mieście Lushnja, gdzie ukończył szkołę średnią. Po ukończeniu studiów pedagogicznych w Szkodrze rozpoczął pracę nauczyciela w Kukësie. W tym okresie opublikował pierwsze swoje utwory w magazynach literackich. W 1973 przygotował do druku tomik Rapsodia e jetës së trëndafilave (alb. Rapsodia z życia róż). Przekazał go do wydawnictwa Naim Frashëri w czasie, kiedy rozpoczynała się czystka, do której doszło po IV Plenum APP, (określana jako czystką liberałów). Zhiti, którego ojciec już wcześniej był krytykowany przez władze partyjne stał się jednym z kozłów ofiarnych. Manuskrypt przekazany do wydawnictwa stał się głównym dowodem w sprawie, świadczącym jakoby Zhiti popełnił ideologiczne błędy i odszedł od obowiązującej formuły socrealizmu. Uznany za przez władze partyjne za winnego antykomunistycznej agitacji nie doczekał się obrony ze strony środowiska literatów. W październiku 1979 został potępiony przez to środowisko.

Aresztowany 8 listopada 1979 w Kukës, gdzie cały czas uczył w szkole był przez kilka miesięcy trzymany w areszcie śledczym. W tym okresie nadal pisał wiersze. Na procesie, który odbył się w kwietniu 1980 został skazany na 13 lat więzienia. Początkowo karę odbywał w Tiranie, a następnie w obozach pracy w Spaçu i w Qafë-Bar. Uwolniony 28 stycznia 1987 otrzymał zgodę na pracę w cegielni w Lushnji, gdzie pozostał pod ścisłym nadzorem Sigurimi do 1990 r.

Jesienią 1991 V.Zhiti wyjechał do Włoch i pracował w Mediolanie do lipca 1992. Rok później otrzymał stypendium fundacji Heinricha Bölla, co umożliwiło mu wyjazd do Niemiec, a w 1994 do USA. Po powrocie do Albanii pracował jako dziennikarz, aby po krótkim czasie stanąć na czele wydawnictwa Naim Frashëri, a następnie podjąć pracę w kancelarii parlamentu Albanii. W tym czasie dzielił biuro z jednym z pisarzy, którzy go oskarżali w 1979 r.

W wyborach parlamentarnych 1996 V. Zhiti zdobył mandat deputowanego, ale zdegustowany jakością życia politycznego szybko wycofał się z czynnej działalności politycznej. W 1997 r. został attaché kulturalnym w ambasadzie albańskiej w Rzymie, gdzie pracował do 1999. W tym czasie powrócił do intensywnej twórczości literackiej, powracając w swojej twórczości do okresu uwięzienia. W 1999 r. W 2015 został wybrany ambasadorem Albanii przy Stolicy Apostolskiej[1].

Jest żonaty (żona Edlira), ma syna.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jest autorem siedmiu tomików wierszy i trzech powieści. 110 wierszy, które znalazły się w tomiku, opublikowanym w 1994 to w większości utwory powstałe w okresie uwięzienia, które zachowały się w pamięci poety albo w jego zapiskach z tego okresu. Tomik wydany w 2000 r. poświęcił wydarzeniom w Kosowie. Był tłumaczony na język włoski. Za swoje dzieła otrzymał kilka prestiżowych nagród, w tym włoską Leopardi d’oro, a w 1997 nagrodę Ada Negri. Jest członkiem Międzynarodowej Akademii Sztuk Alfonso Grassiego.

W dorobku Zhitiego znajdują się także tłumaczenia dzieł Matki Teresy z Kalkuty, Federico Garcii Lorki i Mario Luziego.

Antologie[edytuj | edytuj kod]

  • Lajmëtarët e vrarë : antologji : portrete, poezi e prozë, Tirana 2014

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Kujtesa e ajrit (Pamięć powietrza), Tirana 1993.
  • Hedh një kafkë te këmbët tuaja (Rzucam czaszkę do twych stóp), Tirana 1994.
  • Mbjellja e vetëtimave (Rozsiewanie błyskawic), Skopje 1994.
  • Dyert e gjalla (Żywe drzwi), Tirana 1995.
  • Kohë e vrarë në sy (Czas zamordowany w oku), Prisztina 1997.
  • Si shkohet në Kosovë (Gdzie jest droga do Kosowa), Tirana 2000.
  • Rrugët e ferrit: burgologji, Tirana 2001.
  • Thesaret e frikës, Tirana 2005.

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Këmba e Davidit (Noga Dawida), Tirana 1996
  • Valixhja e shqyer e përrallave (Walizka pełna bajek), Prisztina 1997.
  • Ferri i çarë : roman i vërtetë, Tirana 2002.
  • Funerali i pafund, Tirana 2003.
  • Perëndia mbrapsht dhe e dashura, Tirana 2004.
  • Shekull tjetër : tregime, Tirana 2008.
  • Në kohën e britmës, Tirana 2009 (powieść)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]