Wodnik białobrewy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wodnik białobrewy
Hypotaenidia philippensis[1]
(Linnaeus, 1766)
Wodnik białobrewy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd żurawiowe
Rodzina chruściele
Rodzaj Hypotaenidia
Gatunek wodnik białobrewy
Synonimy
  • Rallus philippensis Linnaeus, 1766
  • Gallirallus philippensis (Linnaeus, 1766)
Podgatunki
  • H. philippensis philippensis
  • H. philippensis andrewsi
  • H. philippensis pelewensis
  • H. philippensis xerophilus
  • H. philippensis wilkinsoni
  • H. philippensis lacustris
  • H. philippensis reductus
  • H. philippensis anachoretae
  • H. philippensis admiralitatis
  • H. philippensis praedo
  • H. philippensis lesouefi
  • H. philippensis meyeri
  • H. philippensis christophori
  • H. philippensis mellori
  • H. philippensis assimilis
  • H. philippensis tounelieri
  • H. philippensis swindellsi
  • H. philippensis sethsmithi
  • H. philippensis ecaudatus
  • H. philippensis goodsoni
  • H. philippensis macquariensis (wodnik południowy[2])
  • H. philippensis randi
  • H. philippensis wahgiensis
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Wodnik białobrewy (Hypotaenidia philippensis) – gatunek ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący wschodnią Indonezję po Moluki i Filipiny oraz wschodnią Australię, Nową Zelandię i wiele wysp zachodniego i środkowego Pacyfiku.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 12. edycji Systema Naturae (1766). Nowemu gatunkowi nadął nazwę Rallus philippensis[4]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza wodnika białobrewego w rodzaju Gallirallus[5]; niektórzy autorzy umieszczają go w Rallus[6] lub Hypotaenidia[2]. IOC wyrożnia 20 podgatunków[5], niektórzy autorzy wyróżniają ich do 26. Niekiedy za podgatunek wodnika białobrewego uznawany jest wodnik chathamski (H. dieffenbachii)[6]. Okaz, który stanowił holotyp wymarłego, hipotetycznego gatunku znanego jako Gallirallus sharpei prawdopodobnie reprezentował odmianę wodnika białobrewego, co potwierdziło badanie genetyczne z 2008 (wyników nie opublikowano)[7].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[5]:

Morfologia[edytuj]

Długość ciała: 25–33 cm; masa ciała 126–234 g u samców, 115–265 g u samic[6]. Średniej wielkości chruściel, o długim, mocnym dziobie i długich, jasnoczerwonawych lub żółtych nogach z długimi palcami. Grzbiet jest barwy brązowawej, z rysunkiem z ciemnych pasków i białych plam. Nad okiem ciągnie się biały pas. Szara spodnia strona szyi odcina się od czarno-biało poprzecznie prążkowanej piersi i brzucha. Przez pierś biegnie poprzeczny, szeroki, czerwonawo-brązowawy pas. Ma zaokrąglone skrzydła. Młode ptaki są ciemniejsze i na stronie grzbietowej nie są biało nakrapiane.

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Środowiskiem życia tych ptaków jest gęsta roślinność na obrzeżach różnych zbiorników lub upraw. Spotykane są także w okolicach zbiorników pochodzenia antropogenicznego, jak osadniki, i rowów odpływowych. Pożywieniem tych ptaków są skorupiaki, mięczaki, owady, płazy[8], pajęczaki, jaja żółwi i ptaków, małe ryby[6], padlina, nasiona i odpadki[8]. Żerują zazwyczaj wcześnie rano i wieczorem. Zwykle obserwowane są pojedynczo lub w parach[8].

Lęgi[edytuj]

Okres lęgowy różni się w zależności od miejsca występowania[6]. Gniazdo umieszczone jest w wysokich trawach lub w szuwarach, jego budulec stanowią trawy. Zniesienie liczy 5–8 jaj. Obydwa ptaki z pary wysiadują je przez około 19 dni. Młode w dobę od wyklucia opuszczają gniazdo. Następnie nadzorowane są przez rodziców, żerują same lub otrzymują pokarm od matki[8].

Status[edytuj]

IUCN uznaje wodnika białobrewego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017). Podgatunek H. p. macquariensis wymarł pod koniec XIX wieku[7]. Za jego wymarcie odpowiadają wprowadzone na wyspę koty, szczury i weki (Gallirallus australis), zjadające jaja i pisklęta tych ptaków. Wymarcie wodników południowych przyśpieszyło niszczenie środowiska przez również wprowadzone na wyspę króliki[9].

Przypisy

  1. Gallirallus philippensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-02-18]
  2. a b c P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Rallidae Rafinesque, 1815 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2017-03-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 1 listopada 2017].
  3. Gallirallus philippensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2014-02-18] (ang.).
  4. Karol Linneusz: Systema Naturae. Wyd. 12. 1766, s. 263.
  5. a b c d e f g Frank Gill & David Donsker: Rails, gallinules, trumpeters & cranes. IOC World Bird List (v7.3), 31 lipca 2017. [dostęp 1 listopada 2017].
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Taylor, B., Bonan, A. & Motis, A.: Buff-banded Rail (Hypotaenidia philippensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 1 listopada 2017].
  7. a b Buff-banded Rail Hypotaenidia philippensis. BirdLife International. [dostęp 11 listopada 2017].
  8. a b c d BirdLife Australia: Buff-banded Rail. Basic information. Birds in Backyards. [dostęp 1 listopada 2017].
  9. Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 102. ISBN 9781472937452.