Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Szczecinie
![]() Województwo szczecińskie, teren działania WUBP w Szczecinie | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
1945 |
Rozformowanie |
1954 |
Komendanci | |
Pierwszy |
szef Jerzy Kilanowicz |
Ostatni |
szef Eliasz Koton |
Organizacja | |
Dyslokacja |
Szczecin |
Podległość |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/POL_wojew%C3%B3dztwo_szczeci%C5%84skie_1950.svg/240px-POL_wojew%C3%B3dztwo_szczeci%C5%84skie_1950.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Szczecin%2C_ul._3_Maja_1_%28MUBP%29.jpg/240px-Szczecin%2C_ul._3_Maja_1_%28MUBP%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/UB_Pyrzyce.jpg/240px-UB_Pyrzyce.jpg)
Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Państwowego w Szczecinie (WUBP Szczecin) – jednostka terenowa Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, funkcjonująca na terenie województwa szczecińskiego w latach 1946–1954 (od powołania samego województwa do czasu zlikwidowania Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego).
Jego siedziba mieściła się w budynku przy ul. Małopolskiej 22 (obecnie znajduje się tam Komenda Wojewódzka Policji), zaś areszt śledczy - przy ul. Kaszubskiej 28.
Szefowie WUBP
[edytuj | edytuj kod]- kpt. Jerzy Kilanowicz
- kpt. Longin Kołarz – 1945-1947
- kpt. Eliasz Koton
- ppłk Józef Mrozek
- mjr Jan Olkowski
- mjr Daniel Piękniewski
- płk Eliasz Koton
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]W pierwszym okresie funkcjonowania struktura urzędu przedstawiała się następująco:
- Komendantura (nadzór nad aresztem śledczym oraz bezpieczeństwo zewnętrzne)
- Wydział I (kontrwywiad)
- Wydział II (ewidencja - łączność)
- Wydział III (gospodarczo-finansowo-sanitarny)
- Wydział do Walki z Bandytyzmem i Dywersją
- Wydział Więzień i Obozów
- Wydział Personalny
We wrześniu 1945 utworzono nowe wydziały:
- Wydział IV (ekonomiczny)
- Wydział V (społeczno-polityczny)
Na początku 1946 na bazie Wydziału do Walki z Bandytyzmem utworzono
- Wydział III(walka z podziemiem)
W kolejnym okresie utworzono tzw. piony funkcyjne:
- Pion I – Kierownictwo
- Sekretariat Ogólny /Wydział Ogólno-Administracyjny (kancelaria)
- Inspektorat Kontroli
- Pion II - Operacyjno-Śledczy
- Wydział I (kontrwywiad)
- Wydział III (podziemie)
- Wydział IV (ochrona gospodarki)
- Wydział V (kontrola organizacji politycznych, społecznych i kościoła)
- Wydział VIII (komunikacja)
- Wydział VIII „A” (żegluga)
- Wydział IX (przemysł)
- Pion III - Logistyczno-Szkoleniowy
- Wydział II (ewidencja i technika operacyjna)
- Wydział Personalny /Kadr Szkolenia,
- Wydział „A” (obserwacja zewnętrzna)
- Wydział „W” (perlustracja korespondencji)
- Wydział Łączności
- Wydział Finansowy
- Wydział Zdrowia
- Wydział Gospodarczy i Konsumów
- Wydział Komunikacji (transport)
- Samodzielne sekcje: mobilizacyjna, kultury fizycznej, kulturalno-oświatowa
- Służby pomocnicze: kwatermistrzowska, kwaterunkowo-budowlana, żywnościowa, socjalna
- Pion IV - Więziennictwo
- Wydział Śledczy/Wydział VIII (śledczy)
- Wydział Więzień i Obozów (więzienia karne i obozy pracy)
Ponadto w różnym czasie istniały też wydziały:
- Wydział VI (walka z kościołem katolickim i innymi związkami wyznaniowymi)
- Wydział X (kontrola PZPR)
W 1945 w WUBP w Szczecinie pracowało 270 funkcjonariuszy, a w latach 1954 – 1956 od 800 do 900 osób.
Jednostki podległe
[edytuj | edytuj kod]- PUBP w Białogardzie - ul. Staromiejska 35
- PUBP w Chojnie z siedzibą w Dębnie - ul. Mickiewicza 33
- Kierownicy (szefowie):
- ppor. Dominiak Bronisław p.o. 7.05.1945 – 28.02.1946
- kpt. Bloch Franciszek (Bogdan) p.o. 1.03.1946 – 30.09.1947
- kpt. Złotogórski Wacław 28.09.1948 – 30.07.1949
- ppor./por. Babiński 1.07.1949 – 31.01.1951
- chor./kpt. Koziar 1.02.1951 – 16.11.1954
- kpt. Żdanko Józef 6.04.1955 – 31.12.1956
- PUBP w Choszcznie
- Kierownicy (szefowie):
- Dobrowolski Jerzy 20.04.1945-
- ppor. Żuk Antoni p.o. 1.02.1946 – 4.09.1946
- ppor. Chrapkowski Stefan p.o. 08.1947 – 30.09.1950
- chor./ppor. Węglarski Stefan 1.10.1950 – 31.08.1952
- por. Andrzejewski Stanisław 1.09.1952 – 30.06.1956
- ppor. Chrost Bolesław 1.07.1956 –
- PUBP w Drawsku Pomorskim - ul. Obrońców Westerplatte 9
- PUBP w Goleniowie - ul. Grenadierów 66
- Kierownicy (szefowie):
- kpt. Kosela Stanisław
- PUBP w Głębokim (Szczecinie)
- PUBP w Gryficach
- Kierownicy (szefowie):
- Lewandowski Jakub- p.o. – 2.09.1946
- ppor. Żuk Anatol -p.o. 5.09.1946 – 30.04.1947
- chor./ ppor. Szadkowski - p.o. 1.05.1947 – 31.12.1947
- por. Małkiewicz Kazimierz 1.03.1948 – 18.04.1950
- ppor. Muszyński Tadeusz 1.01.1951 – 6.05.1951
- por. Domagała Tadeusz 10.05.1951 – 9.09.1952
- ppor./por. Wiechnik Jan 15.09.1952 – 14.01.1953
- chor./por. Borzyszkowski Ludwik 15.02.1953 – 31.12.1956
- PUBP w Gryfinie
- Kierownicy (szefowie):
- ppor. Żurek Władysław p.o. 1.02.1946 – 31.07.1947
- chor. Szymonik Wacław p.o. 1.08.1947 – 9.12.1947
- chor./ppor. Godlewski Bronisław p.o. 10.12.1947 – 08.1949
- chor./ppor. Jakowiec Jan 1.04.1950 – 31.01.1951
- por./kpt. Babiński Stanisław 1.02.1951 – 14.01.1953
- ppor./por. Husakowski Wacław 15.01.1953 – 31.08.1954
- por. Kulpa Józef 1.04.1955 – 30.06.1956
- kpt. Andrzejewski Stanisław 1.07.1956 – 31.12.1956
- PUBP w Kamieniu Pomorskim -
- Kierownicy (szefowie):
- ppor. Józefiak Władysław
- Mikołajczyk Marian
- plut. Wąsoski Ryszard
- Dawidowicz Antoni
- kpt. Zając Wacław
- kpt. Tabor Kazimierz
- por. Nowak Józef
- por. Krakowski Zygmunt
- por. Kowalczyk Mieczysław
- chor. Banach Edward
- chor. Żukowski Michał
- por. Kowalczyk Ryszard
- PUBP w Kołobrzegu - ul. Armii Krajowej 13
- PUBP w Koszalinie - ul. Słowackiego 11, areszty przy ul. Młyńskiej 41
- Kierownicy (szefowie):
- Kuleszewicz (Kulesiewicz) Stanisław
- Krakowski Zygmunt
- ppor. Żurek Władysław
- ppor. Kasperski Kazimierz
- ppor. Kaczorowski Antoni
- ppor. Grafowski Władysław
- por. Nowiński Roman
- PUBP w Myśliborzu
- Kierownicy (szefowie):
- Manes Henryk
- por. Gliński Zygmunt
- por. Wiśniewski Stanisław
- por. Szyćko Feliks
- ppor. Kaczorowski Antoni
- por. Dankowski Jerzy
- por. Antkiewicz Bazyli
- PUBP w Nowogardzie - ul. Zamkowa 7
- Kierownicy (szefowie):
- por. Roszkowski Eugeniusz
- por. Rawicki Stanisław
- mjr Korski (Gransztoft) Julian
- por. Bużański Kazimierz
- por. Sokołowski Jan
- kpt. Ciesielski Józef
- kpt. Adamski Stanisław
- chor. Gładki Czesław
- ppor. Żukowski Michał
- por. Mostowski Wiktor
- por. Kulpa Józef
- PUBP w Sławnie - ul. Skłodowskiej-Curie 1
- PUBP w Stargardzie Szczecińskim - ul. Czarnieckiego 30
- MUBP w Szczecinie - ul. 3 Maja 1a
- Kierownicy (szefowie):
- mjr Kilianowicz Jerzy
- por. Dąbrowski Tadeusz
- chor. Zaręba Mieczysław - do 31.07.1948
- PUBP w Szczecinku - ul. Kościuszki 23
- PUBP w Świnoujściu - ul. Monte Cassino 7
- PUBP w Wałczu - ul. Wolności 1
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kazimierz Kozłowski: Między racją stanu a stalinizmem. Szczecin: Wydawnictwo Archiwum Państwowego „Dokument”, 2000. ISBN 83-86643-77-3.
- Twarze szczecińskiej bezpieki : obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa województwa szczecińskiego : informator personalny / oprac. zespół Małgorzata Kapella [et al.] ; pod red. Pawła Knapa, Marcina Ozgi, Marcina Stefaniaka. Szczecin : Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Szczecin 2008. ISBN 978-83-61336-08-2
- Radosław Ptaszyński, Szefowie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Szczecinie w latach 1945–1947, „Przegląd Zachodniopomorski” 2008, nr 1.