Wola Zabierzowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wola Zabierzowska
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat wielicki
Gmina Niepołomice
Liczba ludności (31.12.2016) 1251
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-007[1]
Tablice rejestracyjne KWI
SIMC 0329208
Położenie na mapie gminy Niepołomice
Mapa lokalizacyjna gminy Niepołomice
Wola Zabierzowska
Wola Zabierzowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wola Zabierzowska
Wola Zabierzowska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wola Zabierzowska
Wola Zabierzowska
Położenie na mapie powiatu wielickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wielickiego
Wola Zabierzowska
Wola Zabierzowska
Ziemia50°04′24″N 20°20′40″E/50,073333 20,344444
Strona internetowa miejscowości

Wola Zabierzowskawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Niepołomice. Administracyjnie jest sołectwem położonym w północno-wschodniej części gminy Niepołomice, około 12 km od miasta Niepołomice, sąsiadującym bezpośrednio z sołectwami Zabierzów Bocheński i Chobot. Łączna powierzchnia wsi wynosi 716 ha.

Wieś biskupstwa krakowskiego w powiecie proszowickim w województwie krakowskim w końcu XVI wieku[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wola Zabierzowska leży w centrum zachodniej części Kotliny Sandomierskiej, w mezoregionie Doliny Wisły. Północna granica opiera się o linię rzeki Wisły, na odcinku od Lasu Koło do Lasu Grobla (Las Ispina), wschodnia – przylega do Lasu Grobla, a południowa sięga północnego skraju głównego kompleksu Puszczy Niepołomickiej, wzdłuż którego płynie również potok Drwinka. Obszar wsi ma kształt zwężającego się ku południowi lejka, którego największa szerokość – wzdłuż Wisły – wynosi 3 km, a najmniejsza – w rejonie Drwinki – 1 km.

Cała wieś leży na terenie holoceńskiej (czyli nadal współcześnie tworzącej się) terasy zalewowej Wisły i Drwinki. Topografia tej terasy doskonale ilustruje tezę o stopniowym przesuwaniu się koryta Wisły z linii dzisiejszej Drwinki coraz bardziej na północ, w kierunku Wysoczyzny Proszowickiej. O zmianach koryta Wisły świadczą liczne starorzecza, wijące się w najrozmaitszych kierunkach na obszarze całej wsi[3]. Na ogół są one tym starsze, im bardziej oddalone od obecnego koryta Wisły. Wzdłuż osi Doliny Wisły i przez środek wsi przebiega główna arteria drogowa Powiśla, łącząca Niepołomice przez Uście Solne z wsiami nadwiślańskimi – po Szczurową, a dalej – z Dąbrową Tarnowską.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Wola Zabierzowska[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0329214 Brzezówka część wsi
0329220 Chałupki część wsi
0329237 Flaga część wsi
0329243 Kąt część wsi
0329250 Kla część wsi
0329266 Mała Wieś część wsi
0329272 Nowa Wieś część wsi
0329289 Psarka część wsi
0329295 Zakrzeniec część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Określenie «Wola» w nazwie tej wsi sugerowałoby, że najpierw powstał sąsiedni Zabierzów (Bocheński), a następnie przy nim powstała «z woli» jego właściciela nowa osada – Wola. Jednak wieś Wola powstała wcześniej niż Zabierzów. Została założona rzeczywiście – jak nazwa wskazuje – «z woli», ale biskupów krakowskich, właścicieli tego terenu.

Pierwsze wzmianki o Woli jako zagospodarowanej wsi pojawiają się już w 1337 – w dokumencie biskupa krakowskiego Jana Grota, który nadał Piotrowi Ziai sąsiadującą z Wolą, Dąbrowę «w celu założenia na surowym korzeniu nowej osady», wówczas jeszcze nienazwanej. W tym samym piśmie duchowny napisał, że wieś Dąbrowa graniczyła ze wsią Klan. W późniejszym okresie Klan został wchłonięty przez Wolę i dziś jest jednym z jej przysiółków. Z kolei nowa osada założona przez Ziaję w dąbrowie koło Woli, została nazwana później Zabierzowem. By odróżnić Wolę od innych Woli w okolicy (Drwińskiej, Boturzyńskiej – obecnie Batorskiej), nazwano ją Wolą Zabierzowską, ponieważ leżała koło Zabierzowa.

W południowej części Woli Zabierzowskiej i prawdopodobnie po części również na terenie dzisiejszego Chobotu lub Zabierzowa Bocheńskiego w XIV w. znajdowała się jeszcze jedna osada – Chwaliczów. Dokument Kazimierza Wielkiego z 1365, w którym król sam ustalał granice między Gawłowem a królewską Puszczą Niepołomicką, wymienia drogę prowadzącą z Krzyżanowic przez Puszczę w stronę Chwaliczowa. Niestety, w dokumencie nie podano dokładnej lokalizacji osady, a jedynie kierunek, w którym się znajduje. Zachowało się również późniejsze pismo mogące określić prawdopodobne położenie Chwaliczowa. Mianowicie w Inwentarzu ekonomiy niepołomskiey z 1736 napisano, że jedna z królewskich kwater «w Puszczy Niepołomskiej poczyna się od Chwalcowa Biskupiego, graniczy z Biskupimi wsiami, Wolą Zabierzowską [...]. W tegoż kwaterze [...] jest sosnowy las, aż do granic Biskupich Zabierzowskich [...], w kwaterze jego łąki, jedna Chwalców». Dodatkowo na mapie z 1847 południowo-zachodni skraj Lasu Grobla w pobliżu Chobotu jest oznaczony jako Chwalicowa. Również do czasów obecnych zachowała się nazwa łąki na południu Woli Zabierzowskiej z kawałkiem przyległej Puszczy Niepołomickiej, która nosi nazwę Chwalców[6].

Ziemie w Woli Zabierzowskiej były własnością biskupów krakowskich aż do czasu pierwszego rozbioru Polski (1772). W 1782 decyzją Austriaków ziemie przeszły na rzecz funduszu religijnego. Następnie z innymi majątkami biskupimi i duchownymi, włączono je do wspólnej administracji dóbr dominialnych w Niepołomicach. Dopiero w latach 1937–1938 majątek funduszowy (a wśród nich tereny Woli Zabierzowskiej) został rozparcelowany[6].

28 listopada 1888 dekretem Krajowej Rady Szkolnej we Lwowie została założona we wsi szkoła podstawowa. Zajęcia rozpoczęły się 1 września 1890, a pierwszym nauczycielem był Tadeusz Zieliński.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa im. Jana Matejki – położona w centrum wsi
  • Wiejski Dom Kultury – w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły
  • Budynek Ochotniczej Straży Pożarnej
  • Kaplica

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  3. Szymon Urban: Środowisko. W: Zabierzów Bocheński [on-line]. e-Niepołomice (internetowa strona Miasta i Gminy Niepołomice) – niepolomice.eu, 2009-03-02, zaktual. 2010-06-14. [dostęp 2012-09-07].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. a b Historia. W: Wola Zabierzowska [on-line]. wolazabierzowska.pl. [dostęp 2012-09-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Julian Zinkow: Wokół Niepołomic i Puszczy Niepołomickiej. Przewodnik monograficzny. Nakładem Urzędu Miasta i Gminy w Niepołomicach, 2009.