Wysocice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wysocice
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat miechowski
Gmina Gołcza
Liczba ludności (2006) 437
Strefa numeracyjna (+48) 12
Tablice rejestracyjne KMI
SIMC 0319629
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wysocice
Wysocice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wysocice
Wysocice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wysocice
Wysocice
Ziemia 50°17′02″N 19°55′17″E/50,283889 19,921389

Wysocice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza.

Integralne części miejscowości: Bocieniec, Wesółka, Wiktorka, Wysyłek[1].

Przez wieś przepływa rzeka Dłubnia. Po raz pierwszy nazwa Wysocice jest wymieniana w dokumencie Bolesława Wstydliwego z roku 1262 jako "Wissenesice".

Historia[edytuj]

Od I połowy XII w. ziemie te zostały nadane przez Księcia Polski z dynastii Piastów Bolesława III Krzywoustego na własność możnemu rodowi rycerskiemu Odrowążów.

  • Dziedzicami Wysocic i kolatorami kościoła św. Mikołaja w Wysocicach byli:
    • ród Odrowążów herbu Odrowąż XII wiek - XV wieku
    • Jan Pieniążek Iwanowski z rodu Odrowążów herbu Odrowąż 1474–1480,
    • Jan Płaza z Mstyczowa herbu Topór ok. 1565 roku
    • Elżbieta Wołłowiczowa podskarbina litewska 1613 roku
    • Władysław Woyna syn Elżbiety Wołłowiczowej z pierwszego małżeństwa
    • Ludwik Dębiński kasztelan wojnicki ok. 1727 roku
    • Krystyna Łętowska córka Ludwika Dębińskiego podkomorzyna krakowska
    • rodzina Bierzyńskich 1786 roku - (Tomasz Bierzyński starosta tuczępski - † 1820)
    • Jan Lenczowski mąż Wiktorii z Bierzyńskich 1817 roku
    • Szymon Milieski herbu własnego - † 1858 roku i jego żona Apolonia ok. 1840 roku
    • Franciszek Ksawery Milieski syn Szymona herbu własnego - † 1878 roku
    • Adolf Milieski syn Franciszka Ksawerego herbu własnego, poseł na sejm galicyjski - † 1931 roku
    • Ksawery Milieski syn Adolfa herbu własnego, † 1941 roku, odsprzedał "Dobra ziemskie Wysocice" swojej kuzynce I stopnia w 1932 roku
    • Apolonia hr. Romer herbu Jelita córka Eustachego i Joanny Milieskiej herbu własnego córka Franciszka Ksawerego 1932 rok - 1946 roku. Nie podpadające pod działania dekretu "Dobra ziemskie Wysocice" zostały przejęte na cele reformy rolnej.

Apolonia hr. Romer herbu Jelita przekazała testamentem "Dobra Ziemskie Wysocice" swojej siostrze Marii z hr. Romerów herbu Jelita zamężnej Tytusowej Dunin herbu Łabędź.

(Wojewoda Małopolski Decyzją RR.X.EZ 7716-1-28-06 Kraków, dnia 30 sierpnia 2006 roku stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie administracyjne o przejęcie DZ Wysocice wbrew prawu na cele reformy rolnej toczyło się przed Wojewodą Małopolskim. Wniosek złożyła w 1989 roku Maria Elżbieta z Duninów zamężna Adamowa Bisping córka Tytusa i Marii z hr. Romerów, wraz z Tytusem Bisping synem Adama i Marii Elżbiety z Duninów.)

W Królestwie Polskim istniała gmina Wysocice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół romański o charakterze obronnym (z końca XII, lub I ćw. XIII w.) pw. św. Mikołaja. Prawdopodobnie fundacja Iwona Odrowąża. W poł. XVI w. kościół stał się zborem protestanckim. W 1610 roku ponownie został świątynią katolicką.

Zbudowany jest on z dużych ciosów wapiennych, o różnej wielkości (najwięcej z nich zbliża się do wymiarów 30x60 cm). Usytuowany jest na wzniesieniu i zorientowany na wschód. Pierwotna bryła kościoła zachowała się praktycznie w niezmienionym stanie (dobudowano jedynie kruchtę od południa i zakrystię po przeciwnej stronie). Składa się on z zachodniej wieży z biforiami skierowanymi na cztery strony świata, pojedynczej nawy na rzucie kwadratu, chóru oraz łukiem zakreślonej absydy od wschodu. W wieży kościoła znajduje się empora zachodnia, sprawiająca wrażenie bunkra, a na górze dzwon z 1525. Nad wejściem, w południowej ścianie kościoła, znajduje się "grubo" rzeźbiony tympanon z przedstawieniem tronującego Chrystusa, depczącego schematycznie potraktowane bestie. Po lewej stronie widnieją sylwetki dwóch świętych: św. Norberta w biskupich szatach, oraz świętego bez atrybutów pozwalających na jego identyfikację. Po prawej natomiast wyobrażona została scena Narodzin Chrystusa. Najprawdopodobniej tympanon wysocicki przeznaczony był pierwotnie dla opactwa norbertanek w pobliskich Imbramowicach. Wewnątrz kościoła na szczególną uwagę zasługuje gotycka ambona drewniana, prawdopodobnie z początku XVI wieku. W barokowym ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej Wysocickiej. Natomiast na wschodnim frontonie prezbiterium, w kwadratowej ramie kamiennej ustawionej na kant - monumentalna statua Matki Bożej z Dzieciątkiem z XIII wieku - tzw. "Madonna z Wysocic". W roku 1956, w absydzie kościoła odkryto niewyraźną romańską lub gotycką polichromię, a we framudze okna - palmetę romańską.

W odległości ok. 1 km za kościołem znajduje się cmentarz parafialny.

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[2].

Przysiółek Wiktórka[edytuj]

 Osobny artykuł: Wiktórka.

Galeria[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  1. Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, Praca zbiorowa pod red. M. Walickiego, Warszawa 1971.
  2. A. Tomaszewski: Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier'”, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Gdańsk 1974.
  3. T. Chrzanowski: Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów, wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1993.
  4. T. Mroczko: Polska sztuka przedromańska i romańska, Warszawa 1978.
  5. Z. Świechowski: Sztuka romańska w Polsce, Warszawa 1982.
  6. W. Krassowski: Dzieje budownictwa i architektury na ziemiach Polski, t. 1, Warszawa 1989.
  7. Płatek, Aleksander: Opowieści o dziejach kościoła i parafii Wysocickiej / Aleksander Płatek, oprac. Ryszard Płatek.
  8. Niesiecki Kasper: Herbarz Polski, Lipsk, 1841. T VII, s.327-328.
  9. Adam Bisping: Nasze Massalany. Wspomnienia - wydały z rękopisu Dzieci Adama Bispinga z Massalan. Druk Oficyna Wydawnicza "Adiutor". Warszawa, 1993.
  10. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
  11. Jan Długosz: Liber Beneficiorum, 1470.
  12. Decyzja Wojewody Małopolskiego RR.X.EZ 7716-1-28-06 Kraków, dnia 30 sierpnia 2006 roku wraz z aktami przedmiotowego postępowania administracyjnego.
  13. M. Kornecki: Sztuka sakralna. Natura i kultura w krajobrazie Jury, Wydawnictwo Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.

Linki zewnętrzne[edytuj]