Xawery Pusłowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Xawery Pusłowski (trzeci z lewej) na terenie koszar Szwadronu Przybocznego Prezydenta Rzeczypospolitej w Warszawie

Franciszek Xawery Pusłowski (ur. 16 czerwca 1875 w Sévres Ville d’Avray pod Paryżem, zm. 8 lipca 1968 w Krakowie) – hrabia, tłumacz, kolekcjoner, dyplomata, poeta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dziadkiem Xawerego był Władysław Pusłowski (1801-1859), zakupił dla rodziny majątek Czarkowy w 1849, upaństwowiony w 1945. Ojciec Zygmunt (1848-1913) urodził się we Francji, nabył w 1880 dla rodzinnej kolekcji pałacyk w Krakowie przy ul. Kolejowej 10 (obecnie ul. Westerplatte), matką była Maria z Moszyńskich Pusłowska (1845-1926). Xawery miał dwóch braci: starszego Władysława Emanuela ur. w 1871, uzdolnionego matematyka, który zginął pod Samborem jako oficer armii austriackiej w 1915, oraz młodszego Włodzimierza ur. 1877, który popełnił samobójstwo w wieku 22 lat w czasie odbywania służby wojskowej w Staszowie w 1899.

Xawery ukończył gimnazjum im. Jana III Sobieskiego i podjął studia prawnicze na UJ od 1894, w trakcie ich trwania odbył także służbę wojskową, a wykształcenie uzupełnił w latach 1907-1910, studiując w Berlinie filozofię oraz historię sztuki. Posiadał perfekcyjną znajomość 6 języków.

W czasie I wojny światowej internowany w Moskwie, w 1919 powołany do służby wojskowej na terenie Śląska Cieszyńskiego, oddelegowany jako tłumacz towarzyszył premierowi Ignacemu Janowi Paderewskiemu w czasie konferencji pokojowej w Paryżu. Do bliskich znajomych hr. Pusłowskiego należał wówczas gen. Tadeusz Rozwadowski. Po śmierci generała w 1928 r. Pusłowski poświęcił mu jeden ze swych wierszy. W II RP zweryfikowany do stopnia porucznika kawalerii[1]. W służbie dyplomatycznej pozostawał do 1923, od momentu zwolnienia był już osobą prywatną udzielającą się w życiu towarzyskim Krakowa.

Pomagał gromadzić fundusze na budowę Muzeum Narodowego, na prośbę prezydentów Krakowa w swoim pałacu przyjmował najznakomitszych gości, w celach wystawienniczych pokazywał kolekcję obrazów, porcelany, tkanin szerszej publiczności w latach 1936 i 1938. Po raz ostatni kolekcja pokazywana była w 1998 w 30. rocznicę śmierci Xawerego Pusłowskiego.

W okresie II wojny światowej pilnował owej kolekcji w Krakowie, odwiedzając również majątek w Czarkowach. Po wojnie w latach 1945-1950 był wiceprezesem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Pracował jako tłumacz przysięgły przy Sądzie Okręgowym w Krakowie oraz jako lektor na AGH, UJ i Politechnice Krakowskiej. Nachodzony przez ówczesne władze zainteresowane upaństwowieniem jego kolekcji zdecydował się przekazać ją jako dar na Zamek Wawelski, a za namową Karola Estreichera pozostałą część kolekcji (ok. 100 obrazów) oraz pałac przekazał Uniwersytetowi Jagiellońskiemu. Mieści się w nim obecnie Instytut Muzykologii UJ. Zmarł w 1968 r. w Krakowie jako kawaler. Używał zdrobnienia „Sawa” podobnie jak jego stryjeczny krewny z Londynu.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1962 roku hr. Franciszek Xawery Pusłowski wystąpił w filmie, pt. Dziewczyna z dobrego domu (reż. A. Bohdziewicz)[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficerowie. muzeumwp.pl. [dostęp 2015-05-01].
  2. Franciszek Xawery Pusłowski. fototeka.fn.org.pl/pl/. [dostęp 2018-06-15].
  3. a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 603.
  4. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 36.
  5. Sveriges statskalender. Sztokholm: 1925, s. 922

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]