Zapalenie mózgu
| Encephalitis | |
 Schemat obrazujący wirusowe (opryszczkowe) zapalenie mózgu | |
| Specjalizacja | |
|---|---|
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 | |
Zapalenie mózgu (łac. encephalitis) – stan zapalny ośrodkowego układu nerwowego, w którym proces chorobowy obejmuje mózg. Jeśli proces chorobowy toczy się jednocześnie w oponach mózgowia, określa się go jak meningoencephalitis; jeśli zajęty jest rdzeń kręgowy, jako encephalomyelitis. Zapalenie mózgu najczęściej spowodowane jest infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną. Przy niedoborze odporności przyczyną zapalenia bywają pierwotniaki oraz grzyby. Może być także autoimmunologiczne.
Na obraz choroby składają się zaburzenia świadomości, gorączka, bóle głowy, nudności i wymioty, senność, bóle mięśni, niedowład połowiczy, niezborność, napady padaczkowe oraz objawy ogniskowe. Może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu i śmierci.
Diagnostyka
[edytuj | edytuj kod]W płynie mózgowo-rdzeniowym zwykle jest podwyższone leukocytów, czasami również białka. Diagnoza jest często stawiana po wykryciu w tym płynie przeciwciał lub DNA albo RNA, PCRem, specyficznych dla poszczególnych wirusów[1]. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest jednym z podstawowych badań w diagnostyce i poszukiwaniu etiologii zapaleń mózgu – niektóre umiejscowienia zmian mogą się wpisywać we wzorce konkretnej etiologii[2]. Na przykład typowe wyniki badań radiologicznych w przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu jest obecność asymetrycznych zmian intensywności sygnału w płatach skroniowych przyśrodkowo, płatach czołowych i wyspie[3]. Jeżeli wyniki testów w kierunku chorób zakaźnych są ujemne, należy rozważyć rozpoznanie autoimmunologicznego zapalenia mózgu i poszukiwać odpowiednich przeciwciał[1].
Etiologia
[edytuj | edytuj kod]Wirusowe zapalenia mózgu
[edytuj | edytuj kod]Najistotniejszym czynnikiem etiologicznym zapaleń mózgu są wirusy neurotropowe. Najczęstsze jest opryszczkowe zapalenie mózgu wywołane wirusem opryszczki pospolitej. Zachorowalność to 2 przypadki na milion. Śmiertelność nieleczonych wynosi od 50-75% i większość przeżywających ma długotrwałe upośledzenie motoryczne i fizyczne. W wyniku leczenia śmiertelność spada do 20%[4]. Niektóre inne postaci wirusowych zapaleń mózgu to:
- japońskie zapalenie mózgu
- końskie zapalenie mózgu (wschodnie, zachodnie, wenezuelskie)
- zapalenie mózgu St. Louis
- zapalenie mózgu spowodowane wirusem Zachodniego Nilu
- kalifornijskie zapalenie mózgu
- zapalenie mózgu w przebiegu wścieklizny
- zapalenie mózgu La Crosse
- różyczkowe zapalenie mózgu
- cytomegalowirusowe zapalenie mózgu
- rosyjskie wiosenno-letnie zapalenie mózgu
- zapalenie mózgu doliny Murray
- środkowoeuropejskie kleszczowe zapalenie mózgu
- zapalenia mózgu spowodowane wirusem odry:
- ostre odrowe zapalenie mózgu
- przyzakaźne zapalenie mózgu
- wtrętowe zapalenie mózgu
- podostre stwardniające zapalenie mózgu.
Bakteryjne zapalenia mózgu
[edytuj | edytuj kod]- gruźlicze zapalenie mózgu
- boreliozowe zapalenie mózgu
Zapalenia mózgu wywołane przez pierwotniaki
[edytuj | edytuj kod]Zapalenia mózgu wywołane przez grzyby
[edytuj | edytuj kod]- kryptokokowe zapalenie mózgu
Inne zapalenia mózgu
[edytuj | edytuj kod]Zapalenie wywołane procesem demielinizacyjnym
[edytuj | edytuj kod]Najważniejsze postacie zapaleń mózgu występujących w Polsce
[edytuj | edytuj kod]| Epidemiczne i endemiczne zapalenia mózgu | Sporadyczne zapalenia mózgu |
|---|---|
|
|
Leczenie
[edytuj | edytuj kod]W przypadku zapalenia wywołanego wirusem opryszczki podaje się leki przeciwwirusowe (m.in. acyklowir dożylnie)[1]. W pozostałych przypadkach podaje się działające przeciwzapalne kortykosterydy oraz stosuje się leczenie objawowe.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 Anna Moniuszko-Malinowska. Trudne w diagnozowaniu wirusowe zapalenia mózgu. „Neurologia po dyplomie”. 6(20), s. 13-21, Listopad 2025.
- ↑ Kalaivani Jayaraman i in.. Magnetic Resonance Imaging Findings in Viral Encephalitis: A Pictorial Essay. „J Neurosci Rural Pract”. 9(4), s. 556–560, Październik 2018. DOI: 10.4103/jnrp.jnrp_120_18. (ang.).
- ↑ Benjamine Sarton i in.. Assessment of Magnetic Resonance Imaging Changes and Functional Outcomes Among Adults With Severe Herpes Simplex Encephalitis. „JAMA Netw Open .”. 4(7), 2021.06.27. DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2021.14328. (ang.).
- ↑ eMedicine - Encephalitis : Article by Marjorie Lazoff
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Neurologia. Podręcznik dla studentów medycyny. Wojciech Kozubski, Paweł P. Liberski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 358-414. ISBN 83-200-3244-X.
- Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom II. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0.
