Płyn mózgowo-rdzeniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Płyn mózgowo-rdzeniowy (łac. liquor cerebrospinalis) – przejrzysta, bezbarwna ciecz, która wypełnia przestrzeń podpajęczynówkową, układ komorowy i kanał rdzenia kręgowego.

Skład i funkcje[edytuj | edytuj kod]

W jego skład wchodzą te same ciała co występujące w osoczu krwi. Zawiera śladowe ilości białek i komórek - ich zwiększona ilość wskazuje na procesy chorobowe. Płyn ten pełni funkcje amortyzacyjne, chroniąc tkankę nerwową mózgu i rdzenia przed urazami mechanicznymi. Drugim istotnym zadaniem płynu jest wyrównywanie zmian ciśnienia wewnątrz czaszki, które dokonuje się dzięki jego krążeniu.

Produkcja i krążenie[edytuj | edytuj kod]

Układ komorowy – miejsce produkcji i krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego

Ilość płynu mózgowo-rdzeniowego w układzie komorowym i przestrzeni podpajęczynówkowej wynosi ok. 135 ml.

Jest nieustannie wytwarzany w splotach naczyniówkowych i wyściółce układu komorowego mózgu w ilości ok. 550 ml na dobę, wobec czego podlega czterokrotnej wymianie w ciągu 24 godzin.

Wymiana i krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego przebiega w następującej kolejności:

  • struktury układu komorowego
    • komory boczne
    • otwory międzykomorowe (Monro)
    • komora trzecia
    • wodociąg mózgu
    • komora czwarta
    • otwory komory czwartej: pośrodkowy (Magendiego) i 2 boczne (Luschki).

Dalej płyn przepływa głównie do zbiornika móżdżkowo-rdzeniowego przestrzeni podpajęczynówkowej i w niewielkiej ilości do kanału środkowego rdzenia kręgowego. Ostatnim etapem jest jego wchłonięcie w układzie żylnym mózgowia, głównie przez ziarnistości pajęczynówki.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Badania płynu są bardzo istotne w diagnozowaniu wielu chorób układu nerwowego. W tym celu wykonuje się najczęściej nakłucie lędźwiowe. Dzięki wynikom tych badań możliwa jest diagnoza następujących schorzeń:

Zaburzenia w przepływie płynu mózgowo-rdzeniowego prowadzą do wodogłowia. Inne schorzenia manifestują się objawami oponowymi.

W czasie nakłucia lędźwiowego wykonuje się również próbę Queckenstedta przydatną w diagnostyce utrudnionego odpływu płynu mózgowo-rdzeniowego.

Wartości prawidłowe[edytuj | edytuj kod]

Prawidłowe wartości płynu mózgowo-rdzeniowego[1]:

  • ciśnienie - 50-200 mm H2O ( 0,5 - 2,0 kPa)
  • barwa - wodojasny
  • przejrzystość - klarowny
  • liczba komórek w μl (cytoza) - ≤ 5
  • stężenie białka - 15-45 mg/dl
  • stężenie glukozy (% stężenia w surowicy) - 60-75%
  • stężenie chloru - >117 mmoll
  • stężenie kwasu mlekowego - <2,1 mmol/l

Nieprawidłowości w badaniu[edytuj | edytuj kod]

Niekiedy podczas próby pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego dochodzi do uszkodzenia naczyń oponowych, co skutkuje zanieczyszczeniem próbki krwią. Istotne jest odróżnienie sztucznego skrwawienia płynu od krwawienia patologicznego (krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródmózgowy, uraz mózgowo-czaszkowy)[2]:

sztuczne skrwawienie płynu mózgowo-rdzeniowego krwawienie patologiczne
niejednolite podbarwienie krwią jednolite podbarwienie krwią
oczyszcza się przy pobieraniu do kolejnych probówek kolor nie zmienia się podczas pobierania
bezbarwny po odwirowaniu ksantochromia

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom II. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 2105. ISBN 83-7430-031-0.
  2. A. Prusiński, Neurologia praktyczna, PZWL 2003, ISBN 83-200-2844-2

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.