Zieluń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zieluń
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat żuromiński
Gmina Lubowidz
Liczba ludności (2013) 730[1][2]
Strefa numeracyjna (+48) 23
Kod pocztowy 09-304
Tablice rejestracyjne WZU
SIMC 0119066
Położenie na mapie gminy Lubowidz
Mapa lokalizacyjna gminy Lubowidz
Zieluń
Zieluń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zieluń
Zieluń
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Zieluń
Zieluń
Położenie na mapie powiatu żuromińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żuromińskiego
Zieluń
Zieluń
Ziemia53°10′35″N 19°51′02″E/53,176389 19,850556

Zieluńwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim w powiecie żuromińskim w gminie Lubowidz, nad rzeką Wkrą.

Położenie geograficzne i administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Zieluń znajduje się na skraju Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego na Równinie Urszulewskiej pomiędzy Pojezierzem Mazurskim, Wysoczyzną Ciechanowską i Pojezierzem Dobrzyńskim.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sierpeckim województwa płockiego[3]. Wieś podzielona jest na dwa sołectwa. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie ciechanowskim. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Zieluń.

Czasy obecne[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Zieluń liczy około 800 mieszkańców mieszkających przy kilku ulicach rozchodzących się od głównego placu 1 Maja. Od dawien dawna Zieluń podzielony jest na nieformalne dzielnice: Podruda (w stronę miejscowości Ruda – ulica Jagiellońska), Piaski (ulica Zygmuntowska i Polna), Zamost (za rzeką – ulica Piastowska), Batorówka (ulica Stefana Batorego), Łysa Góra (najdalej wysunięta część ulicy Stefana Batorego). Nazwy starszych ulic Zielunia pochodzą głównie od nazw dynastii i imion królów panujących w Polsce: Jagiellońska, Zygmuntowska, Piastowska, Stefana Batorego; poza tym występują ulice: Świętojańska (przy kościele), Szkolna (przy szkole), Polna i plac 1 Maja.

W miejscowości działa Ochotnicza Straż Pożarna a przy niej Mlodzieżowa Orkiestra Dęta, istniejąca od 1915 r. W 1995 r. zdobyła ona I miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Strzegowie, koncertowała w kraju i za granicą.

W miejscowości istnieje Szkoła podstawowa i Gimnazjum, które w 2004 r. przyjęły imię Jana Pawła II.

W Zieluniu znajduje się stary ceglany młyn z początku XX wieku.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Zieluń jest miejscowością parafialną Kościoła katolickiego, należącą do dekanatu żuromińskiego diecezji Płockiej. Parafia Zieluń obecnie pod wezwaniem św. Jana Nepomucena (pierwotnie Św. Trójcy) została erygowana 8 maja 1588 r. przez bp Piotra Dunina-Wolskiego. Kościół parafialny wielokrotnie płonął i był odbudowywany, obecna murowana świątynia została wybudowana w latach 1872-1874 staraniem proboszcza ks. Stanisława Przetakiewicza i konsekrowana 5 maja 1885 r. przez bp Henryka Kossowskiego. Tu otrzymał 21 lipca 1920 r. samodzielną placówkę ks. proboszcz Franciszek Giergielewicz (męczennik) i po 6 latach pracy w Zieluniu; 3 grudnia 1926 r. został mianowany proboszczem w Płocku-Radziwiu.

Obecnie proboszczem jest ks. mgr Sławomir Rosiński.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawniej Zieluń był miejscowością nadgraniczną. Odbywały się tu targi. Tędy szły wojska Władysława Jagiełły na bitwę pod Grunwaldem. Mieszkańcy brali czynny udział w powstaniach narodowych, m.in. w powstaniu styczniowym i listopadowym. Pod Zieluniem rozegrała się jedna z bitew powstania styczniowego. Świadczą o tym zbiorowe mogiły, pomniki na miejscowym cmentarzu ufundowane przez lokalną społeczność.

Również podczas II wojny światowej istniał w Zieluniu ruch oporu i partyzantka. 6 października 1942 r. hitlerowcy spędzili okoliczną ludność i w akcie odwetu za odbicie z miejscowego aresztu działacza ruchu oporu Anastazego Kołodziejskiego pseudonim „Gromek” powiesili 20 mieszkańców.

Zieluń ma także swoje legendy. Jedna z nich mówi o tunelu, który rzekomo biegnie pod miejscowością od remizy strażackiej i kościoła aż do cmentarza.

Nazwę Zieluń przez krótki czas po wojnie nosiła też miejscowość Siechnice.

Osoby związane z Zieluniem[edytuj | edytuj kod]

Helena Pilejczyk, z domu Majcher, polska łyżwiarka szybka, multimistrzyni i rekordzistka Polski, srebrna medalistka mistrzostw świata, zdobywczyni brązowego medalu olimpijskiego w Squaw Valley w 1960 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Razem z Zieluniem-Osadą
  3. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego