Zmiennica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°40′35″N 21°57′50″E
- błąd 39 m
WD 49°43'N, 21°57'E, 49°40'35.47"N, 21°57'57.46"E
- błąd 19440 m
Odległość 2782 m
Zmiennica
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Brzozów
Liczba ludności (2020) 1266[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 36-200[2]
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0346218[3]
Położenie na mapie gminy Brzozów
Mapa konturowa gminy Brzozów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa konturowa powiatu brzozowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Ziemia49°40′35″N 21°57′50″E/49,676389 21,963889

Zmiennicawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów[3][4].

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Trójcy Przenajświętszej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XV w. W 1514 r. Hieronim Bobola - syn Jana ze Strachociny kupił Zmiennicę. Miał on trzech synów: Andrzeja proboszcza w Dubiecku, Jana, i Wojciecha. Zmiennicę odziedziczył Jan Bobola (zm. 1635 r.) syn Hieronima Boboli. 7 lutego 1616 roku jego matka Katarzyna zrzekła się swych praw do własności ziemskich na rzecz syna Jana, który w dzierżawę otrzymał też Krościenko Wyżne. W XVII wieku wieś zostaje trzykrotnie zniszczona: w 1624 roku przez Tatarów, w 1655 przez Szwedów, a w 1657 przez wojska Rakoczego.

Zmiennica wraz z dawną ziemią sanocką w latach 1772-1774 należała do obwodu czerwonoruskiego. Bardzo uciążliwa dla chłopów w tamtym czasie była obowiązkowa służba wojskowa i obciążenia świadczone dla wojska. Służba wojskowa-z której byli zwolnieni szlachta i duchowieństwo- obejmowała każdego mężczyznę w wieku od 18-29 lat i trwała w zależności od przydziału 10-14 lat. W tamtych czasach wieś trawiły dwie klęski- głodu i pożarów.

22 kwietnia 1848 zniesiona zostaje pańszczyzna. Zmiennica jako wieś miała typowo rolniczy charakter, przy czym przeważały liczebnie gospodarstwa małorolne (hortulanus - zagrodnik). Zarówno ciężka sytuacja gospodarcza, jak i stosunki polityczne przyczyniły się do nędzy galicyjskiej. Uwłaszczeni chłopi nie posiadali zdolności prawidłowego zarządzania swoją nowo-nabytą ziemią. Skutkowało to zaciąganiem długów u lichwiarzy. Sytuacja znacząco się zmieniła w 1901 roku, kiedy to w pobliskim Jasionowie powstała Kasa Stefczyka.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zmiennica był Franciszek Zaremba[5]. W XIX wieku wieś była własnością Zarębów, Czerwińskich i Ginwill-Piotrowskich, aż do reformy rolnej(ostatni właściciel - Zygmunt Ginwill-Piotrowski).Dwór został spalony w 1914 r. Zachował się park z pierwszej połowy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym, ze stawem i śladami alei. Zachował się także budynek, w którym są fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany został spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i cegły, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostokąta z pierwszej połowy XIX wieku i kapliczka św. Jana Nepomucena. W 1981 r. przeniesiono tu drewniany obiekt sakralny z pierwszej połowy XIX wieku z Jasionowa. Wraz z kościołem przeniesiono także płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa:[6]

  • drewniany kościół parafialny z 1810 r., nr rej.: A-139 z 22.03.1989 – przeniesiony z Jasionowa dawny kościół św. Katarzyny – obecnie pw. Trójcy Przenajświętszej
  • spichlerz dworski z 1. ćw. XIX w., nr rej.: A-777 z 1.10.1974 r.
  • park dworski, jw.
  • zabytkowa płyta nagrobna z 1539

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]