Ślazówka turyngska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ślazówka turyngska
Lavatera thuringiaca Uppsala.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj ślazówka
Nazwa systematyczna
Lavatera thuringiaca L.
Sp. pl. 2:691. 1753
Synonimy

Lavatera vitifolia Tausch.
Malva thuringiaca Vis.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty

Ślazówka turyngska (Lavatera thuringiaca L.) – gatunek rośliny należący do rodziny ślazowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej i środkowej Europy[2]. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, przynajmniej na części obszaru prawdopodobnie kenofitem[3]. W piśmiennictwie naukowym stosowany jest epitet gatunkowy "turyngska", mimo że jest on zbudowany niezgodnie z regułami języka polskiego[4].

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Zasięg gatunku obejmuje szeroki pas od Morza Adriatyckiego na zachodzie po Jezioro Bajkał na wschodzie. Rozproszone stanowiska na zachodnich krańcach zasięgu ma na Korsyce i w Niemczech, północna granica zwartego zasięgu biegnie przez środkową Polskę, przy czym rozproszone stanowiska gatunek ma także w Szwecji i w Finlandii. Na południu zasięg obejmuje rejon Kaukazu, wybrzeża Morza Czarnego i Półwysep Bałkański z wyjątkiem Grecji. Jako gatunek zawleczony występuje także w Ameryce Północnej[5]. W Polsce, na Niżu Polskim, z rzadka tylko można go spotkać w niższych położeniach górskich[6], notowany na licznych stanowiskach w rejonie Kujaw, na Dolnym Śląsku i w Małopolsce[7]. Nieliczne stanowiska na północy (na Pomorzu i na północno-wschodnich krańcach kraju) uznawane są za synantropijne[7]. Z badań nad florą grodzisk Wielkopolski wynika, że występowanie tego gatunku w tym obszarze można powiązać z osadnictwem prehistorycznym i z okresu wczesnego średniowiecza[5]. Świadczy to o tym, że przynajmniej na tym terenie gatunek ten może mieć status archeofita.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Prosto wzniesiona, pojedyncza i sztywna, o wysokości 50-130 cm (rzadko do 200 cm). Cała, zwłaszcza w górnej części, jest pokryta gęstymi, gwiazdkowatymi włoskami, które nadają jej szary kolor.
Korzeń
Głęboki, palowy, rozgałęziony.
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Najniższe, odziomkowe liście są sercowato okrągławe, wyższe 3-5 klapowe z największą łatką środkową, najwyższe są jajowate. Podobnie jak łodyga, są gęsto pokryte gwiazdkowatymi włoskami, szczególnie na spodniej stronie.
Kwiaty
W dolnej części łodygi pojedynczo wyrastają w kątach liści, górą tworzą grono. Są duże (średnica 5-8 cm), 5-krotne, mają jasnoróżowe płatki korony z ciemniejszymi żyłkami, są głęboko wycięte. Czasami (rzadko) trafiają się kwiaty niebieskie. Szerokojajowate działki kielicha są 3-4 razy krótsze od płatków korony i są gęsto owłosione. Pod kielichem krótki, 3-krotny kieliszek.
Owoc
Okrągława rozłupnia zawierająca 20-23 nagich rozłupek[3][8].
Gatunki podobne
Bardziej popularna w uprawie ślazówka ogrodowa jest niezbyt gęsto owłosiona i nie wycięcia na szczycie płatków. Okazała malwa różowa zwana popularnie malwą ogrodową osiąga 3 m wysokości, ma kwiaty większe do 10 cm średnicy, wyrastające po 1–4 w kątach liści i 6-krotny kieliszek[8].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do lipca (czasami jeszcze we wrześniu)[3]. Rośnie w zaroślach, na brzegach rzek i na solniskach, na suchych murawach, przydrożach, suchych wzgórzach. W górach w Polsce sięga do wysokości 500 m n.p.m.[8], w Turcji do 2800 m n.p.m.[5]. Jeśli nie jest niszczona na stanowiskach przed wydaniem nasion, rozsiewa się i nieraz występuje masowo[9]. Liczba chromosomów 2n = 40, 44[3].

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiana jako roślina ozdobna. Może być uprawiana w grupach z tyłu rabaty (ze względu na swoją wysokość) lub jako kwitnący żywopłot[2]. Zalecana do sadzenia w grupach w partiach krajobrazowych w miejscach suchych i słonecznych[9]. Istnieją odmiany o różnej barwie kwiatów.

Jest łatwa w uprawie. Rośnie na każdej przepuszczalnej glebie. Wymaga stanowiska słonecznego. Po przekwitnięciu przycina się roślinę, pobudza ją to do rozkrzewiania i dalszego obfitego kwitnienia[2]. Rozmnaża się ją z nasion wysiewanych wiosną lub zaraz po zbiorze, najlepiej od razu do gleby na miejscu, gdzie ma rosnąć, sadzonki bowiem źle ukorzeniają się[2].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-02].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. Turyngia (pol.). sjp.pwn.pl. [dostęp 2010-01-19].
  5. 5,0 5,1 5,2 Zbigniew Celka: Rośliny naczyniowe grodzisk Wielkopolski. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 1999, s. 84-93. ISBN 8388163256.
  6. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  7. 7,0 7,1 Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  8. 8,0 8,1 8,2 Marian Nowiński: Dzieje upraw i roślin ogrodniczych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1977.
  9. 9,0 9,1 Aleksander Łukasiewicz: Krajowe byliny ozdobne. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956, s. 62.