Żywica
.jpg)
Żywica – substancja wytwarzana w niektórych roślinach, najczęściej w drzewach, szczególnie iglastych. Znajduje się w specjalnych przestrzeniach międzykomórkowych, lub przewodach żywicznych, i wytwarzana jest przez otaczające je komórki wydzielnicze (żywicorodne). U sosny przewody żywiczne są liczne, długie, biegną wzdłuż pnia i konarów, ponadto połączone są przewodami poprzecznymi, wskutek czego z miejsca uszkodzonego wypływają duże ilości żywicy przez długi czas. Żywica służy do zabezpieczania miejsc będących ranami drzewa. Barwa żywicy zależna jest od gatunku drzewa, z którego została pozyskana (od białej, przezroczystej do szarej)[1].
Spis treści |
Skład żywic [edytuj]
Żywice są nierozpuszczalnymi w wodzie, bezpostaciowymi lub częściowo krystalicznymi mieszaninami nielotnych związków organicznych, głównie terpenoidów (kwasy żywiczne i ich pochodne) oraz związków fenolowych (kwasów fenolowych, fenoli)[2].
Rodzaje żywic [edytuj]
Niektóre rodzaje żywic:
- damara, naturalna żywica otrzymywana z drzew rodzaju Shorea,
- laka, żywica drzew lakowych,
- gutaperka, otrzymywaną z roślin z rodziny sączyńcowatych[3],
- mirra, wonna żywica otrzymywaną z balsamowca mirry,
- haszysz, wysuszona żywica z kwiatostanów konopi indyjskich[3],
- balata, z roślin z rodziny sączyńcowatych,
- bursztyn bałtycki, (jantar), kopalna żywica drzew iglastych[3],
- sandarak, żywica uzyskiwana z drzew rodziny cyprysowatych,
- żywica sosny, otrzymywana z sosny, najczęściej sosny zwyczajnej, zawiera pineny[3].
Zastosowanie [edytuj]
Żywicę pozyskuje się z żywych drzew przez tzw. żywicowanie lub ze ściętych drzew, konarów i igliwia. Otrzymana tym drugim sposobem jest jednak gorszej jakości[4].
Żywice w zależności od rodzaju znajdują bardzo różnorodne zastosowanie. Niektóre wykorzystywane są w farmakologii jako lekarstwa lub składniki do produkcji lekarstw[3], z niektórych produkuje się naturalną kalafonię, szelak i terpentynę (stosowane m.in. do wyrobu farb i lakierów)[2]. W Chinach już 3 tysiące lat temu z żywic wytwarzano lak[2]. Poza tym żywice to surowiec do produkcji izolacji podwodnych przewodów elektrycznych, narkotyków, kosmetyków, tworzyw sztucznych i wielu innych produktów.
Kopalna żywica – bursztyn – ma szerokie zastosowanie w jubilerstwie[2].
Przypisy
- ↑ Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1057. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Janusz Supniewski: Farmakologia. Warszawa: PZWL, 1966.
- ↑ Resin. W: Non-wood forest products from conifers. Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1998, seria: Non-Wood Forest Products – 12. ISBN 92-5-104212-8.
