Adolphe Adam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adolphe Adam
Adolphe Adam.jpg
Adolphe Adam około 1830
Imię i nazwisko Adolphe Charles Adam
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1803
Paryż
Data i miejsce śmierci 3 maja 1856
Paryż
Zawód kompozytor

Adolphe Charles Adam (ur. 24 lipca 1803 w Paryżu, zm. 3 maja 1856 tamże) – francuski kompozytor oper i baletów, krytyk muzyczny. Jest najlepiej znany dzięki swoim dziełom – baletom: Giselle (1841) i Le Corsaire (1856) oraz operom: Le postillon de Lonjumeau (1836), Le toréador (1849) oraz Si j'étais roi (1852). Skomponował także muzykę do kolędy Cantique de Noël (O Holy Night) (1847). Był cenionym nauczycielem, wśród jego uczniów znajdował się m.in. Léo Delibes.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 24 lipca 1803 w Paryżu. Jego ojcem był Louis Adam (1758-1848), kompozytor i nauczyciel w paryskim konserwatorium. Matka była córka lekarza. Jako dziecko preferował samodzielną naukę muzyki poprzez improwizacje. W 1821 wstąpił do Conservatoire de Paris, gdzie studiował grę na organach i fisharmonii, pod kierownictwem uznanego kompozytora oper François-Adriena Boïeldieu. Grał również na trójkącie w uczelnianej orkiestrze. W następnych latach, za namową swojego przyjaciela Ferdinanda Hérolda, poświęcił się karierze teatralnej – wbrew woli swojego ojca.

W wieku 20 lat pisał utwory dla paryskich wodewilów i występował w orkiestrze w Gymnase-Dramatique, gdzie później został kierownikiem chóru. Jak wielu ówczesnych kompozytorów utrzymywał się głównie z gry na organach. W 1825 pomógł przygotować Boïeldieu część jego opery La dame blanche. Dzięki zarobionym pieniądzom mógł odbyć podróż po Europie. W Genewie spotkał Eugène'a Scribe'a z którym później nawiązał współpracę.

W 1830 ostatecznie zrezygnował z kariery teatralnej poświęcając się całkowicie pisaniu oper i baletów. W 1834 wystawił w Paryżu Le Chalet (Chatka w górach), która okazała się sporym wydarzeniem. Sukces powtórzył w 1836 wystawiając Le postillon de Lonjumeau (Pocztylion z Lonjumeau). Jednak prawdopodobnie najbardziej znany jest z baletu Giselle (1841), który grany jest po dziś dzień.

Zarobione pieniądze postanowił zainwestować w otwarcie czwartego budynku operowego w Paryżu (Opèra National). Została ona otwarta w 1847, jednak już po roku roku działalności, w 1848, na skutek trwającej rewolucji musiała zawiesić działalność pozostawiając Adama z dużymi długami. Zmuszony do ciężkiej pracy, ze zdwojoną siłą zaczął pisać opery – z tego okresu pochodzą m.in. Le toréador (1849), Giralda (1850), La poupée de Nuremberg (1852) czy Si j'étais roi (1852). Pracował także jako dziennikarz i wykładowca w Conservatoire de Paris.

(audio)

"Oh Holy Night"

wersja fortepianowa

Jego kolęda Cantique de Noël, znana bardziej pod angielskim tytułem O Holy Night, z 1847 zyskała międzynarodową sławę. Kolęda ta została pierwszym utworem muzycznym jaki został wyemitowany w radio[1]. Miało to miejsce w 1906.

Adolphe Adam zmarł 3 maja 1856 w Paryżu. Został pochowany na cmentarzu Montmartre.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Adolphe Adam skomponował 39 oper i 14 baletów.

Balety[edytuj | edytuj kod]

Litografia sporządzona przez nieznanego artystę przedstawiająca ballerinę Carlottę Grisi w tytułowej roli Giselle, Paryż, 1841.
La Fille de marbre, Litografia, Londyn, 1845
Premiera: 26 lipca 1830, Paryż, Théâtre des Nouveautés
Premiera: 1832-1833, Londyn
Libretto: Eugène Desmares
Choreografia: Filippo Taglioni
Premiera: 1836, Paryż, Opéra
Choreografia: F.Guerra
Premiera: 5 lipca 1837, Paryż, Opéra
Choreografia: de Colombey i Paolo Taglioni
Premiera: 28 kwietnia 1840, Berlin, Königl. Theater
Libretto: Théophile Gautier i Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
Choreografia: Jean Coralli i Jules Perrot
Premiera: 28 June 1841, Paryż, Opéra
Libretto: Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
Choreografia: F. Decombe
Premiera: 22 czerwca 1842, Paryż, Opéra
Libretto: Adolphe de Leuven
Choreografia: Joseph Mazilier
Premiera: 11 August 1845, Paryż, Opéra
Libretto: Philippe François Pinel Dumanoir
Choreografia: N. Mazilier
Premiera: 16 lutego 1848, Paryż, Opéra
Libretto: Jules Perrot i Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
Choreografia: Jules Perrot '
Premiera: 8 października 1849, Paryż, Opéra
Libretto: François-Hippolyte Levroy i Henri Trianon
Choreografia: N. Mazilier
Premiera: 29 grudnia 1852, Paryż, Opéra
Libretto: Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
Choreografia: Joseph Mazilier
Premiera: 3 stycznia 1856, Paryż, Opéra

Opery[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Gatunek Długość Libretto Premiera Miejsce
La baiser au porteur wodewil   Scribe, EugèneEugène Scribe, Justin Marie Alexis Gensoul i Charles de Courcy 1924-06-099 czerwca 1924 Paryż, Théâtre Vaudeville
Les hussards de Felsheim wodewil 3 akty   1827 (marzec) Paryż, Théâtre Vaudeville
L'exile wodewil     1827 (wiosna) Paryż, Théâtre Vaudeville
La dame jaune wodewil     1827 (wiosna) Paryż, Théâtre Vaudeville
L'héritière et l'orpheline wodewil     1827 (maj) Paryż, Théâtre Vaudeville
Perkins Warbeck wodewil 3 akty   1827 (jesień) Paryż, Théâtre Vaudeville
Monsieur Botte wodewil 3 akty   1827 (listopad) Paryż, Théâtre Vaudeville
Le caleb de Walter Scott wodewil 1 akt   1827 (grudzień) Paryż, Théâtre Vaudeville
Le mal du pays ou La bâtelière de Brientz operetka 1 akt Scribe, EugèneEugène Scribe i Anne-Honoré-Joseph Duveyrier de Mélésville 1827-12-2828 grudnia 1827 Paryż, Théâtre Gymnase
Valentine wodewil 2 akty   1828 (wiosna) Paryż, Théâtre des Nouveautés
Le barbier châtelain wodewil 3 akty   1828 (wiosna) Paryż, Théâtre des Nouveautés
Guillaume Tell dramat 5 aktów Saintine, Joseph Xavier BonifaceJoseph Xavier Boniface Saintine, Charles Désiré Dupeuty i Villeneuve, na podstawie Friedricha Schillera 1828-06-1616 czerwca 1828 Paryż, Théâtre Vaudeville
Le jeune propriétaire et le vieux fermier opéra comique 3 akty d'Artois, ArmiArmi d'Artois 1829-02-066 lutego 1829 Paryż, Théâtre des Nouveautés
Pierre et Catherine opéra comique 1 akt Vernoy, na podstawie Jules'a-Henriego Vernoy de Saint-Georges'a 1829 (wrzesień) Paryż, Opéra-Comique
Isaura dramat 3 akty Antier i Nézel 1829-10-011 października 1829 Paryż, Théâtre des Nouveautés
Danilowa opéra comique 3 akty Vial, Jean Baptiste CharlesJean Baptiste Charles Vial i Paul Duport 1830-04-2323 kwietnia 1830 Paryż, Opéra-Comique
Les trois Cathérine opéra comique 3 akty Monnais, Guillaume EdouardGuillaume Edouard Monnais i Paul Duport 1830-07-2626 lipca 1830 Paryż, Théâtre des Nouveautés
Trois jours en une heure opéra comique 1 akt Romagnesi, HenriHenri Romagnesi we współpracy z Jules'em Josephem Gabrielem i Auguste'em Michelem Benoît Gaudichotem Massonem 1830-08-2121 sierpnia 1830 Paryż, Opéra-Comique
Joséphine ou Le retour de Wagram opéra comique 1 akt Gabriel, Jules Joseph GabrielJules Joseph Gabriel Gabriel i Ferdini Simon de Laboullaye 1830-12-022 grudnia 1830 Paryż, Opéra-Comique
Le morceau d'ensemble opéra comique 1 akt Courcy, Frédéric deFrédéric de Courcy i Pierre François Adolphe Carmouche 1831-03-077 marca 1831 Paryż, Opéra-Comique
Le gri prix ou Le voyage à frais communs opéra comique 3 akty Gabriel, Jules JosephJules Joseph Gabriel i Auguste Michel Benoît Gaudichot Masson 1831-07-099 lipca 1831 Paryż, Opéra-Comique
Casimir ou Le premier tête-à-tête opéra comique 3 akty Desnoyers, CharlesCharles Desnoyers 1831-12-011 grudnia 1831 Paryż, Théâtre des Nouveautés
His First Campaign spektakl militarny 2 akty Planche, James RobinsonJames Robinson Planche 1832-10-011 października 1832 Londyn, Theatre Royal, Covent Garden
The Dark Diamond melodramat historyczny 3 akty   1832-11-055 listopada 1832 Londyn, Theatre Royal, Covent Garden
Le proscrit ou Le tribunal invisible drame lyrique 3 akty Saintine, Joseph Xavier BonifaceJoseph Xavier Boniface Saintine i Pierre François Adrien Carmouche 1833-09-1818 września 1833 Paryż, Opéra-Comique
Une bonne fortune opéra comique 1 akt Feneol, A.A. Feneol i Edouard Mennechet 1834-01-2323 stycznia 1834 Paryż, Opéra-Comique
Le Chalet opéra comique 1 akt Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Anne Honoré Joseph Mélesville, na podstawie Goethego Jery und Bäteli 1834-09-2525 września 1834 Paryż, Opéra-Comique
La marquise opéra comique 1 akt Vernoy, Jules HenriJules Henri Vernoy i Adolphe de Leuven 1835-02-2828 lutego 1835 Paryż, Opéra-Comique
Micheline ou L'heure de l'esprit opéra comique 1 akt Masson, Auguste Michel Benoît GaudichotAuguste Michel Benoît Gaudichot Masson, Théodore Ferdini Vallou de Villeneuve i Amable Villain de Saint-Hilaire 1835-06-2929 czerwca 1835 Paryż, Opéra-Comique
Le postillon de Lonjumeau opéra comique 3 akty (120 minut) Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Léon Lévy Brunswick 1836-10-1313 października 1836 Paryż, Opéra-Comique
Le fidèle berger opéra comique 3 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Jules Henri Vernoy de Saint-Georges 1838-01-066 stycznia 1838 Paryż, Opéra-Comique
Le brasseur de Preston opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Léon Lévy Brunswick 1838-10-3131 października 1838 Paryż, Opéra-Comique
Régine ou Les deux nuits opéra comique 2 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe 1839-01-077 stycznia 1839 Paryż, Opéra-Comique
La reine d'un jour opéra comique 3 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Jules Henri Vernoy de Saint-Georges 1839-09-1919 września 1839 Paryż, Opéra-Comique
La rose de Péronne opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Adolphe d'Ennery 1840-12-1212 grudnia 1840 Paryż, Opéra-Comique
La mayn de fer, ou Un marriage secret opéra comique 3 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Adolphe de Leuven 1841-10-2626 października 1841 Paryż, Opéra-Comique
Le roi d'Yvetôt opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Léon Lévy Brunswick 1842-10-1313 października 1842 Paryż, Opéra-Comique
Lambert Simuel opéra comique 3 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Anne Honoré Joseph Mélesville 1843-09-1414 września 1843 Paryż, Opéra-Comique
Cagliostro opéra comique 3 akty Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe i Jules Henri Vernoy de Saint-Georges 1844-02-1010 lutego 1844 Paryż, Opéra-Comique
Richard en Palestine gri opéra 3 akty Foucher, PaulPaul Foucher 1844-10-077 października 1844 Paryż, Opéra
La bouquetière Opéra 1 akt Lucas, Hippolyte Julyen JosephHippolyte Julyen Joseph Lucas 1847-05-3131 maja 1847 Paryż, Opéra
Les premiers pas ou Les deux génies ou Les mémoires de la blanchisseuse razem z Danielem Auberem, Michelem Carafa i Fromentalem Halévy'm pasticcio prolog i 1 akt Royer, AlphonseAlphonse Royer i Gustave Vaëz 1847-11-1515 listopada 1847 Paryż, Opéra
Le toréador, ou L'accord parfait opéra comique 2 akty Sauvage, Thomas Marie FrançoisThomas Marie François Sauvage 1849-05-1818 maja 1849 Paryż, Opéra-Comique
Le fanal Opéra 2 akty Saint-Georges, Jules Henri Vernoy deJules Henri Vernoy de Saint-Georges 1849-12-2424 grudnia 1849 Paryż, Opéra
Giralda ou La nouvelle psyché opéra comique 3 akty (135 minut) Scribe, Augustin EugèneAugustin Eugène Scribe 1850-07-2020 lipca 1850 Paryż, Opéra-Comique
La poupée de Nuremberg opéra comique 1 akt (60 minut) Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Victor Arthur Rousseau de Beauplan 1852-02-2121 lutego 1852 Paryż, Opéra-Comique
Le farfadet opéra comique 1 akt Planard, François Antoine Eugène deFrançois Antoine Eugène de Planard 1852-03-1919 marca 1852 Paryż, Opéra-Comique
Si j'étais roi opéra comique 3 akty Ennery, AdolpheAdolphe Ennery i Jules Henri Brésil 1852-09-044 września 1852 Paryż, Théatre Lyrique
La faridondaine dramat 5 aktów   1852-12-3030 grudnia 1852 Paryż, Porte St Martin
Le sourd ou L'auberge pleine opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Ferdini Langlé, na podstawie Desforgesa 1853-02-022 lutego 1853 Paryż, Opéra-Comique
Le roi des halles opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Léon Lévy Brunswick 1853-04-1111 kwietnia 1853 Paryż, Théâtre Lyrique
Le bijou perdu opéra comique 3 akty Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Philippe Auguste Alfred Pittaud de Forges 1853-10-066 października 1853 Paryż, Théâtre Lyrique
Le muletier de Tolède opéra comique 3 akty d'Ennery, Adolphe PhilippeAdolphe Philippe d'Ennery i Charles Clairville 1854-12-1616 grudnia 1854 Paryż, Théâtre Lyrique
À Clichy, épisode de la vie d'un artiste opéra comique 1 akt Ennery, Adolphe PhilippeAdolphe Philippe Ennery i Eugène Grange 1854-12-2424 grudnia 1854 Paryż, Théâtre Lyrique
Le housard de Berenchy opéra comique 2 akty Rosier, Joseph BernhardJoseph Bernhard Rosier 1855-10-1717 października 1855 Paryż, Opéra-Comique
Falstaff opéra comique 1 akt Leuven, Adolphe deAdolphe de Leuven i Jules Henri Vernoy de Saint-Georges 1856-01-1818 stycznia 1856 Paryż, Théâtre Lyrique
Mam'zelle Geneviève opéra comique 2 akty Beauplan, Arthur deArthur de Beauplan i Léon Lévy Brunswick 1856-03-2323 marca 1856 Paryż, Théâtre Lyrique
Les pantins de Violette opéra comique 1 akt Battu, LéonLéon Battu 1856-04-2929 kwietnia 1856 Paryż, Théâtre des Bouffes Paryżiens
Le dernier bal opéra comique   Scribe, EugèneEugène Scribe 1856 nieukończone

Przypisy

  1. The Hymns and Carols of Christmas: O Holy Night (ang.). [dostęp 31 grudnia 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 1. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2008, s. 13. ISBN 978-83-224-0899-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]