Aflatoksyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Struktura chemiczna (–)-aflatoksyny B1
Struktura chemiczna (–)-aflatoksyny G1

Aflatoksyny – rodzaj mykotoksyn. Są wytwarzane przez grzyby z rodzaju Aspergillus, głównie A. flavus (kropidlak żółty) i A. parasiticus. Grzyby te występują na fistaszkach (orzechach ziemnych), zbożu, migdałach w wilgotnych rejonach tropikalnych[1]. W sprzyjających warunkach (wysoka temperatura oraz wilgotność) porastają także inne produkty żywnościowe, np. chleb.

Aflatoksyny są mutagenne, teratogenne i hepatotoksyczne. Stwierdzono ich letalne działanie na zwierzęta (szczury, psy, koty świnki morskie i in.)[2]. Dopuszczalna zawartość aflatoksyny B1 (najczęściej spotykanej) w produktach zbożowych to 2 µg/kg, a wszystkich aflatoksyn łącznie: 4 µg/kg.

Oddziałują z DNA, interkalując pomiędzy zasady azotowe, będące hydrofobowymi elementami cząsteczki DNA. Zwiększają częstotliwość nienaprawialnych zmian podczas replikacji łańcucha 5' i dlatego są mutagenne. W wyższych stężeniach zaburzają transkrypcję, co jest przyczyną ich toksyczności. Wywołują pierwotnego raka wątroby, zwłaszcza u tych osób, które przeszły wirusowe zapalenie wątroby typu B. Aflatoksyny zostały oficjalnie uznane w Polsce za substancje rakotwórcze w 1996 roku[3].

Są słabo rozpuszczalne w wodzie i etanolu, natomiast dobrze rozpuszczalne w metanolu i chloroformie. Są wrażliwe na promieniowanie nadfioletowe oraz odporne na działanie ciepła. W nadfiolecie (maks. absorpcji 365 nm) fluoryzują na niebiesko i zielono[4].

Wyróżnia się 6 rodzajów aflatoksyn oznaczanych B1, B2, G1, G2, oraz M1 i M2. Pierwsze cztery są wytwarzane przez grzyby, natomiast aflatoksyny M1 i M2 są mykotoksynami spotykanymi np. w krowim mleku. Powstają one jako metabolity innych aflatoksyn w organizmach zwierząt, którym podaje się nadpleśniałe pasze, skażone aflatoksynami. Szacuje się że od 3-6% skonsumowanych przez krowę aflatoksyn B1 i B2 zamieniane jest w M1 i M2.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Kropidlak żółty został znaleziony w grobowcu Kazimierza Jagiellończyka i był prawdopodobnie sprawcą tajemniczych śmierci naukowców badających szczątki króla.

Przypisy

  1. MC. Kew. Aflatoxins as a cause of hepatocellular carcinoma.. „J Gastrointestin Liver Dis”. 22 (3), s. 305-10, Sep 2013. PMID 24078988. 
  2. PM. Newberne, WH. Butler. Acute and Chronic Effects of Aflatoxin on the Liver of Domestic and Laboratory Animals: A Review. „Cancer Res”. 29 (1), s. 236-250, 1969. PMID 4884657. 
  3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki; Dz. U. z 1996 r. Nr 121, poz. 571.
  4. W. A. Pons, L. A. Goldblatt. The determination of aflatoxins in cottonseed products. „Journal of the American Oil Chemists' Society”. 42 (6), s. 471-475, 1965. doi:10.1007/BF02540087. 

Źródła i literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]