Beginki i begardzi
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: Przydałaby się rozbudowa. I źródła.. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Beginki i begardzi (beginat) – laickie stowarzyszenia religijne kobiet (beginki) i mężczyzn (begardzi), powstałe na początku XII wieku na zachodzie Europy, głównie na terenie obecnej Belgii i Holandii (Niderlandy). Przypuszcza się, że inspiratorem ruchu beginek i begardów był ksiądz Lambert le Begue z Liege, który w 1170 głosił potrzebę ustanowienia stowarzyszenia kobiet poświęconych życiu religijnemu i działalności dobroczynnej, nie związanych ślubami zakonnymi, a więc nie będących zakonnicami, które dobrowolnie mogły swobodnie opuścić wspólnotę (beginat).
Czasy wypraw krzyżowych spowodowały to, że wiele kobiet w Zachodniej Europie zostało wdowami, samotnicami. W ruchu beginek odnalazły swoje miejsce i pomysł na życie. Begardzi zajmowali się głównie pracą rzemieślniczą, a beginki dziełami miłosierdzia, pielęgnowaniem chorych w szpitalach, nauczaniem dzieci. Wspólnoty beginek i begardów były autonomiczne i rządziły się własnymi, specyficznymi dla danej wspólnoty prawami, posiadały swojego przełożonego domu, utrzymywały się z własnej pracy, posiadały wspólną kasę, budynki (beginaty), wspólne posiłki i nabożeństwa. Niektóre wspólnoty odeszły od doktryny katolickiej i znalazły się pod wpływem myśli albigensów oraz Braci i Sióstr Wolnego Ducha, który to ruch uznany przez Kościół katolicki jako herezja, rozwijał się w tym czasie w rejonie Kolonii. Wiele beginatów przeszło na tercjarstwo franciszkańskie i przyjęło regułę trzeciego zakonu św. Franciszka z Asyżu jako prawo własne w swojej wspólnocie oraz duchową opiekę franciszkanów. Inne znalazły się pod opieką duchową dominikanów, przyjmując tercjarstwo dominikańskie lub karmelitów. Wspólnoty pozostające pod wpływem herezji biczowników, zostały ostatecznie uznane za heretyckie. W 1311 Klemens V oskarżył ruch beginek o rozprzestrzenianie herezji. Sam zaś ruch i jego pierwotne idee, został zrehabilitowany przez Eugeniusza IV w XV wieku. Największy rozkwit beginatów w XIV wieku. Najbardziej znane beginaty, które liczyły nieraz tysiące członków: Mechlin, powstałe w 1207, Bruksela w 1245, Leuven ok. 1232, Antwerpia w 1234, Brugia w 1244, Lier, Kortrijk, Gandawa, Amsterdam (słynny Begijnhof). Beginat z Amsterdamu znacząco wpłynął na rozwój tego miasta. W następnych wiekach ich zgromadzenia zostały w większości rozwiązane w ramach ruchów reformacji. Niektóre beginki, które przeszły na protestantyzm, zostały diakonisami.
Ostatnia na świecie beginka - Marcella Pattyn zmarła w Belgii 14 kwietnia 2013 roku, w wieku 91 lat.[1]
Beginki w Polsce mieszkały na Śląsku, w XIV wieku zostały zwalczone przez inkwizycję. Podobnie jak Waldensi, którzy dotarli dotarli na Śląsk w XIV wieku[2]. W 1315 w samej tylko Świdnicy spalono przeszło 50 waldensów[3].
Przypisy
- ↑ Po śmierci ostatniej beginki gaśnie 800-letnia tradycja. 2013-04-16. [dostęp 2013-04-19].
- ↑ Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1976, t.4 s.572,
- ↑ M.Banaszak, Historia Kościoła katolickiego., Warszawa 1991, t.2 s.148,
Bibliografia [edytuj]
- Ogórek M.: Beginki i waldensi na Śląsku i Morawach do końca XIV wieku. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, 2012, s. 291. ISBN 9788362608287.
- Wyrozumski Jerzy. Beginki i begardzi w Polsce. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Pracowni Historycznej”. z. 35 (1971). s. 8-22.
- Simons Walter: Cities of Ladies: Beguine Communities in the Medieval Low Countries, 1200-1565. Philadelphia: University of Philadelphia Press, 2001.
