Bodziszek żałobny
| Bodziszek żałobny | |
|---|---|
_01.jpg) |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | bodziszkowce |
| Rodzina | bodziszkowate |
| Rodzaj | bodziszek |
| Gatunek | bodziszek żałobny |
| Nazwa systematyczna | |
| Geranium phaeum L. Sp. pl. 2:681. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Bodziszek żałobny (Geranium phaeum L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny bodziszkowatych. W Polsce gatunek rzadki.
Spis treści |
Rozmieszczenie geograficzne [edytuj]
Gatunek o zasięgu środkowo- południowoeuropejskim. Zwarty zasięg obejmuje góry Europy środkowej i południowej od Pirenejów, przez Masyw Centralny, Alpy, północne Apeniny, Bałkany po Karpaty. W Polsce przebiega północna granica zasięgu. Występuje przeważnie w górach, w piętrze regla dolnego bardzo rzadko po piętro kosówki – w Sudetach i Karpatach oraz południowej części kraju, rzadziej i w rozproszeniu na niżu (głównie w południowej części niżu -gdzie schodzi wzdłuż dolin rzecznych). W północnej i zachodniej części kraju jest gatunkiem dziczejącym, związanym z siedliskami antropogenicznymi.
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 70 cm, tworząca kępy.
- Łodyga
- Wzniesiona, rozgałęziona od nasady, owłosiona szorstko i ulistniona.
- Liście
- Liście ozdobione dużymi purpurowymi łatkami liście dolne długoogonkowe, dłoniasto 5–7 – dzielne, o szerokich i ząbkowanych odcinkach o odcinkach szerokich, jajowatych, nacinano-karbowanych. Liście łodygowe skrętoległe, zmniejszające się ku górze.
- Kwiaty
- Kwiaty liczne, zebrane po 2 na długich szypułkach na. Kwiaty duże, ciemne, czarnofioletowe lub czerwonobrunatne, płasko rozpostarte, o jajowatych płatkach, w miarę przekwitania odgiętych. Kwitnie od maja do lipca. Miodniki znajdują się u nasady pręcików zewnętrznego okółka. Kwiaty przedprątne, owadopylne, Niekiedy zakwita jesienią, w październiku.
- Owoc
- Szorstko owłosiona rozłupnia. Roślina samosiewna. Po dojrzeniu nasion ości poszczególnych owocolistków budujących rozłupnię gwałtownie wyprostowują się do góry, wyrzucając nasiona (gładkie rozłupki).
Biologia i ekologia [edytuj]
Bylina, hemikryptofit. Rośnie w cienistych, żyznych i średnio wilgotnych lasach liściastych – w lasach łęgowych, grądach i lasach dębowo-bukowych. Spotykana w zaroślach na obrzeżach lasów oraz na świeżych łąkach i w ziołoroślach. Optimum znajduje w lasach łęgowych i w ich okrajkach. Preferuje siedliska półcieniste, świeże, żyzne, gleby gliniaste i gliniasto-piaszczyste, mineralno-próchniczne, o odczynie obojętnym. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla zespołu roślinności Ass. Alnetum incanae,.[2]
Zastosowanie i uprawa [edytuj]
- Zastosowanie. Ze względu na swoje ładne kwiaty jest uprawiany jako ogrodowa roślina ozdobna. Oprócz typowej formy gatunku uprawiane są odmiany i kultywary o bardziej ozdobnych kwiatach, istnieją też odmiany o barwnych liściach[3]. Nadaje się do ogrodów skalnych, na rabaty i jako roślina okrywowa. Odmiana Geranium phaeum var. lividum ma kwiaty bladoróżowe, kultywar `Lily Lovell` kwiaty duże i białe, a `Variegatum` liście żółto obrzeżone z różowymi plamami[3]..
- Uprawa. Najlepiej rośnie na słonecznym stanowisku i wlgotnej, ale przepuszczalnej ziemi[3]. Rozmnaża się go z nasion wysiewanych wiosną lub przez podział rozrośniętych kęp jesienią[3].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-02].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
Bibliografia [edytuj]
- D. Gayówna, Ewa Śliwińska: Rośliny łąk. Warszawa: PZWS, 1960.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
