Bodziszek żałobny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bodziszek żałobny
Geranium phaemum (bodziszek żałobny) 01.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd bodziszkowce
Rodzina bodziszkowate
Rodzaj bodziszek
Gatunek bodziszek żałobny
Nazwa systematyczna
Geranium phaeum L.
Sp. pl. 2:681. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat
Na liściach często występują czerwonawe wybarwienia

Bodziszek żałobny (Geranium phaeum L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny bodziszkowatych. W Polsce gatunek rzadki.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Gatunek o zasięgu środkowo- południowoeuropejskim. Zwarty zasięg obejmuje góry Europy środkowej i południowej od Pirenejów, przez Masyw Centralny, Alpy, północne Apeniny, Bałkany po Karpaty. W Polsce przebiega północna granica zasięgu. Występuje przeważnie w górach, w piętrze regla dolnego bardzo rzadko po piętro kosówki – w Sudetach i Karpatach oraz południowej części kraju, rzadziej i w rozproszeniu na niżu (głównie w południowej części niżu -gdzie schodzi wzdłuż dolin rzecznych). W północnej i zachodniej części kraju jest gatunkiem dziczejącym, związanym z siedliskami antropogenicznymi.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wieloletnia roślina zielna o wysokości do 70 cm, tworząca kępy.
Łodyga
Wzniesiona, rozgałęziona od nasady, owłosiona szorstko i ulistniona.
Liście
Liście ozdobione dużymi czerwonawymi wybarwieniami. Liście dolne długoogonkowe, dłoniasto 5–7 – dzielne, o szerokich i ząbkowanych odcinkach o odcinkach szerokich, jajowatych, nacinano-karbowanych. Liście łodygowe skrętoległe, zmniejszające się ku górze.
Kwiaty
Kwiaty liczne, zebrane po 2 na długich szypułkach na. Kwiaty duże, ciemne, czarnofioletowe lub czerwonobrunatne, płasko rozpostarte, o jajowatych płatkach, w miarę przekwitania odgiętych. Kwitnie od maja do lipca. Miodniki znajdują się u nasady pręcików zewnętrznego okółka. Kwiaty przedprątne, owadopylne, Niekiedy zakwita jesienią, w październiku.
Owoc
Szorstko owłosiona rozłupnia. Roślina samosiewna. Po dojrzeniu nasion ości poszczególnych owocolistków budujących rozłupnię gwałtownie wyprostowują się do góry, wyrzucając nasiona (gładkie rozłupki).

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Rośnie w cienistych, żyznych i średnio wilgotnych lasach liściastych – w lasach łęgowych, grądach i lasach dębowo-bukowych. Spotykana w zaroślach na obrzeżach lasów oraz na świeżych łąkach i w ziołoroślach. Optimum znajduje w lasach łęgowych i w ich okrajkach. Preferuje siedliska półcieniste, świeże, żyzne, gleby gliniaste i gliniasto-piaszczyste, mineralno-próchniczne, o odczynie obojętnym. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla zespołu roślinności Ass. Alnetum incanae,.[2]

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Zastosowanie. Ze względu na swoje ładne kwiaty jest uprawiany jako ogrodowa roślina ozdobna. Oprócz typowej formy gatunku uprawiane są odmiany i kultywary o bardziej ozdobnych kwiatach, istnieją też odmiany o barwnych liściach[3]. Nadaje się do ogrodów skalnych, na rabaty i jako roślina okrywowa. Odmiana Geranium phaeum var. lividum ma kwiaty bladoróżowe, kultywar `Lily Lovell` kwiaty duże i białe, a `Variegatum` liście żółto obrzeżone z różowymi plamami[3].
  • Uprawa. Najlepiej rośnie na słonecznym stanowisku i wlgotnej, ale przepuszczalnej ziemi[3]. Rozmnaża się go z nasion wysiewanych wiosną lub przez podział rozrośniętych kęp jesienią[3].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-02].
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. D. Gayówna, Ewa Śliwińska: Rośliny łąk. Warszawa: PZWS, 1960.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.