Boris Akunin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Boris Akunin
Fotografia Akunina, 2012
Fotografia Akunina, 2012
Imiona i nazwisko Grigorij Szałwowicz Czchartiszwili
(ros. Григорий Шалвович Чхартишвили
gruz. გრიგოლ შალვას ძე ჩხარტიშვილი [Grigol Szalwas dze Czchartiszwili])
Pseudonim Boris Akunin, Anna Borisowa, Anatolij Brusnikin
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1956
Zestaponi
Zawód pisarz, tłumacz, japonista, działacz społeczny, edytor
Narodowość rosyjska, gruzińska, żydowska
Język rosyjski
Obywatelstwo radzieckie, rosyjskie
Alma Mater Uniwersytet Moskiewski
Okres od 1998
Gatunki proza detektywistyczna i historyczna, dramat, eseje
Ważne dzieła Azazel, Gambit turecki
Odznaczenia
Order Wschodzącego Słońca IV klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Boris Akunin w Wikiźródłach
Wikicytaty Boris Akunin w Wikicytatach
Strona internetowa

Boris Akunin (ros. Борис Акунин, właśc. Grigorij Szałwowicz Czchartiszwili (ros. Григорий Шалвович Чхартишвили, gruz. გრიგოლ შალვას ძე ჩხარტიშვილი - Grigol Szalwas dze Czchartiszwili); ur. 20 maja 1956 w Zestaponi, Gruzińska SRR) – pisarz rosyjski pochodzenia gruzińskiego, eseista, tłumacz z języka japońskiego, autor kryminałów rozgrywających się w realiach carskiej Rosji.

„Akunin” (悪人) to słowo japońskie, które można przetłumaczyć jako „łotr”. W swojej powieści Diamentowa karoca, autor definiuje „akunina” jako osobę, która sama tworzy swoje zasady. Pseudonim „B. Akunin” to również aluzja do anarchisty Michaiła Bakunina (akronim jego nazwiska).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grigorij Czchartiszwili urodził się w rodzinie oficera-artylerzysty Szawła Czchartiszwili i nauczycielki języka rosyjskiego i literatury Berty Brazińskiej (1923–2007). W 1958 rodzina przeprowadziła się do Moskwy. W 1973 ukończył szkołę Nr 36 o rozszerzonym nauczaniu języka angielskiego. Pod wpływem japońskiego teatru Kabuki rozpoczął naukę na historyczno-filologicznym oddziale Uniwersytetu krajów Azji i Afryki (Uniwersytet Moskiewski), posiada dyplom historyka-japonisty. Pracował jako tłumacz literatury japońskiej i angielskiej. W jego przekładzie na język rosyjski wydano dzieła japońskich autorów: Yukio Mishima, Kenji Maruyama, Yasushi Inoue, Masahiko Shimada, Kōbō Abe, Shinichi Hoshi, Takeshi Kaiko, Shōhei Ōoka, a także przedstawicieli amerykańskiej i angielskiej literatury.

Pracował jako zastępca głównego redaktora magazynu „Literatura obca” «Иностранная литература» (1994—2000), był głównym redaktorem 20-tomowej Antologii literatury japońskiej, prezesem zarządu dużego projektu Biblioteka Puszkina (Пушкинская библиотека) (Fundusz Sorosa). Od 1998 Grigorij Czchartiszwili pisze jako prozaik pod pseudonimem "Boris Akunin". Jako krytyk i dokumentalista publikuje swoje prace, podpisując się swoim prawdziwym imieniem i nazwiskiem.

Oprócz powieści z serii Nowa powieść detektywistyczna (Przygody Erasta Fandorina), które przyniosły mu rozgłos, Akunin stworzył serie Prowincjonalna powieść detektywistyczna (Przygody siostry Pelagii), Przygody Magistra (czyli historie Nicholasa Fandorina, wnuka Erasta), Gatunki (a także opracował zbiór najbardziej mrocznych dzieł współczesnych zachodnich beletrystów Lekarstwo na nudę). Specjalnością pisarza są historie umieszczone na przełomie XIX i XX w Imperium Rosyjskim.

20 marca 2013 roku Boris Akunin zapowiedział na swym blogu zaprzestanie pisania książek detektywistycznych, jednocześnie zapewniając, że cykl o Eraście Fandorinie zostanie zgodnie z planem zakończony[1]. Akunin postanowił skupić się na stworzeniu cyklu książek popularnonaukowych dotyczących historii Rosji[1]. W swym nowym przedsięwzięciu zamierza wzorować się na monumentalnej pracy Nikołaja Karamzina, „Historii państwa rosyjskiego”[1]. Akunin podkreślił potrzebę stworzenia takiej historii Rosji, która napisana językiem potocznym, byłaby zrozumiała dla wszystkich[1]. Pragnie też stworzyć dzieło będące apolityczne i aideologiczne, które w jak najbardziej obiektywny sposób będzie prezentować dzieje rosyjskie[1]. Pierwszy tom ma obejmować wydarzenia do momentu mongolskiego najazdu na Ruś[1].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2000 Akunin był nominowany do Nagrody Bookera. We wrześniu 2000 został "Rosyjskim Pisarzem Roku".

W 2003 brytyjskie Stowarzyszenie Pisarzy Literatury Kryminalnej przyznało powieści Azazel drugą nagrodę Złotego Sztyletu, tzw. Srebrny Sztylet.

Od 29 kwietnia 2009 Boris Akunin jest kawalerem Orderu Wschodzącego Słońca czwartego stopnia. Nagrodę wręczono 20 maja w ambasadzie Japonii w Moskwie.

10 sierpnia 2009 za wkład w rozwój kulturalnych więzi między Rosją i Japonią Borisowi Akuniniowi przyznano nagrodę funduszu działającego pod egidą rządu Japonii.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Cykle powieściowe[edytuj | edytuj kod]

Przygody Erasta Fandorina (ros. Приключения Эраста Фандорина)[edytuj | edytuj kod]

  1. Azazel (Азазель 1998, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie 18 czerwca 2011)
  2. Gambit turecki (Турецкий гамбит 1998, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie 18 czerwca 2011)
  3. Lewiatan (Левиафан 1998, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie 18 czerwca 2011)
  4. Śmierć Achillesa (Смерть Ахиллеса 1998, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie luty 2010)
  5. Walet pikowy (Пиковый валет 1999, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie 18 czerwca 2011)
  6. Dekorator (Декоратор 1999, wyd. polskie Świat Książki 2003, wznowienie marzec 2011)
  7. Radca stanu (Статский советник 1999, wyd. polskie Świat Książki 2004, wznowienie maj 2011)
  8. Koronacja (Коронация, или Последний из романов 2000, wyd. polskie Świat Książki 2004, wznowienie 2012)
  9. Kochanka Śmierci (Любовница смерти 2001, wyd. polskie Świat Książki 2004, wznowienie 20 czerwca 2012)
  10. Kochanek Śmierci (Любовник смерти 2001, wyd. polskie Świat Książki 2004, wznowienie 31 sierpnia 2012)
  11. Diamentowa karoca (Алмазная колесница 2003, polskie wydanie podzielone na dwa tomy)
    1. tom I Łowca ważek (wyd. polskie Świat Książki 2005)
    2. tom II Między wierszami (wyd. polskie Świat Książki 2005)
  12. Nefrytowy różaniec (Нефритовые чётки 2007, wyd. polskie Świat Książki 2009)
  13. Świat jest teatrem (Весь мир театр 2009, wyd. polskie Świat Książki 7 listopada 2012)
  14. Czarne miasto (Чёрный город 2012, br. wydania polskiego)[2]

Autor planuje wydać jeszcze 2 powieści z tej serii: jedna będzie miała miejsce w Azji Centralnej w roku 1910 lub 1911, a ostatnia (która będzie najprawdopodobniej nazywała się Czarny człowiek) będzie umieszczona w latach 1916 i będzie opowiadała o Rasputinie.

Daty wznowień za stroną www.swiatksiazki.pl

Prowincjonalny kryminał czyli przygody siostry Pelagii (Приключения Пелагии)[edytuj | edytuj kod]

  1. Pelagia i biały buldog (Пелагия и белый бульдог 2000, wyd. polskie Oficyna Literacka Noir sur Blanc 2004)
  2. Pelagia i czarny mnich (Пелагия и чёрный монах 2001, wyd. polskie Oficyna Literacka Noir sur Blanc 2004)
  3. Pelagia i czerwony kogut (Пелагия и красный петух 2003, wyd. polskie Oficyna Literacka Noir sur Blanc 2004)

Seria ta jest zakończona.

Przygody magistra (Приключения магистра)[edytuj | edytuj kod]

  1. Skrzynia na złoto (Алтын-толобас 2000, wyd. polskie Świat Książki 2005)
  2. Lektura nadobowiązkowa (Внеклассное чтение 2002, wyd. polskie Świat Książki 2005)
  3. F.M. (Ф.М. 2006, wyd. polskie Świat Książki 2008)
  4. Sokół i Jaskółka (Сокол и Ласточка 2009, wyd. polskie Świat Książki 2013)

Gatunki (Жанры)[edytuj | edytuj kod]

  1. Książka dla dzieci (Детская книга 2005, wyd. polskie Świat Książki 2007)
  2. Powieść szpiegowska (Шпионский роман 2005, wyd. polskie Świat Książki 2006)
  3. Fantastyka (Фантастика 2005, wyd. polskie Świat Książki 2007)
  4. Powieść historyczna (Квест 2008, br. wydania polskiego)

Seria ta będzie kontynuowana, powstaną jeszcze przynajmniej dwie książki, w tym drugie części Książki dla dzieci oraz Powieści szpiegowskiej.

Brüderschaft ze śmiercią (Смерть на брудершафт)[edytuj | edytuj kod]

  1. Noworodek i demon (Младенец и черт 2007, br. wydania polskiego)
  2. Męka złamanego serca (Мука разбитого сердца 2007, br. wydania polskiego)
  3. Latający słoń (Летающий слон 2008, br. wydania polskiego)
  4. Dzieci Księżyca (Дети Луны 2008, br. wydania polskiego)
  5. Dziwny człowiek (Странный человек 2009, br. wydania polskiego)
  6. Niech zagrzmi grzmot zwycięstwa! (Гром победы, раздавайся 2009, br. wydania polskiego)
  7. Maria, Maria… ("Мария", Мария… 2010, br. wydania polskiego)
  8. Nic nie jest święte (Ничего святого 2010, br. wydania polskiego)
  9. Operacja „Tranzyt” (Операция "Транзит" 2011, br. wydania polskiego)
  10. Batalion aniołów (Батальон ангелов 2011, br. wydania polskiego)

Seria ta jest zakończona[3].

Inne utwory[edytuj | edytuj kod]

  1. Bajki dla idiotów (Сказки для идиотов, br. wydania polskiego)
  2. Mewa (Чайка, br. wydania polskiego)
  3. Komedia/Tragedia (Комедия/Трагедия, br. wydania polskiego)
  4. Yin i Yang (Инь и Ян, br. wydania polskiego)

Wydane pod własnym nazwiskiem[edytuj | edytuj kod]

  1. Pisarz i samobójstwo (Писатель и самоубийство, br. wydania polskiego)
  2. Historie cmentarne (Кладбищенские истории, wyd. polskie Noir sur Blanc 2006)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Borisakunin.livejournal.com: Новый Карамзин явился (ros.). [dostęp 2013-03-20].
  2. Boris Akunin: Любовь к истории - Байхуа юндун! (ros.). Blog Borisa Akunina, 2012-11-21. [dostęp 2012-12-03].
  3. Boris Akunin: ОКОНЧАТЕЛЬНАЯ «СМЕРТЬ НА БРУДЕРШАФТ» - На правах саморекламы (ros.). Blog Borisa Akunina, 2011-09-02. [dostęp 2012-11-03]. [zarchiwizowane z adresu 2011-10-05].