Borut Pahor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borut Pahor
Borut Pahor 2010.jpg
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1963
Postojna
Prezydent Słowenii
Przynależność polityczna Socjaldemokraci
Okres urzędowania od 22 grudnia 2012
Poprzednik Danilo Türk
Premier Słowenii
Przynależność polityczna Socjaldemokraci
Okres urzędowania od 7 listopada 2008
do 10 lutego 2012
Poprzednik Janez Janša
Następca Janez Janša
Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego
Przynależność polityczna Socjaldemokraci
Okres urzędowania od 10 listopada 2000
do 12 lipca 2004
Poprzednik Janez Podobnik
Następca Feri Horvat
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Borut Pahor (ur. 2 listopada 1963 w Postojnie) – słoweński polityk. Deputowany do parlamentu w latach 1990–2004 oraz 2008–2012, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego od 2000 do 2004. Poseł do Parlamentu Europejskiego od 2004 do 2008. Premier Słowenii w latach 2008–2012 oraz lider Socjaldemokratów od 1997 do 2012. Prezydent Słowenii od 22 grudnia 2012.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i młodość[edytuj | edytuj kod]

Borut Pahor urodził się w Postojnie w ówczesnej Socjalistycznej Republice Słowenii. Dzieciństwo spędził w mieście Šempeter przy granicy z Włochami. Uczęszczał do szkoły średniej w Novej Goricy. W latach 1983–1987 studiował nauki polityczne na Wydziale Socjologii, Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Lublańskiego. Za swoją pracę magisterską uzyskał najwyższą krajową nagrodę (Prešernova nagrada)[1]. W celu opłacenia studiów pracował m.in. jako model[2].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Działalność do 2008[edytuj | edytuj kod]

W czasie studiów wstąpił do Komunistycznej Partii Słowenii. Pod koniec lat 80. deklarował się jako zwolennik reformatorskiego skrzydła partii skupionego pod przywództwem Milana Kučana. W pierwszych wolnych wyborach w kwietniu 1990, przeprowadzonych jeszcze w ówczesnej Socjalistycznej Republice Słowenii, z listy postkomunistycznej Partii Demokratycznej Odnowy dostał się do Zgromadzenia Socjalistycznej Republiki Słowenii. Pełnił w nim funkcję przewodniczącego Komisji Spraw Młodzieży oraz wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych[1][3].

W wyborach parlamentarnych w grudniu 1992, pierwszych w historii niepodległej Słowenii, uzyskał mandat deputowanego do Zgromadzenia Narodowego z listy nowo utworzonej socjaldemokratycznej koalicji Zjednoczona Lista. W 1993, po przekształceniu jej w Zjednoczoną Listę Socjaldemokratów (ZLSD), objął stanowisko wiceprzewodniczącego tej partii. W marcu 1997 został wybrany na stanowisko przewodniczącego tego ugrupowania, które w kwietniu 2005 przyjęło nazwę Socjaldemokraci[1].

W Zgromadzeniu Narodowym I kadencji wchodził w skład Komisji ds. Unii Europejskiej, Komisji Nadzoru Służb Bezpieczeństwa i Wywiadowczych oraz Komisji Obrony. W 1995 pełnił również funkcję przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych. W kolejnych wyborach w grudniu 1996 uzyskał reelekcję w parlamencie. W nowej izbie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Zgromadzenia Narodowego w latach 1996–1997. Został również członkiem Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Konstytucyjnej oraz Komisji Obrony. Po wyborach parlamentarnych w grudniu 2000, Socjaldemokraci zawiązali koalicję ze zwycięską Liberalną Demokracją Słowenii Janeza Drnovšeka, a Borut Pahor objął urząd przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego, który pełnił do 2004[1][3].

W czasie sprawowania mandatu deputowanego był ponadto przewodniczącym słoweńskiej delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (w latach 1993–2000), a w 1996 jednym z jego wiceprzewodniczących. W 2001 został natomiast jego honorowym członkiem. W latach 1993-1997 był członkiem Zgromadzenia Unii Zachodnioeuropejskiej, a od 1995 do 1996 członkiem Komitetu Wykonawczego Unii Międzyparlamentarnej[3].

W czerwcu 2004 został wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego VI kadencji. Mandat objął 20 lipca tego samego roku i sprawował go 14 października 2008. W PE należał do Partii Europejskich Socjalistów, zasiadał w Komitecie Kontroli Budżetowej oraz Komitecie Spraw Konstytucyjnych PE. Był także wiceprzewodniczącym Wspólnej Komisji Parlamentarnej UE-Chorwacja[1][3].

Premier[edytuj | edytuj kod]

W wyborach parlamentarnych z 21 września 2008 Socjaldemokraci po raz pierwszy w historii odnieśli zwycięstwo (zdobyli 29 mandatów), pokonując Słoweńską Partią Demokratyczną (SDS) Janeza Janšy (28 mandatów)[4]. 3 listopada 2008 prezydent Danilo Türk desygnował Boruta Pahora na stanowisko premiera, który w tym celu zrezygnował wcześniej z mandatu eurodeputowanego, i powierzył mu misję stworzenia rządu[5]. Trzy dni później Socjaldemokraci podpisali porozumienie koalicyjne, zakładające stworzenie wspólnego rządu z trzema partiami: Zaresem, Demokratyczną Partią Emerytów Słowenii oraz z Liberalną Demokracją Słowenii[6].

7 listopada 2008 Zgromadzenie Narodowe, głosami 59 za do 24 przeciw, zatwierdziło go na stanowisku premiera Słowenii[7]. Nowy premier zapowiedział działania mające zmierzać do przezwyciężenia kryzysu gospodarczego, w tym podniesienie konkurencyjności słoweńskiej gospodarki i redukcję wydatków budżetowych. Zobowiązał się także do prowadzenia stopniowej i przejrzystej prywatyzacji, dialogu społecznego oraz kontynuowania dotychczasowej polityki zagranicznej[8].

W czerwcu 2010 obywatele w powszechnym referendum opowiedzieli się za proponowanym przez rząd arbitrażowym rozwiązaniem sporu terytorialnego z Chorwacją. Jednakże w tzw. super-referendum z 5 czerwca 2011 sprzeciwili się forsowanemu podniesieniu wieku emerytalnego do 65 lat. Przeciwko zmianom było 72% głosujących. Głosowanie w ocenie komentatorów stanowiło również plebiscyt poparcia dla władz i było oznaką spadku zaufania społecznego[9].

W obliczu pogłębiającego się kryzysu gospodarczego, kwietniu 2011 z koalicji rządowej wystąpiło ugrupowanie DeSUS, a w lipcu 2011 Zares, w wyniku czego rząd utracił większość w parlamencie. Obie partie oskarżały socjaldemokratów o nieradzenie sobie z zarządzaniem gospodarką kraju[9]. 20 września tego samego roku rząd Boruta Pahora przegrał głosowanie nad wotum zaufania zgłoszone przez opozycję[10]. Zgodnie z konstytucją parlament miał 30 dni na powołanie nowego rządu, po których prezydent miał prawo rozwiązania parlamentu i ogłoszenia nowych wyborów. Ponieważ większość partii politycznych opowiadało się za nowymi wyborami, nowy rząd nie został powołany w konstytucyjnym terminie, a prezydent Danilo Türk wyznaczył wybory na 4 grudnia 2011.

W przedterminowych wyborach Borut Pahor utrzymał mandat poselski, jednakże Socjaldemokraci stracili 2/3 mandatów (z 29 mandatów zachowali 10)[11]. Wybory wygrała nowo powstała partia Pozytywna Słowenia, przed prowadzącą w sondażach Słoweńską Partią Demokratyczną[12]. Obowiązki premiera Borut Pahor wykonywał do czasu powołania nowego gabinetu. W wyniku rozmów koalicyjnych 10 lutego 2012 na czele nowego rządu stanął były premier Janez Janša z SDS[13].

Prezydent[edytuj | edytuj kod]

2 czerwca 2012 Borut Pahor utracił stanowisko przewodniczącego Socjaldemokratów na rzecz Igora Lukšiča. Na kongresie partii przegrał z nim stosunkiem głosów 180 do 190[14]. Jednocześnie ogłosił zamiar kandydowania w wyborach prezydenckich, a 5 czerwca 2012 jego kandydaturę poparły nowe władze Socjaldemokratów[15].

W pierwszej turze wyborów prezydenckich z 11 listopada 2012 zajął pierwsze miejsce z wynikiem 39,93% głosów, pokonując urzędującego prezydenta Danilo Türka (35,90% głosów) oraz Milana Zvera z SDS (24,18% głosów)[16]. W drugiej turze wyborów 2 grudnia 2012 pokonał Danilo Türka, uzyskując 67,40% głosów poparcia[16][17]. Urząd prezydenta objął 22 grudnia 2012[18].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Borut Pahor jest żonaty, ma jednego syna[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Prime Minister Borut Pahor (ang.). nekdanji-pv.gov.si. [dostęp 2012-12-02].
  2. Former male model, Borut Pahor, wins election in Slovenia (ang.). heraldsun.com.au, 22 września 2008. [dostęp 2012-12-02].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Borut Pahor (ang.). europarl.europa.eu. [dostęp 2012-12-02].
  4. Opposition leads Slovenia’s polls (ang.). BBC News, 22 września 2008. [dostęp 2012-12-02].
  5. Slovenia President Nominates Pahor Prime Minister (ang.). Javno World, 3 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  6. Four Slovenian parties initial coalition agreement (ang.). xinhuanet.com, 7 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  7. Slovenia selects new Prime Minister (ang.). dailyexpress.co.uk, 7 listopada 2008.
  8. New Slovenia PM Says Focus Is On Economy (ang.). Javno World, 7 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  9. 9,0 9,1 The Super Aftermath of Super Referendum (ang.). sloveniatimes.com, 5 lipca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  10. Concern for Slovene bailout vote after government falls (ang.). BBC News, 21 września 2012. [dostęp 2012-12-08].
  11. Official results. volitve.gov.si. [dostęp 2012-12-08].
  12. Shock win in Slovenia election, early results show (ang.). BBC News, 4 grudnia 2011. [dostęp 2012-12-08].
  13. Parliament Confirms Janša Cabinet (IV) (ang.). sta.si, 10 lutego 2012. [dostęp 2012-12-08].
  14. SD bo odslej vodil Lukšič. delo.si, 2 czerwca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  15. SD podprli Pahorja. delo.si, 5 czerwca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  16. 16,0 16,1 Volitve predsednika Republike 2012 (słoweń.). dvk-rs.si. [dostęp 2013-08-27].
  17. Slovenian ex-PM Borut Pahor wins presidency (ang.). BBC News, 3 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-08].
  18. Ex-premier Borut Pahor sworn in as Slovenian president (ang.). AFP, 22 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]