Budynek Feniksa w Krakowie (Rynek Główny)
Na mapach:
| Budynek Feniksa | |
 nr rej. A-868 |
|
 widok od strony Rynku Głównego |
|
| położenie na planie Starego Miasta | |
  Budynek Feniksa
|
|
| Miejsce | Kraków, Rynek Główny 41 oraz ul. św. Jana 2 |
| Wybudowany | 1928-1932 |
| Wpisany do rej. zabytków |
1991 |
Budynek Feniksa – zabytkowy budynek mieszczący się przy Rynku Głównym 41 w Krakowie, na rogu ulicy św. Jana.
Zbudowany został w miejscu trzech, zburzonych w 1914 r. średniowiecznych kamienic: Tryblowskiej i Fridrichszmalcowskiej i domu Ważyńskich (od strony ul. św. Jana). W jednej z nich mieszkał w 1792 r. znany matematyk i astronom Jan Śniadecki. Podczas prac rozbiórkowych znaleziona została kamienna figurka św. Krzysztofa (wys. 106 cm), którą przekazano do Muzeum Narodowego. Początkowo zamierzano wznieść w tym miejscu hotel, ale plany te pokrzyżował wybuch I wojny światowej. Zdołano jedynie rozpocząć kładzenie fundamentów. Pusty plac został ogrodzony wysokim płotem. W lutym 1918 r. parkan ów stał się swoistą polityczną "gazetką ścienną" Krakowa. Umieszczano tam m.ln. napisy typu: Precz z Prusakami, Na latarnię z Wilusiem oraz rysunki satyryczne przedstawiające wiszących na szubienicy Austriaka i Prusaka z podpisem: Viribus unitis. Na tym ogrodzeniu polscy legioniści zawieszali również na znak protestu odznaczenia bojowe otrzymane od dowódców austriackich i pruskich, wokół których krakowianie ustawiali płonące świeczki łojowe[1].
Wiedeńskie Towarzystwo Ubezpieczeniowe "Feniks" w 1928 r. zwróciło się do architekta Adolfa Szyszko-Bohusza z propozycją zaprojektowania i wybudowania nowej kamienicy.
Powstała latach 1928-1932 awangardowa i supernowoczesna bryła nowego budynku, w stylu art déco, wzbudziła kontrowersje i ostre protesty środowiska konserwatorskiego. Zostały one przerwane w wyniku osobistej interwencji zaprzyjaźnionego z Szyszko-Bohuszem prezydenta Ignacego Mościckiego. Krakowianie ze względu na stylizowaną (dziś nieistniejącą) attykę nazywali kamienicę "Domem pod Kominami".
Na rogu kamienicy znajduje się jej godło - aluminiowa rzeźba kobiety (Higieja).
Jest to pierwszy w Krakowie budynek, gdzie eleganckie mieszkania zostały wyposażone w klimatyzację. W latach II wojny światowej kamienicę przebudowali Niemcy i zlikwidowali attykę.
W podobnym okresie powstał drugi, potężny gmach Feniksa na ulicy Basztowej.
Przypisy
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kamienica Kremerowska, "Echo Krakowa", 129 (13441) 1991.
[edytuj] Bibliografia
- Jacek Purchla Urbanistyka, architektura i budownictwo [w:] Dzieje Krakowa, t.4, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1997.
