1792
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1792 / MDCCXCII
stulecia: XVII wiek ~ XVIII wiek ~ XIX wiek
lata: 1782 « 1787 « 1788 « 1789 « 1790 « 1791 « 1792 » 1793 » 1794 » 1795 » 1796 » 1797 » 1802
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 1 stycznia – uroczyste poświęcenie kościoła św. Piotra i Pawła w Lachowicach.
- 14 kwietnia – Franciszek Wielopolski został pierwszym prezydentem Krakowa.
- 16 kwietnia – Ignacy Wyssogota Zakrzewski został pierwszym prezydentem Warszawy.
- 27 kwietnia – w Petersburgu, pod kontrolą Rosji, zawiązano konfederację, ogłoszoną dopiero w Targowicy nad Siwuchą 14 maja. Utworzyli ją magnaci niezadowoleni z reform Sejmu Wielkiego i pragnący przywrócenia dawnego porządku.
- 2 maja – założono cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie.
- 14 maja – w Targowicy nad Siwuchą ogłoszono zawiązanie przez polskich magnatów konfederacji przeciwko reformom Sejmu Wielkiego.
- 18 maja:
- Katarzyna II wydała manifest przeciwko władzom Rzeczypospolitej.
- wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej, rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska (II rozbiór Polski).
- 20 maja – poświęcenie i otwarcie Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie.
- 26 maja – wojna polsko-rosyjska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Opsą.
- 29 maja – zawieszono obrady Sejmu Wielkiego.
- po zajęciu Krakowa przez wojska rosyjskie odbyła się w kościele Mariackim uroczysta wotywa dla uczczenia zwycięstwa Targowicy.
- 10 czerwca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Stołpcami.
- 11 czerwca – wojna polsko-rosyjska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Mirem.
- 14 czerwca – wojna polsko-rosyjska: porażka Polaków w bitwie pod Boruszkowcami.
- 18 czerwca – wojna polsko-rosyjska: zwycięska bitwa pod Zieleńcami ks. Józefa Poniatowskiego nad wojskami rosyjskimi.
- 22 czerwca – Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Virtuti Militari dla uczczenia zwycięstwa pod Zieleńcami.
- 4 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Zelwą.
- 14 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Wojszkami.
- 18 lipca – wojna polsko-rosyjska: nierozstrzygnięta bitwa pod Dubienką wojsk polskich pod dowództwem Tadeusza Kościuszki z armią rosyjską.
- 23 lipca:
- akces króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do Targowicy zakończył wojnę polsko-rosyjską w obronie konstytucji 3 maja.
- wojna polsko-rosyjska: porażka wojsk litewskich w bitwie pod Brześciem.
- 24 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Krzemieniem.
- 12 września – Maciej Bajer został prezydentem Krakowa.
- Powstała pierwsza kopalnia węgla kamiennego w Jaworznie.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 9 stycznia – w Jassach został podpisany pokój pomiędzy Rosją i Turcją. Turcja uznała zabór Krymu przez Rosję oraz rosyjskie zwierzchnictwo nad Gruzją (Pokój w Jassach).
- 16 marca – na balu maskowym postrzelono króla Szwecji Gustawa III (zmarł 29 marca).
- 20 marca – Zgromadzenie Prawodawcze ustanowiło zgilotynowanie jedyną formą wykonania kary śmierci w I Republice.
- 29 marca – Gustaw IV Adolf został królem Szwecji. 29 marca 1809 został zmuszony do abdykacji po klęskach wojennych i utracie Finlandii na rzecz Rosji.
- 20 kwietnia – francuskie Zgromadzenie Prawodawcze wypowiedziało wojnę Austrii. Wybuchła wojna francusko-austriacka. Do Austrii dołączyły Prusy, a w następnym roku Wielka Brytania, Holandia, Hiszpania i Sardynia.
- 25 kwietnia:
- po raz pierwszy została zaśpiewana Marsylianka (przez Rouget de Lisle w Strasburgu).
- we Francji po raz pierwszy wykorzystano gilotynę.
- 16 maja – otwarto Teatro La Fenice w Wenecji.
- 17 maja – powstała NYSE – Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych.
- 1 czerwca – Kentucky jako 15. stan dołączyło do Unii.
- 20 czerwca – rewolucja francuska: podczas demonstracji zorganizowanej w Paryżu przez żyrondystów tłum wtargnął do siedziby króla Ludwika XVI, który wraz z żoną został zwymyślany oraz zmuszony do założenia czapki frygijskiej.
- 5 lipca – Franciszek II Habsburg został wybrany na cesarza rzymsko-niemieckiego.
- 11 lipca – rewolucja francuska: we Francji powstał legion amazonek, który miał walczyć w obronie rewolucji z Austrią. Francuskie Zgromadzenie Ustawodawcze ogłosiło dekret Ojczyzna w niebezpieczeństwie.
- 9 sierpnia – Franciszek II Habsburg został koronowany na króla Czech.
- 10 sierpnia – rewolucja francuska: w Paryżu na siedzibę króla w Tuileries ruszył tłum robotników, gwardzistów i drobnomieszczaństwa zabijając kilkuset obrońców siedziby króla. Zastraszone tym wydarzeniem Zgromadzenie Prawodawcze postanowiło zawiesić króla w czynnościach do czasu, aż o jego losie zadecyduje nowy parlament, określiło, że w wyborach do nowego parlamentu, zwanego Zgromadzeniem Narodowym, mają prawo brać udział wszyscy żyjący z własnej pracy i pełnoletni obywatele.
- 26 sierpnia – za postawę w bitwie pod Dubienką Tadeusz Kościuszko otrzymał honorowe obywatelstwo Francji.
- 2 września – rewolucja francuska: w obliczu pruskiej inwazji i upadku twierdzy w Verdun, z poduszczenia Marata i Dantona lud Paryża dokonał samosądu na więzionych „wrogach ludu”. W Paryżu rozpoczęły się masakry wrześniowe aresztowanych przedstawicieli szlachty i duchowieństwa.
- 11 września – rewolucja francuska: w Paryżu rozpoczęło się trwające niemal tydzień plądrowanie upaństwowionych zbiorów królewskich (zdeponowanych w Hôtel de la Marine), w trakcie którego skradziono francuskie klejnoty koronne - w tym błękitny diament Bleu de France; przeszlifowany, pojawił się na rynku w 1830 roku, obecnie znany jest pod nazwą Hope.
- 20 września – I koalicja antyfrancuska: armia francuska zwyciężyła wojska pruskie pod Valmy.
- 21 września – rewolucja francuska: Ludwik XVI został formalnie zdetronizowany przez Konwent Narodowy. Zniesienie monarchii i powstanie republiki we Francji.
- 22 września – rewolucja francuska: aresztowanie króla Francji Ludwika XVI. Jest to data początkowa kalendarza rewolucyjnego.
- 12 października – w Nowym Jorku obchodzono pierwszy raz Dzień Kolumba (ang. Columbus Day).
- 13 października – wmurowano kamień węgielny pod budowę Białego Domu w Waszyngtonie.
- 6 listopada – armia francuska pokonała wojska austriackie pod Jemappes. Początek okupacji Belgii przez Francuzów.
- 5 grudnia – George Washington został po raz drugi wybrany prezydentem USA.
- 11 grudnia – rewolucja francuska: rozpoczął się proces Ludwika XVI.
- W USA powstały Partia Federalistyczna i Partia Demokratyczno-Republikańska.
[edytuj] Urodzili się
- 7 marca – John Herschel, angielski astronom i fizyk, pionier fotografii. Wprowadził pojęcia „negatyw” i „pozytyw” (zm. 1871)
- 21 maja – Gaspard-Gustave de Coriolis, francuski inżynier i matematyk (zm. 1843)
- 20 lipca – Ignacy Prądzyński, polski generał (zm. 1850)
- 4 sierpnia – Percy Bysshe Shelley, angielski poeta (zm. 1822)
- 5 września – Pierre-Armand Dufrénoy, francuski geolog i mineralog, inżynier górniczy (zm. 1857)
- 1 grudnia – Nikołaj Łobaczewski, matematyk rosyjski (zm. 1856)
- 6 grudnia – Wilhelm II, król Holandii i wielki książę Luksemburga (zm. 1849)
- Barbara Han A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
[edytuj] Zmarli
- 1 marca – Leopold II Habsburg, cesarz rzymsko-niemiecki (ur. 1747)
- 29 marca – Gustaw III, król Szwecji (ur. 1746)
- 3 września – Andrzej Abel Alricy, francuski ksiądz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1712)
- 10 grudnia – William Hoare, angielski portrecista i malarz
[edytuj] Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 16 lutego
- Ostatki: 21 lutego
- Popielec: 22 lutego
- Niedziela Palmowa: 1 kwietnia
- Wielki Czwartek: 5 kwietnia
- Wielki Piątek: 6 kwietnia
- Wielka Sobota: 7 kwietnia
- Wielkanoc: 8 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 9 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 17 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 27 maja
- Boże Ciało: 7 czerwca
