Bukszpan wieczniezielony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bukszpan zwyczajny
Buxus sempervirens 2.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd bukszpanowce
Rodzina bukszpanowate
Rodzaj bukszpan
Gatunek bukszpan zwyczajny
Nazwa systematyczna
Buxus sempervirens L.
Sp. pl. 2:983. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Gałązka z owocami

Bukszpan zwyczajny, bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens L.) – gatunek krzewu, należący do rodziny bukszpanowatych. Występuje w Afryce Północnej, Europie Środkowej i Południowej, w Azji Mniejszej i na Kaukazie, aż po Himalaje[2]. W Polsce tylko sadzony jako roślina ozdobna.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzew o zimozielonych liściach, do 3 m wysokości. Pokrój kulisty, bardzo zwarty. Rośnie powoli i jest rośliną długowieczną.
Liście
Skórzaste, błyszczące, eliptyczne, ciemnozielone liście ustawione naprzeciwlegle na pędach, bardzo gęsto. Mają charakterystyczny zapach.
Kwiaty
Bardzo drobne, żółtawobiałe, w krótkich i gęstych gronach, wyrastają w kątach liści. Są to kwiaty jednopłciowe. Męskie mają okwiat składający się z 4 nierównych listków i 4 pręciki, żeńskie okwiat 4–8 listkowy i 1 słupek z 3 krótkimi i trwałymi szyjkami. Kwiaty są licznie odwiedzane przez pszczoły.
Owoce
Torebka

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina wieloletnia. W swoim naturalnym biotopie rośnie w zacienionych miejscach. Potrzebuje gleby o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Jest rośliną długowieczną, rośnie powoli, ale może osiągnąć nawet wysokość 9 m i wykształcić pień o średnicy 30 cm[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina uprawna: uprawiany od dawna, jako roślina ozdobna, ze względu na swoje bardzo gęste, ozdobne, zimozielone liście i ładny pokrój. Doskonale znosi cięcie, można go formować na różne bryły geometryczne. Nadaje się również na żywopłoty.
  • Drewno twarde, dobrze nadające się do toczenia i polerowania. Wykorzystywane od dawna do wyrobu mebli i przedmiotów ozdobnych. W czasach starożytnych było bardzo cenione, często inkrustowano je kością słoniową. Takie przedmioty znaleziono w wykopaliskach starożytnego Egiptu. Bukszpan wymieniony jest również w biblijnej Księdze Izajasza (Iz 60,13)[4].

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

  • 'Aureovariegata' – ma barwne liście; młode są żółte, starsze zielonożółte. Rośnie dość szybko, jest wrażliwy na mróz.
  • `Argenteovariegata` – liście biało obrzeżone
  • 'Golden China' – młode przyrosty mają intensywnie żółty kolor
  • `Marginata` – liście żółto obrzeżone
  • 'Rotundifolia' – liście z żółtym rysunkiem. Krzew szybko rosnący
  • 'Suffruticosa' – karłowaty, gęsty krzew (do 1 m wysokości). Używany jest na niskie żywopłoty
  • `Vardar Valley` – ma kulisty pokrój

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Jest łatwy w uprawie. Dobrze rośnie na większości rodzajów gleb. Może rosnąć zarówno w słońcu, jak i w cieniu. Jest dość wytrzymały na przemarzanie, jednak podczas bardzo dużych mrozów lub wietrznych zim przemarza. Dobrze znosi suszę. Przycinać można go przez cały rok. Przed zimą należy go obficie podlewać, aby miał zapas wody na zimę. Uprawia się go zazwyczaj z ukorzenionych sadzonek, ich ukorzenianie jest trudne.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-20].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
  3. zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  4. Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.