CB radio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przenośny transceiver CB – „ręczniak”, „przenośka” firmy General Electric
Alan 42 transceiver CB
Radio Onwa MK-2 z miernikiem SWR

CB radio (ang. Citizen-Band – pasmo obywatelskie, pol. radiostacja pasma obywatelskiego) – pasmo radiowe i urządzenia łączności (radiostacja, anteny i osprzęt) pracujące w zakresie 27 MHz (11 metrów). Połączenia w terenie otwartym i płaskim o zasięgu kilkudziesięciu kilometrów – stacje bazowe, do kilkunastu kilometrów stacje samochodowe, od kilkuset metrów do kilku kilometrów radiostacje ręczne (zależnie od anteny), a także możliwe łączności przez odbicie fali od jonosfery na kilka i więcej tysięcy kilometrów (łączność DX).

Historia i idea[edytuj | edytuj kod]

W odróżnieniu od krótkofalarstwa, użytkownikiem CB radia może być każdy, bez konieczności posiadania licencji krótkofalarskiej (nadawczej). Historia CB radia sięga lat 40. XX wieku, kiedy to w USA w łączności dla potrzeb obywatelskich zaczęto eksperymentować w paśmie 460-470 MHz oraz 250 MHz, a później w paśmie 27 MHz, które jest używane do dnia dzisiejszego. Twórcą CB radia jest Al Gross, który w 1939 roku stworzył Walkie-talkie, a w 1943 pierwsze CB radio. W 1958 roku FCC przeznaczyła na ten cel pierwsze 23 kanały w paśmie 27 MHz (wydzielona cześć z naziemnego pasma wojskowego w tym czasie 20-50 MHz).

W połowie lat sześćdziesiątych CB radio trafiło do Europy. W Polsce zaczęło być popularne dopiero w latach 90. XX wieku, choć wcześniej zaczęto produkować jednokanałowe ręczne radiotelefony. Na początku do użytku dopuszczonych było tylko 28 kanałów. Użytkownicy zaczęli używać ostatniego kanału jako kanału wywoławczego. Po rozszerzeniu pasma do 40 kanałów przeznaczenie „28” nie zmieniło się.

W Polsce do lipca 2004 roku, aby móc nadawać w paśmie CB, należało oprócz zakupu radiotelefonu uzyskać pozwolenie w PIR, potem w PAR, potem w URT, a jeszcze później w URTiP.

Obecnie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2007 roku (Dz. U. z 2007 r. Nr 138, poz. 972), nadawanie na terenie Polski w zakresie częstotliwości 26,960-27,410 MHz nie wymaga uzyskania pozwolenia. Nie ma także obowiązku, w wypadku kontroli drogowej, okazywania świadectwa homologacji CB radia lub deklaracji zgodności CB radia z normą ETSI EN 300 135; ETSI EN 300 433[1].

Modulacja i moc nadawania[edytuj | edytuj kod]

Do nadawania w paśmie CB w Polsce używa się radiotelefonu pracującego z modulacją AM lub FM nadającego z mocą do 4 W, a z modulacją SSB do 12 W PEP.

Częstotliwości[edytuj | edytuj kod]

W Polsce do łączności w paśmie CB zostały przeznaczone częstotliwości od 26,960 MHz do 27,410 MHz (według Dz. U. z 2007 r. Nr 138, poz. 972). Jest to tzw. „podstawowa czterdziestka”, czyli 40 kanałów oddalonych od siebie co 10 kHz.

Pomiędzy niektórymi kanałami istnieje odstęp 20 kHz. Takie puste miejsca nazywane są „dziurami” i zwykle oznacza się je numerem poprzedzającego kanału razem z literką A. Kanały te to 3A, 7A, 11A, 15A oraz 19A. Ich istnienie wynika z zaszłości historyczno-technicznych, gdyż wczesne układy syntez częstotliwości stosowanych w CB radiach swoją konstrukcją wymuszały pozostawienie nieużywanych częstotliwości.

W tym podstawowym paśmie istnieje kilka kanałów przeznaczonych dla specjalnych zastosowań. Kanał o numerze 9 służy do wzywania pomocy i nazywany jest kanałem ratunkowym. Kanał o numerze 14 zwyczajowo bywa określany mianem śmietnika, gdyż większość prostych urządzeń zdalnego sterowania zabawek oraz radiotelefonów dostępnych w sklepach zabawkowych i na targowiskach pracuje właśnie na tym kanale. Kanał o numerze 19 służy do komunikacji między pojazdami i jest nazwany kanałem drogowym. W większości miast, jest grupa osób, które pomagają w pokonaniu trudności związanych z pokonaniem nieznajomości ulic i lokalizacji różnych miejsc docelowych.

Na dużym obszarze Polski jako kanał wywoławczy, czyli kanał na którym wywołuje się rozmówcę, a potem zmienia się częstotliwość w celu prowadzenia rozmowy, jest kanał 28 (aktualnie martwy, wyjątek stanowi Poznań, Szczecin, Lębork i Piotrków Trybunalski) – na niektórych obszarach kraju bywa także używany w tym celu kanał 15. Przyjęło się też, że kanał o numerze 2 wykorzystuje się do wzywania taksówek i łączności między nimi. Do porozumiewania się w czasie jazdy w terenie często używa się kanału 16, bo 4x4=16.

Ze względów technicznych w Polsce, częstotliwości kanałów przesunięte są o 5 kHz w dół, czyli w tak zwane „zera”. Jest to spowodowane używaniem w dawnych jednokanałowych radiotelefonach (Tukan, Echo) rezonatorów kwarcowych o częstotliwościach zakończonych zerem. „Zera” i „piątki” zostały rozmieszczone w krajach Europy w taki sposób, aby po odbiciu sygnału od jonosfery wzajemnie nie przeszkadzać sobie w łącznościach. Między innymi dlatego na terenie RP mamy „zera”. Zjawisko odbicia sygnału od jonosfery można zaobserwować u nas słuchając rozmów z Portugalii, Włoch czy Rosji.

Na świecie stosuje się oprócz podstawowej „czterdziestki”, dodatkowe częstotliwości, czyli łącznie z podstawową, w sumie 10 „czterdziestek” od 25,610 MHz aż do 30,110 MHz. Okalają one niejako podstawowe czterdzieści kanałów i w Polsce ich używanie jest nielegalne. Mimo to używa się ich przede wszystkim do dalekich łączności DX, głównie z modulacją SSB. Częstotliwości powyżej 28,000 MHz są międzynarodowo przyznane krótkofalowcom i nie mogą być używane przez inne służby.

Pasma częstotliwości CB radia (każde pasmo ma szerokość 40+5 kanałów po 10 kHz = 450 kHz):

  • A – 26,060 do 26,510 MHz
  • B – 26,510 do 26,960 MHz
  • C – 26,960 do 27,410 MHz – tylko ten zakres częstotliwości, jest dopuszczony do użytkowania w Polsce.
  • D – 27,410 do 27,860 MHz
  • E – 27,860 do 28,310 MHz

W radiach z sześcioma „czterdziestkami”, np. Pearce-Simpson Super Cheetach, Lafayette Typhoon II czy Midland Alan 87 (oraz ich klony) występuje inne oznaczenie pasm:

  • A - 25,610 do 26,060 MHz
  • B – 26,060 do 26,510 MHz
  • C – 26,510 do 26,960 MHz
  • D – 26,960 do 27,410 MHz – tylko ten zakres częstotliwości, jest dopuszczony do użytkowania w Polsce.
  • E – 27,410 do 27,860 MHz
  • F – 27,860 do 28,310 MHz

Tabela zawiera plan kanałów „podstawowej czterdziestki”, pasmo 26,960...27,410 MHz

(w nawiasach podano częstotliwości kanałów przesuniętych w „zera”, rzeczywiste pasmo 26,955...27,405 MHz)

Kanał min Nośna max
1 26,960 (26,955) 26,965 (26,960) 26,970 (26,965)
2 26,970 (26,965) 26,975 (26,970) 26,980 (26,975)
3 26,980 (26,975) 26,985 (26,980) 26,990 (26,985)
3a 26,990 (26,985) 26,995 (26,990) 27,000 (26,995)
4 27,000 (26,995) 27,005 (27,000) 27,010 (27,005)
5 27,010 (27,005) 27,015 (27,010) 27,020 (27,015)
6 27,020 (27,015) 27,025 (27,020) 27,030 (27,025)
7 27,030 (27,025) 27,035 (27,030) 27,040 (27,035)
7a 27,040 (27,035) 27,045 (27,040) 27,050 (27,045)
8 27,050 (27,045) 27,055 (27,050) 27,060 (27,055)
9 27,060 (27,055) 27,065 (27,060) 27,070 (27,065)
10 27,070 (27,065) 27,075 (27,070) 27,080 (27,075)
11 27,080 (27,075) 27,085 (27,080) 27,090 (27,085)
11a 27,090 (27,085) 27,095 (27,090) 27,100 (27,095)
12 27,100 (27,095) 27,105 (27,100) 27,110 (27,105)
13 27,110 (27,105) 27,115 (27,110) 27,120 (27,115)
14 27,120 (27,115) 27,125 (27,120) 27,130 (27,125)
15 27,130 (27,125) 27,135 (27,130) 27,140 (27,135)
15a 27,140 (27,135) 27,145 (27,140) 27,150 (27,145)
16 27,150 (27,145) 27,155 (27,150) 27,160 (27,155)
17 27,160 (27,155) 27,165 (27,160) 27,170 (27,165)
18 27,170 (27,165) 27,175 (27,170) 27,180 (27,175)
19 27,180 (27,175) 27,185 (27,180) 27,190 (27,185)
19a 27,190 (27,185) 27,195 (27,190) 27,200 (27,195)
20 27,200 (27,195) 27,205 (27,200) 27,210 (27,205)
21 27,210 (27,205) 27,215 (27,210) 27,220 (27,215)
22 27,220 (27,215) 27,225 (27,220) 27,230 (27,225)
24 27,230 (27,225) 27,235 (27,230) 27,240 (27,235)
25 27,240 (27,235) 27,245 (27,240) 27,250 (27,245)
23 27,250 (27,245) 27,255 (27,250) 27,260 (27,255)
26 27,260 (27,255) 27,265 (27,260) 27,270 (27,265)
27 27,270 (27,265) 27,275 (27,270) 27,280 (27,275)
28 27,280 (27,275) 27,285 (27,280) 27,290 (27,285)
29 27,290 (27,285) 27,295 (27,290) 27,300 (27,295)
30 27,300 (27,295) 27,305 (27,300) 27,310 (27,305)
31 27,310 (27,305) 27,315 (27,310) 27,320 (27,315)
32 27,320 (27,315) 27,325 (27,320) 27,330 (27,325)
33 27,330 (27,325) 27,335 (27,330) 27,340 (27,335)
34 27,340 (27,335) 27,345 (27,340) 27,350 (27,345)
35 27,350 (27,345) 27,355 (27,350) 27,360 (27,355)
36 27,360 (27,355) 27,365 (27,360) 27,370 (27,365)
37 27,370 (27,365) 27,375 (27,370) 27,380 (27,375)
38 27,380 (27,375) 27,385 (27,380) 27,390 (27,385)
39 27,390 (27,385) 27,395 (27,390) 27,400 (27,395)
40 27,400 (27,395) 27,405 (27,400) 27,410 (27,405)

Urządzenia techniczne[edytuj | edytuj kod]

Do przeprowadzania łączności wykorzystuje się radiotelefony przenośne (Alan 38, Alan 42 Multi), przewoźne (Cobra 19+, Alan 48+, Alan 100, Alan 199, Canva CB-268, President Herbert) oraz stacjonarne (Alan 555). W Polsce pierwszymi popularnymi jednokanałowymi radiotelefonami przenośnymi były Echo i Tukan. Rodzaje anteny stosowane w paśmie CB radia: bazowe, balkonowe, samochodowe, do radiotelefonów przenośnych. W przypadku stosowania urządzeń stacjonarnych bardzo przydatny okazuje się reflektometr (ang. SWR-meter) oraz tzw. matcher – pozwalający dopasować impedancję anteny do odbiornika.

Przepisy[edytuj | edytuj kod]

Urządzeń typu CB można używać w Polsce bez pozwolenia / zezwolenia – wystarczy że spełniają one niezbędne wymagania i jest to odpowiednio potwierdzone[2].

Aktualnie obowiązujące uregulowania prawne w Polsce nie zabraniają korzystania z urządzeń nadawczo-odbiorczych typu CB radio podczas kierowania pojazdem[3].

Organizacje CB radia[edytuj | edytuj kod]

Na świecie istnieje wiele grup i organizacji zgromadzonych wokół CB radia. W Polsce popularnymi stowarzyszeniami jest PL-CB RADIO będące przedstawicielem Europejskiej Federacji Radia Obywatelskiego ECBF organizacja ta powstała w 1989 roku i wkrótce potem doprowadziła (poprzez podpisanie porozumienia z Ministerstwem Łączności) do zmiany w przepisach dopuszczających używanie 40 kanałów i mocy 4W w modulacji AM i FM oraz 12W PEP w modulacji SSB, Lima Oscar, WAUR. Istnieje też wiele grup zrzeszających amatorów dalekich łączności DX. Popularne kluby to Papa Lima Charlie Bravo – pierwszy polski klub DX (rok założenia 1987), polski ECHO-ECHO, Sugar Mike, Zulu Tango, Black Dragon i zagraniczny Alfa Tango oraz Sugar Delta. Przy wywoływaniu stacji używa się głównie pseudonimu lub znaku przyznanego przez organizację zrzeszającą albo urząd.

CB kanał 9 (ratunkowy)[edytuj | edytuj kod]

Kanał służący wyłącznie do wzywania pomocy w nagłych wypadkach. Nasłuch na nim prowadzą służby ratunkowe, a także ratownicy obywatelscy. W żadnym wypadku nie prowadź na tym kanale prywatnych rozmów.

Dawniej były stosowane kanały osłonowe (pomocnicze) dla „9” na których nie wolno było prowadzić rozmów czyli 8 i 10, ale to było w czasach gdy Sztab Ratownictwa PL-CB RADIO prowadził na terenie całej Polski stały nasłuch tego kanału i przyjmował tą drogą wezwania o pomoc, które następnie przekazywał do odpowiednich służb (Pogotowie Ratunkowe, Straż Pożarna, Policja).

Obecnie, od czasu rozwoju telefonii komórkowej, zaprzestano stałego dyżurowania na kanale 9. Nasłuch taki jest uruchamiany przez Sztab Ratownictwa Społecznej Krajowej Sieci Ratunkowej – SKSR (będący przedstawicielem Europejskiej Federacji Radia Obywatelskiego – ECBF) głównie w sytuacji klęski żywiołowej, gdy zawodzą inne środki łączności.

Kanał 9 jest też wykorzystywany przez Sztab Ratownictwa SKSR do łączności pomiędzy ratownikami podczas akcji ratunkowych tak jak np. prowadzenie na danym terenie poszukiwania zaginionych osób.

W Polsce jest zarejestrowanych w SKSR ok. 10 tysięcy społecznych ratowników, którzy zadeklarowali gotowość udziału w akcjach ratunkowych w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej czy też katastrofy na dużą skalę. Stale do tego grona dołączają kolejni użytkownicy CB RADIO.

CB kanał 19 (drogowy)[edytuj | edytuj kod]

CB radio jeszcze niedawno miało więcej użytkowników radiotelefonów zainstalowanych stacjonarnie. W obecnym czasie wróciło do swoich „korzeni” czyli łączności mobilnej. Większość kierowców – użytkowników CB ma na trasie stale włączone radiotelefony na kanale 19. W ten sposób stale uzyskiwana jest informacja o stanie dróg, aktualnej sytuacji (utrudnieniach) w ruchu drogowym (np. kolizjach, wypadkach czy nieprzejezdnych drogach) i nie tylko (czyli o miejscach postoju policji oraz innych służb drogowych).

Na Ukrainie oraz w Rosji – odpowiednikiem jest kanał 15(27,130 AM) (kanału używają najczęściej kierowcy ciężarówek) – służy do informowania o korkach, awariach albo o miejscach postoju patrolów policji.

CB kanał 28 (bazowy)[edytuj | edytuj kod]

Zwyczajowy kanał który w latach 90. był używany tylko do wywoływania. Również kanały 27 i 29 nie były wykorzystywane do prowadzenia rozmów z powodu dużej czułości odbiorników bazowych. Obecnie używany dość często poza obszarami miast.

Również 20 kanał używany jest na Ukrainie i w Rosji jako kanał wywoławczy. Większość używa modulacji AM, ale można spotkać i nadających w FM lub w 5-kach.

Slang[edytuj | edytuj kod]

  • smerfy, misie, miśkipolicjanci
  • hulajnoga, miś na hulajnodze – policjant na motocyklu
  • suszarka, laser – policjant mierzący prędkość
  • koledzy, mobilki – mobilni użytkownicy CB radia
  • krokodylki, inspektorki, zieloniITD
  • szerokości – szerokiej drogi
  • ...i przyczepności – przyczepnej/czarnej drogi, brak niekontrolowanych poślizgów – pozdrowienie stosowane tylko w zimie.
  • na bombach – uprzywilejowany pojazd jadący na sygnale
  • bat – antena CB
  • bajo – cześć, na razie
  • wycinam się – wyłączam się z nasłuchu
  • pauza – czas na przerwę
  • ogólny w kierunku – każdy posiadający radio jadący w danym kierunku
  • oszczędności – przyoszczędzone paliwo
  • mobilki jak dróżka/sytuacja/ścieżka w kierunku Szczecina – czy stoi jakaś policja lub inni mundurowi na drodze do Szczecina
  • [na pytanie jw.] (masz) czysto – nie ma policji ani innych zakłóceń
  • karakan – osobówka
  • kolego w skakance z czerwoną firaną – kolego w scani z czerwoną plandeką (adekwatnie iveco – iwcia, volvo – globtroter, man – maniek, renault – renia)
  • margines – pas techniczny, pobocze, pas roboczy (jak kto woli)
  • oberek, zawrotka – zawrócenie np. na skrzyżowaniu, rondzie
  • ścieżka, dróżka – droga
  • stacjonarka – antena, baza stacjonarna (nie mobilna)
  • radyjko – radiotelefon CB
  • śmietnik – radar przenośny wyglądający jak puszka na śmieci – robiący zdjęcia, stojący przy ulicy
  • żeni ci się – czyli coś ci się sprzęga – piszczy
  • szklarnia – autobus
  • wanienka – wywrotka
  • lepper – traktor
  • 73 – pozdrawiam
  • 88 – całusy
  • fotograf, puszka – fotoradar
  • ściera – plandeka
  • szmata – plandeka starego typu (nie firana a otwierana cała razem z dachem)
  • regulator ruchu – pojazd jadący bardzo wolno i znacząco tamujący ruch (sznur pojazdów za nim), często jest to autobus PKS
  • patelnia – wywrotka do przewozu ciepłej masy bitumicznej
  • koń – ciągnik siodłowy
  • teściowa – naczepa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy