Claudio Monteverdi
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Claudio Monteverdi | |
 Claudio Monteverdi, portret pędzla B.Strozzi |
|
| Imię i nazwisko | Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi |
| Data i miejsce urodzenia | 15 maja 1567 Cremona |
| Data i miejsce śmierci | 29 listopada 1643 Wenecja |
| Instrument | viola da braccio |
| Gatunek | madrygał, opera, |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Nuty w IMSLP | |
Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi (ur. 15 maja 1567 w Cremonie, zm. 29 listopada 1643 w Wenecji) – włoski kompozytor, skrzypek (grał na violi da braccio) i śpiewak. Jeden z pierwszych wielkich twórców oper.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Pierwszą księgę świeckich madrygałów wydał w roku 1587. Od roku 1592 związany z dworem Gonzagów w Mantui, gdzie powstały między innymi jego opery Orfeusz (L'Orfeo, 1607) i Ariadna (L'Arianna, 1608. Do dziś zachował się tylko Lament Ariadny pochodzący z tej opery), kolejne księgi madrygałów oraz Nieszpory najświętszej Maryi Panny (Vespro della Beata Vergine z 1610 roku).
Z okresem działalności w Mantui związane jest także jego małżeństwo z Claudią de Cattaneis, z którą miał troje dzieci (jedno z nich zmarło w dzieciństwie). W roku 1607 owdowiał. Narastające po śmierci żony problemy finansowe i zdrowotne przyczyniły się do opuszczenia przez Monteverdiego dworu Gonzagów w Mantui. W roku 1613 przejął obowiązki maestro di cappella weneckiej Bazyliki Św. Marka.
W roku 1632 przyjął święcenia kapłańskie. W Wenecji powstały między innymi jego ostatnie księgi madrygałów oraz dialog dramatyczny Combattimento di Tancredi e Clorinda (oparty na Jerozolimie wyzwolonej Tassa).
Obfitą twórczość religijną z tego okresu podsumowuje zbiór Selva morale e spirituale. W roku 1640 powrócił do formy opery, tworząc Powrót Ulissesa do ojczyzny (Il ritorno d'Ulisse in patria). W rok później powstało Wesele Eneasza i Lavinii (Le nozze d'Enea con Lavinia, obecnie zaginione), podsumowaniem zaś jego doświadczeń na polu opery okazała się Koronacja Poppei (L'incoronazione di Poppea, 1643).
Twórczość [edytuj]
Był jednym z najważniejszych twórców w historii muzyki i przyczynił się do powstania stylu barokowego w muzyce[potrzebne źródło]. Był świadom dokonywanych zmian i wprowadził pojęcie seconda prattica na określenie nowego stylu podporządkowującego muzykę znaczeniu śpiewanego tekstu i poszukującego nowych form ekspresji. Przeciwstawiał przy tym seconda prattica dawnemu prima prattica, stylowi kojarzonemu z takimi mistrzami renesansu jak Josquin des Prés. W swym dorobku ma także dzieła związane ze stylem prima prattica, którym również potrafił znakomicie się posługiwać (przykładem jest Missa In illo tempore z 1610 roku, w której zastosował technikę parodii, wykorzystując motet Gomberta).
Dzieła [edytuj]
Madrygały [edytuj]
- Księga I: Madrigali a cinque voci (1587),
- Księga II: Il secondo libro de madrigali a cinque voci (1590),
- Księga III: Il terzo libro de madrigali a cinque voci (1592),
- Księga IV: Il quarto libro de madrigali a cinque voci (1603),
- Księga V: Il quinto libro de madrigali a cinque voci (1605),
- Księga VI: Il sesto libro de madrigali a cinque voci (1614),
- Księga VII: Concerto. Settimo libro di madrigali (1619),
- Księga VIII: Madrigali guerrieri, et amorosi con alcuni opuscoli in genere rappresentativo, che saranno per brevi episodi fra i canti senza gesto (1638),
- Księga IX: Madrigali e canzonette a due e tre voci (1651).
Opery [edytuj]
- Orfeusz, baśń muzyczna. - L'Orfeo, favola in musica. (1607),
- Ariadna. - L'Arianna. (1608)
- Balet Pań Niewdzięcznych. - Il ballo delle Ingrate. (1608)
- Andromeda (1620).
- Pojedynek Tankreda z Kloryndą. - Il combattimento di Tancredi et Clorinda. (1624)
- Armida (1626).
- Udane szaleństwo Licori. - La finta pazza Licori. (1627) - utwór zaginiony.
- Powrót Ulissesa do ojczyzny. - Il ritorno d'Ulisse in patria (1640)
- Wesele Eneasza z Lawinią. - Le nozze d'Enea con Lavinia (1641) - utwór zaginiony.
- Koronacja Poppei - L'incoronazione di Poppea (1642).
Dzieła sakralne [edytuj]
- Missa In illo tempore (1610),
- Vespro della Beata Vergine (1610),
- Missa solenissima (1631),
- Selva morale e spirituale (1640),
- Magnificat,
- Missa a quattro voci (opublikowana pośmiertnie w roku 1650).
Bibliografia [edytuj]
- E. Obniska Monteverdi, Gdańsk (Stella Maris) 1993,
- Koronacja Poppei. Kolekcja Wielkie Opery - Gazeta Wyborcza 2009 (tekst Piotr Kamiński).
- Monteverdi Claudio w: Tysiąc i jedna opera. tom I A-M, Piotr Kamiński, PWM, Kraków 2008, str. 989-1002
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
