Claudio Monteverdi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Claudio Monteverdi
Bernardo Strozzi - Claudio Monteverdi (c.1630).jpg
Claudio Monteverdi, portret pędzla B. Strozziego
Imię i nazwisko Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1567
Cremona
Data i miejsce śmierci 29 listopada 1643
Wenecja
Instrument viola da braccio
Gatunek madrygał, opera,
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Nuty w IMSLP

Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi (ur. 15 maja 1567 w Cremonie, zm. 29 listopada 1643 w Wenecji) – włoski kompozytor, skrzypek (grał na violi da braccio) i śpiewak. Jeden z pierwszych wielkich twórców oper.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą księgę świeckich madrygałów wydał w roku 1587. Od roku 1592 związany z dworem Gonzagów w Mantui, gdzie powstały między innymi jego opery Orfeusz (L'Orfeo, 1607) i Ariadna (L'Arianna, 1608. Do dziś zachował się tylko Lament Ariadny pochodzący z tej opery), kolejne księgi madrygałów oraz Nieszpory najświętszej Maryi Panny (Vespro della Beata Vergine z 1610 roku).

Z okresem działalności w Mantui związane jest także jego małżeństwo z Claudią de Cattaneis, z którą miał troje dzieci (jedno z nich zmarło w dzieciństwie). W roku 1607 owdowiał. Narastające po śmierci żony problemy finansowe i zdrowotne przyczyniły się do opuszczenia przez Monteverdiego dworu Gonzagów w Mantui. W roku 1613 przejął obowiązki maestro di cappella weneckiej Bazyliki Św. Marka.

W roku 1632 przyjął święcenia kapłańskie. W Wenecji powstały między innymi jego ostatnie księgi madrygałów oraz dialog dramatyczny Combattimento di Tancredi e Clorinda (oparty na Jerozolimie wyzwolonej Tassa).

Obfitą twórczość religijną z tego okresu podsumowuje zbiór Selva morale e spirituale. W roku 1640 powrócił do formy opery, tworząc Powrót Ulissesa do ojczyzny (Il ritorno d'Ulisse in patria). W rok później powstało Wesele Eneasza i Lavinii (Le nozze d'Enea con Lavinia, obecnie zaginione), podsumowaniem zaś jego doświadczeń na polu opery okazała się Koronacja Poppei (L'incoronazione di Poppea, 1643).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z najważniejszych twórców w historii muzyki i przyczynił się do powstania stylu barokowego w muzyce[potrzebne źródło]. Był świadom dokonywanych zmian i wprowadził pojęcie seconda prattica na określenie nowego stylu podporządkowującego muzykę znaczeniu śpiewanego tekstu i poszukującego nowych form ekspresji. Przeciwstawiał przy tym seconda prattica dawnemu prima prattica, stylowi kojarzonemu z takimi mistrzami renesansu jak Josquin des Prés. W swym dorobku ma także dzieła związane ze stylem prima prattica, którym również potrafił znakomicie się posługiwać (przykładem jest Missa In illo tempore z 1610 roku, w której zastosował technikę parodii, wykorzystując motet Gomberta).

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Madrygały[edytuj | edytuj kod]

  • Księga I: Madrigali a cinque voci (1587),
  • Księga II: Il secondo libro de madrigali a cinque voci (1590),
  • Księga III: Il terzo libro de madrigali a cinque voci (1592),
  • Księga IV: Il quarto libro de madrigali a cinque voci (1603),
  • Księga V: Il quinto libro de madrigali a cinque voci (1605),
  • Księga VI: Il sesto libro de madrigali a cinque voci (1614),
  • Księga VII: Concerto. Settimo libro di madrigali (1619),
  • Księga VIII: Madrigali guerrieri, et amorosi con alcuni opuscoli in genere rappresentativo, che saranno per brevi episodi fra i canti senza gesto (1638),
  • Księga IX: Madrigali e canzonette a due e tre voci (1651).

Opery[edytuj | edytuj kod]

  • Orfeusz, baśń muzyczna. - L'Orfeo, favola in musica. (1607),
  • Ariadna. - L'Arianna. (1608)
  • Balet Pań Niewdzięcznych. - Il ballo delle Ingrate. (1608)
  • Andromeda (1620).
  • Pojedynek Tankreda z Kloryndą. - Il combattimento di Tancredi et Clorinda. (1624)
  • Armida (1626).
  • Udane szaleństwo Licori. - La finta pazza Licori. (1627) - utwór zaginiony.
  • Powrót Ulissesa do ojczyzny. - Il ritorno d'Ulisse in patria (1640)
  • Wesele Eneasza z Lawinią. - Le nozze d'Enea con Lavinia (1641) - utwór zaginiony.
  • Koronacja Poppei - L'incoronazione di Poppea (1642).

Dzieła sakralne[edytuj | edytuj kod]

  • Missa In illo tempore (1610),
  • Vespro della Beata Vergine (1610),
  • Missa solenissima (1631),
  • Selva morale e spirituale (1640),
  • Magnificat,
  • Missa a quattro voci (opublikowana pośmiertnie w roku 1650).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Obniska Monteverdi, Gdańsk (Stella Maris) 1993,
  • Koronacja Poppei. Kolekcja Wielkie Opery - Gazeta Wyborcza 2009 (tekst Piotr Kamiński).
  • Monteverdi Claudio w: Tysiąc i jedna opera. tom I A-M, Piotr Kamiński, PWM, Kraków 2008, str. 989-1002
Commons in image icon.svg