Ewa Szelburg-Zarembina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ewa Szelburg-Zarembina
Ewa Szelburg-Zarembina
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1899
Bronowice
Data i miejsce śmierci 28 września 1986
Warszawa
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Złoty "Wawrzyn Akademicki" Order Uśmiechu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ewa Szelburg-Zarembina w Wikicytatach
Grób Ewy Szelburg-Zarembiny na cmentarzu w Nałęczowie

Ewa Szelburg-Zarembina (właściwie Irena Ewa Szelburg[1], ur. 10 kwietnia 1899 w Bronowicach k. Puław, zm. 28 września 1986 w Warszawie) – powieściopisarka, poetka, dramaturg, eseistka, najbardziej znana z twórczości dla dzieci i młodzieży. Pierwszy Kanclerz Kapituły Orderu Uśmiechu, funkcję tę pełniła w latach 1968–1976, członek Zarządu stołecznego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w 1949 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako córka Antoniego, ogrodnika dworskiego i Elżbiety z Kałużyńskich[3], która wykonywała zawód krawcowej. Wkrótce rodzina przeniosła się do Nałęczowa, gdzie Ewa Szelburg uczęszczała do szkoły. W 1916 r. ukończyła gimnazjum Władysława Kunickiego w Lublinie. W 1916 r. założyła III Żeńską Lubelską Drużynę Skautową[4] przy prywatnym gimnazjum Arciszowej w Lublinie. Była członkinią organizacji "Zet"[3]. W tym okresie podjęła również pracę jako nauczycielka. W latach 1918-1922 studiowała filologię polską i pedagogikę na UJ w Krakowie. W latach 1921-1928 pracowała jako nauczycielka w seminariach pedagogicznych. W okresie okupacji była działaczką podziemia oświatowego i redaktorką konspiracyjnego miesięcznika „W świetle dnia”.

W 1964 roku podpisała list pisarzy polskich, protestujących przeciwko listowi 34, wyrażając protest przeciwko uprawianej na łamach prasy zachodniej oraz na falach dywersyjnej rozgłośni radiowej Wolnej Europy, zorganizowanej kampanii, oczerniającej Polskę Ludową[5].

20 kwietnia 1965 r. zwróciła się do społeczeństwa z apelem uczczenia pamięcią bohaterstwa i męczeństwa młodzieży i dzieci w dziejach Polski. Apel wywołał gromki odzew i ze składek społecznych powstało w Warszawie Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

Pochowana w Nałęczowie.

Jest patronką szkół podstawowych w Skidziniu, nr 312 w Warszawie, w Drzewcach, w Niezabitowie[6], a także publicznego przedszkola w Górze Puławskiej oraz przedszkola nr 118 w Poznaniu i Szkoły Podstawowej w Płośnicy.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Debiutowała w 1922 r. na łamach tygodnika "Moje Pisemko" jako autorka utworów dla dzieci. Dla dorosłego czytelnika wydała w 1924 r. Legendy żołnierskie i od tej pory pisała zarówno dla dzieci jak i dla dorosłych.

Znana przede wszystkim jako autorka książek i wierszy dla dzieci, w swoich pracach często wracała do młodości spędzonych w Nałęczowie i Lublinie. Pisała[7]:

Quote-alpha.png
"Wracając do Nałęczowa, choćby tylko w myślach, za każdym razem zastanawiać się muszę, czy wszyscy - godni pamięci nałęczowianie zostali uczczeni trwałym wyrazem pamięci, chociażby tylko zwyczajnie tablicami na murach domów, w których przebywali. Wprawdzie stary cmentarz cały jest - jak już pisałam - jakby jedną tablicą godną szacunku i głębszego jej poznania. Chciałabym bardzo, aby moja twórczość jako nałęczowianki i lublinianki, dziecka ziemi lubelskiej, ziemi, która była kolebką mowy polskiej, i która wydała tylu polskich twórców, mogła być nie tylko literaturą, ale świadectwem pracy społecznej, tak bardzo przenikającej całe moje życie."

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1922: A było to tak
  • 1922: Przedziwne przygody duszka Dzińdzinnika
  • 1924: Legendy żołnierskie
  • 1925: A...a...a... Kotki dwa
  • 1928: Wesołe historie
  • 1928: Za siedmioma górami
  • 1928: Najmilsi
  • 1929: Rzemieślniczek-Wędrowniczek
  • 1930: Jasełka
  • 1932: Ecce homo
  • 1935: Dzieci miasta
  • 1945: Dom wielki jak świat
  • 1946: Zuch: powieść dla dzieci
  • 1947: Niedziela
  • 1947: Ziarno gorczyczne
  • 1947: Chusta świętej Weroniki
  • 1947: Wesoła praca
  • 1947: Każdy Tomek ma swój domek
  • 1948: Młodość
  • 1948: Polne grusze
  • 1949: Rycerze Tatr
  • 1949: Jedzie traktor
  • 1950: Marcjanna Fornalska
  • 1951: Dom młodości
  • 1951: Spotkania
  • 1954: Przedziwna historia Don Kichota z Manczy i jego autora
  • 1954: O warszawskiej syrenie
  • 1954: Kije samobije i inne baśnie
  • 1954: Przygoda Misia
  • 1954: W cieniu kolumny
  • 1955: Krzyże z papieru
  • 1955: Na listeczku kalinowym
  • 1957: Tomek zuch
  • 1958: Chłopiec z perły urodzony
  • 1958: Dzieci z Wysp Koralowych
  • 1959: Królestwo bajki
  • 1961: Matka i syn
  • 1961: Samotność
  • 1961: Zakochany w miłości
  • 1963: Marcowy deszcz
  • 1964: Imię jej Klara
  • 1966: Opowiem wam...
  • 1966: Pożegnanie ogrodu
  • 1966: Idzie niebo ciemną nocą
  • 1970: Pięknie być człowiekiem
  • 1971: Przez różową szybkę
  • 1971: I otwarły się drzwi... O bracie Eliaszu medytacje
  • 1974: Bardzo dziwne opowieści
  • 1975: Królestwo bajki
  • 1979: Lech, Czech i Rus
  • Cykl Rzeka kłamstwa:
    • 1947: Wędrówka Joanny
    • 1948: Ludzie z wosku
    • 1959: Miasteczko aniołów
    • 1963: Iskry na wiatr
    • 1968: Gaudeamus

Szelburg-Zarembina w piosenkach[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anna Marchewka: Ślady nieobecności. Poszukiwanie Ireny Szelburg. Kraków: DodoEditor, 2014, s. 9. ISBN 978-83-62972-12-8.
  2. ks. Dominik Zamiatała, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 718.
  4. Chorągiew Lubelska ZHP
  5. Dziennik Polski, rok XX, nr 111 (6303), 12 maja 1964 roku, s. 2.
  6. Strony szkoły
  7. Ewa Szelburg-Zarembina, Gazeta Nałęczowska
  8. Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937–1938, Warszawa 1939, s. 174.

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Kanclerz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu
1968–1976
Następca
Cezary Leżeński