Falaris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Falaris
władca Akragas
Okres panowania od ok. 570 p.n.e.
do 554 p.n.e.
Dane biograficzne
Śmierć 554 p.n.e.
Falaris rozkazuje wrzucić Perillusa do byka z brązu (Pierre Woeiriot miedzioryt sprzed 1562)
Przypalanie Perillusa w byku z brązu (majolika z okresu 1550-1570)

Falaris (gr. Φάλαρις) – władca sycylijskiego miasta Akragas (Agrigento) w latach ok. 570 p.n.e.-554 p.n.e.

Jeden z najsłynniejszych tyranów starożytnej Grecji, któremu przypisuje się okrutne rządy i torturowanie poddanych, rzekomo również dopuszczanie się kanibalizmu[1]. W późniejszym okresie podejmowano próby częściowej rehabilitacji Falarisa, przedstawiając go jako władcę humanitarnego, mecenasa filozofii i literatury, który przyczynił się do rozbudowy i rozkwitu miasta Akragas.

Dojście do władzy i upadek[edytuj | edytuj kod]

Arystoteles podał przypadek przejęcia władzy przez Falarisa[2], jako przykład wystąpienia warunków, dzięki którym możliwe jest zaistnienie ustroju tyranii. Zanim Falaris przejął władzę, pełnił funkcję zwykłego poborcy podatkowego.

Około 570 p.n.e. mieszkańcy Akragas postanowili zbudować świątynię Zeusa. W zamian za obietnice dostępu do tanich materiałów oraz zatrudnienie najlepszych specjalistów, wybrali Falarisa na stanowisko kierownika prac i poświęcili mu pieniądze na budowę świątyni, za które zakupił on dużą grupę niewolników i wynajął cudzoziemców, a na wzgórzu, gdzie miała stanąć świątynia, zgromadził materiały budowlane.

Zaraz potem wyznaczył nagrodę za wskazanie rzekomych złodziei tych materiałów i przekonał obywateli, by pozwolili mu wznieść mur zabezpieczający teren budowy, dzięki czemu zmienił świątynie w twierdzę górującą nad miastem. W czasie Tesmoforii (jesiennego święta, ku czci bogini Demeter), uzbroił swoich ludzi i napadł na mieszkańców miasta, zabijając większość wolnych mężczyzn. Utrzymywał władzę dzięki znienawidzonej przez obywateli straży przybocznej utworzonej z uwolnionych niewolników i obcych najemników.

Stosował wobec poddanych okrutne rządy, a oponentów poddawał nieludzkim męczarniom. To właśnie Falarisowi, jako pierwszemu, przypisano torturowanie ludzi za pomocą byka z brązu - jednego z najstarszych narzędzi kaźni[3], w którym jako pierwszy torturowany był twórca tego narzędzia, niejaki artysta Perilaos[4].

Ok. 554 p.n.e. niejaki Telemach, przodek Terona stanął na czele powstania, które obaliło tyrana Falarisa, a on sam rzekomo miał stać się ostatnią ofiarą upieczoną w spiżowym byku.

Przypisy

  1. Tacjan Syryjczyk, Mowy do Greków (Oratio ad Graecos), Rozdział XXXIV
  2. Arystoteles, Polityka, 5,8,4
  3. Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna, 9,30
  4. Lukian, Falaris I, t. III, s.116, przyp. 1

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Książki:

  • William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. 1870, s. 234-236
  • Helmut Berve: Die Tyrannis bei den Griechen. München 1967, s. 129-132, 593-595

Czasopisma:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]