Finnmark

Finnmark fylkeskommune / Finnmárkku fylkkagielda
Herb okręgu Flaga okręgu
Kod ISO	NO-20
Region	Nord-Norge
Urząd okręgu	Vadsø
Powierzchnia	48 618 km²
Populacja (2004)  • liczba ludności  • gęstość	73 210 2 osób/km²

Finnmark (norw. Finnmark; sam. Finnmárku; fiń. Finnmark) – największy okręg administracyjny Norwegii (pow. ok. 48 tys. km²), znajduje się w północno-wschodniej części tego kraju. Graniczy od południa z Finlandią, od wschodu z Rosją (obwodem murmańskim), a od zachodu z norweskim okręgiem administracyjnym Troms. Wcześniej znany jako Vardøhus amt. Największe miasta to Alta, Hammerfest, Vadsø. Liczba mieszkańców wynosi około 73 tys. (najsłabiej zaludniony okręg Norwegii). Na terytorium Finnmarku nakładają się kultury lapońska, fińska, rosyjska i norweska. Głównym źródłem dochodów jest rybołówstwo, turystyka (w tym Przylądek Północny, często odwiedzany przez turystów), hodowla reniferów.

Historia

Pierwsi ludzie napłynęli do Finnmarku 10 000 lat temu. Należeli oni głównie do kultury Komsa, która prawdopodobnie przybyła z północy Norwegii, bądź też Finlandii. Pierwsze ślady tej kultury pojawiły się w Alcie oraz Nordkapp. Później Finnmark stał się ważną przystanią dla wikingów i zaistniał podczas ich ery. Pojawiły się szlaki handlowe z Rusią. Na wschodzie zdobywano także jedzenie, z kolonii ptaków nadmorskich. Na początku X wieku rozpoczęto kolonizację, na tereny Finnmarku napływali Norwegowie. Jednocześnie walczyli oni z Karelami i ostatecznie ich wyparli. Pierwsza znana forteca to Vardøhus, zbudowana przez króla Norwegii Haakona V Magnussona w roku 1306. Uważana była za najdalej wysuniętą na północ fortecę Europy. Dalej następuje długi okres białych plam w historii. W XVII wieku 88 młodych kobiet spłonęło na stosach w Vardø, podejrzewanych o uprawianie czarnej magii. To rekordowa liczba takich wyroków w tym regionie. W XVIII i XIX wieku Finnmark stał się oczkiem w głowie trzech państw – Norwegii, Finlandii i Rosji. Wszystkie rozpoczęły intensywną kolonizację. Jednak nie zmieniało to faktu, że Finnmark była oficjalną kolonią korony norweskiej. Ostatecznie w XIX wieku Finnmark został włączony do macierzystej Norwegii jako Amt. Nasilił się handel z Rosją, głównie z Półwyspem Kolskim.

Pod koniec II wojny światowej Finnmark został prawie doszczętnie zniszczony przez okupujące go wojska niemieckie. Hitlerowcy zastosowali taktykę spalonej ziemi, aby powstrzymać ofensywę Armii Czerwonej. Większość populacji przesiedlono do regionu Troms (po wojnie powróciła). Zrujnowane Kirkenes zostało wyzwolone przez Rosjan 25 października 1944 r. jako pierwsze miasto w Norwegii. Po zakończeniu walk region został pokojowo przekazany administracji norweskiej.

Po wojnie rozpoczął się okres zimnej wojny, szczególnie zaostrzony właśnie w Finmnmarku. Granica nie wydawała się bezpieczna od rosyjskiej agresji i Norwegowie wezwali NATO do pomocy. Pojawiły się pierwsze bazy wojskowe. Czasy po wojnie stały się ciężkie dla kultury Lapończyków. Zapominano o nich na rzecz kultury norweskiej.

Gminy

Alta Berlevåg Båtsfjord Gamvik Hammerfest Hasvik Karasjok Kautokeino Kvalsund Lebesby Loppa Måsøy Nesseby Nordkapp Porsanger Sør-Varanger Deatnu Tana Vadsø Vardø

Ciekawostki

• Od maja do lipca panuje tam dzień polarny.
• Od listopada do stycznia panuje tam noc polarna.
• Vadsø jest stolicą regionu, mimo że Alta jest o wiele większa.
• Ludzie osiedlili się w Finnmarku już 10 tysięcy lat temu.
• Pierwszą twierdzę w Finnmarku wzniósł król Norwegii Haakon V Magnusson.
• W czasie zimnej wojny w Finnmarku na prośbę Norwegów stacjonowało NATO.
• Dawniej również Laponię nazywano Finnmarkiem.
• Herb Finnmarku został przyjęty w 1967 roku.
• Finnmark oznacza po norwesku "Kraina Lapończyków"
• Latem temperatura wynosi 25 stopni Celsjusza, zimą 0.
• Od jesieni do wiosny można podziwiać zorzę polarną

Linki zewnętrzne

• Finnmark w google maps