Gareth Jones (dziennikarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gareth Richard Vaughan Jones (ur. 13 sierpnia 1905 w Barry, zm. 12 sierpnia 1935 w Mandżukuo) – walijski dziennikarz, który informował o Wielkim Głodzie na Ukrainie oraz relacjonował wydarzenia w Niemczech w czasie dojścia do władzy Adolfa Hitlera. Był jednym z nielicznych obcokrajowców, którzy byli bezpośrednimi obserwatorami głodu, który pochłonął według różnych szacunków od 3 do 6 milionów ofiar. Polemizował z wpływowym dziennikarzem Walterem Durantym, korespondentem "New York Timesa" w Moskwie w latach 1922-1936 i laureatem Nagrody Pulitzera w 1932 za serię reportaży o ZSRR, wychwalających postępy komunizmu.

Jones na własny koszt przybył do Moskwy, gdzie lekceważąc zakaz podróży wsiadł 7 marca 1933 do pociągu do Charkowa, po czym wysiadł na przypadkowej stacyjce i z plecakiem pełnym żywności rozpoczął pieszą wędrówkę po wsiach Ukrainy, gdzie zastał "głód na kolosalną skalę". Wszędzie gdzie przybył, słyszał takie same wieści: "Wszyscy spuchli z głodu" i "Czekamy na śmierć". Spał na klepiskach obok umierających dzieci i relacjonował swoje obserwacje[1]. Duranty robił wszystko, co było w jego mocy, by podważyć rzetelne relacje walijskiego dziennikarza, a jego relację nazwał "panikarską plotką", nazywając powszechny głód "częstymi zachorowaniami wywoływanymi niedożywieniem". Dziś raporty Duranty'ego są uważane za niemiarodajnie bezkrytyczne wobec sowieckiego reżimu i będące elementem stalinowskiej propagandy[2]

Do czerwca 1933 r. Jones odwiedził trzykrotnie ZSRR i napisał wiele artykułów w brytyjskich i amerykańskich czasopismach. W sierpniu 1933 w Gdańsku spotkał się z niemieckim konsulem w Charkowie, który wyraził uznanie dla jego działalności reporterskiej i przyznał, że sytuacja jest znacznie gorsza niż to opisywał Jones, a na Ukrainie umierają miliony osób[3].

Sowiecki komisarz spraw zagranicznych Maksym Litwinow (z którym wcześniej w Moskwie Jones przeprowadził wywiad) oskarżył go o szpiegostwo i w osobistym liście do premiera Wielkiej Brytanii Lloyda George'a poinformował o dożywotnim zakazie wjazdu Jonesa na terytorium ZSRR.

Oprócz Jonesa jedyną istotną przedstawioną w języku angielskim informacją była anonimowa relacja w Manchester Guardian Malcolma Muggeridge'a, w której ten wyraził opinię, że głód na Ukrainie był "jedną z najpotworniejszych zbrodni w dziejach, tak okropną, że ludzie w przyszłości z trudem dadzą wiarę, iż do niej doszło" [4]

Gareth Jones odwiedził też Niemcy w czasie przejmowania władzy przez Adolfa Hitler. 25 lutego 1933 leciał z Hitlerem z Berlina do Frankfurtu jako pierwszy dziennikarz na pokładzie samolotu nowego kanclerza Niemiec. Napisał wówczas, że "Jeżeli ta maszyna się rozbije, cała historia Europy pobiegnie innym torem". Przeczytał Mein Kampf i był świadomy planów Hitlera dominacji niemieckiej, kolonizacji Europy Wschodniej i eliminacji Żydów. Będąc świadkiem reakcji Niemców na przywódcę w Berlinie i na wiecu we Frankfurcie, poczuł moc "czystego, prymitywnego kultu"[5].

W 1935 roku Jones udał się do Mandżukuo, by przyjrzeć się sowiecko-japońskim stosunkom na tym spornym terenie. Trafnie uznał ten obszar za widownię światowego konfliktu między "faszyzmem" i "antyfaszyzmem". W niejasnych okolicznościach został tam uprowadzony przez bandytów i zamordowany[6]. Istnieją poszlaki, że w zabójstwo dziennikarza zamieszane było NKWD[7].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Skrwawione ziemie Timothy Snyder, 2011, Świat Książki, s. 69 ISBN 978-83-7799-456-6
  2. http://www.nytimes.com/2003/10/23/national/23PAPE.html
  3. http://www.garethjones.org/overview/mainoverview.htm Krótki życiorys Garetha Jonesa
  4. Skrwawione ziemie Timothy Snyder, 2011, Świat Książki, s. 78 ISBN 978-83-7799-456-6
  5. Margaret Siriol Colley, More Than a Grain of Truth: The Biography of Gareth Richard Vaughan Jones, Newark 2006
  6. Margaret Siriol Colley, Gareth Jones: A Manchukuo Incident, Newark 2001
  7. http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-south-east-wales-18691109 Reportaż o okolicznościach śmierci Jonesa