Frankfurt nad Menem

	Frankfurt nad Menem
Herb Frankfurtu nad Menem	Flaga Frankfurtu nad Menem
	Dewiza: Stark im Recht
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Hesja
Rejencja	Darmstadt
Burmistrz	Peter Feldmann (SPD)
Powierzchnia	248,31 km²
Wysokość	112 m n.p.m.
Populacja (2012); • liczba ludności; • gęstość	; 697 509 (30.06.2012); 2 809,0 os./km²
Nr kierunkowy	06101, 06109, 069
Kod pocztowy	60308–60599, 65929–65936
Tablice rejestracyjne	F
Podział miasta	16 dzielnic, 46 Stadtteile, 118 Stadtbezirke
	Plan Frankfurtu nad Menem;
	Położenie na mapie Hesji ; Frankfurt nad Menem
	Położenie na mapie Niemiec ; Frankfurt nad Menem
	50°07′N 8°41′E / 50.116666666667, 8.6833333333333Na mapach: 50°07′N 8°41′E / 50.116666666667, 8.6833333333333
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ratusz

Frankfurt nad Menem

Zniszczone centrum Frankfurtu w 1945 r.

Dwie wieże centrali Deutsche Banku

Hauptwache

Kościół św. Pawła (Paulskirche)

Frankfurt nad Menem (niem. Frankfurt am Main ⁱ, [ˈfʁaŋkfʊɐt am ˈmaɪn], Frankfurt a. M.) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, w rejencji Darmstadt, piąte co do wielkości miasto Niemiec i jedna z najważniejszych metropolii finansowych świata oraz znane centrum wystawiennicze.

Położenie [edytuj]

Miasto leży po obu stronach rzeki Men u stóp gór Taunus.

Dzięki swojemu centralnemu położeniu ważny węzeł komunikacyjny, z drugim pod względem liczby pasażerów lotniskiem w Europie (8. miejsce na świecie). Frankfurt jest największym miastem Hesji, lecz stolicą kraju związkowego jest Wiesbaden. Frankfurt leży w obszarze 5,8 milionowego regionu metropolitalnego Ren-Men (Rhein-Main-Gebiet).

Podział administracyjny [edytuj]

Miasto podzielone jest na 46 dzielnic (Ortsbezirke), ponumerowanych od 1 do 47 (numer 23 nie istnieje).

Polityka [edytuj]

Władze miasta składają się ze zgromadzenia deputowanych miejskich oraz z 16 rad dzielnic, wybieranych co pięć lat.

Władzę wykonawczą sprawuje burmistrz miasta (obecnie Petra Roth) wraz z magistratem, wybieranymi bezpośrednio co sześć lat.

Historia [edytuj]

Frankfurt wzmiankowany jest po raz pierwszy dopiero w 793, jednak już w 794 pojawia się w dokumentach jako znacząca miejscowość.

W 843 Frankfurt był przejściowo siedzibą królów Franków Wschodnich i miejscem, gdzie odbywały się sejmy Rzeszy. W 1220 Frankfurt został wolnym miastem Rzeszy (Freie Reichsstadt), dzięki temu podlegał bezpośrednio władzy cesarskiej i posiadał własnych, niezależnych przedstawicieli w Reichstagu.

Większość wyborów królów Rzeszy od 1147 odbywała się we Frankfurcie. W 1356 Złota Bulla Karola IV potwierdziła Frankfurt jako miejsce wyboru cesarzy niemieckich. Od 1562 we Frankfurcie odbywały się koronacje królów i cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego aż do 1792 (wybór i koronacja Franciszka II Habsburga).

Od XVI wieku rozwój sztuki i rzemiosła, dbałość o naukę, wynalazek druku w niedalekiej Moguncji przyczyniły się również tu do rozwoju oświaty i nauki.

Od XV do XVII wieku odbywały się we Frankfurcie największe w Niemczech targi książki, wznowione od 1949.

W 1648 w ramach postanowień pokoju westfalskiego potwierdzono status Frankfurtu jako wolnego miasta Rzeszy, co przyczyniło się do jego ponownego rozwoju po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej.

W drugiej połowie XVIII wieku przybyło do Frankfurtu wiele rodzin niderlandzkich, które przyczyniły się do ożywienia przedsiębiorczości i rozwoju rzemiosła. Jednocześnie odbywające się tu koronacje cesarzy niemieckich znacznie ożywiły miasto.

W 1836 Frankfurt przyłączył się do Niemieckiego Związku Celnego (Deutscher Zollverein).

W 1848 we frankfurckim kościele św. Pawła (Paulskirche) obradował pierwszy demokratyczny parlament o charakterze ogólnoniemieckim. Pracowano tam nad zjednoczeniem rozczłonkowanych przez Kongres wiedeński Niemiec. Uchwały tego parlamentu były także podstawą Konstytucji Republiki Weimarskiej z 1919.

W 1866 Frankfurt wcielono do Prus, a po II wojnie światowej stał się częścią kraju związkowego Hesja.

W 1944 na skutek alianckich bombardowań Frankfurt został zniszczony w ponad 70%, a stopień zniszczeń Starego Miasta przekroczył 90%. Po wojnie odbudowano tylko niewielką część zniszczonych obiektów.

W 1949 miasto typowane było jako ewentualna stolica Niemiec Zachodnich w zastępstwie Berlina. Pomysł ten forsowany był przez socjaldemokratów (SPD). Miasto stało się siedzibą wielu instytucji bankowych i towarzystw ubezpieczeniowych. Od 1999 mieści się tu Europejski Bank Centralny. Z miastem przez szereg lat związany był były przewodniczący Związku Gmin Żydowskich w Niemczech Ignatz Bubis (był m.in. radnym miejskim).

Gospodarka [edytuj]

Przedsiębiorstwa [edytuj]

Frankfurt nad Menem jest przede wszystkim znanym na świecie centrum finansowym. W centrum miasta (Bankenviertel) znajdują się centrale trzech największych niemieckich banków prywatnych – Deutsche Bank, Dresdner Bank, czy mieszczący w charakterystycznym prawie trzystu metrowym wieżowcu Commerzbank. We Frankfurcie ma również swoją siedzibę bank detaliczny ING-DiBA, jak również wiele znaczących prywatnych domów bankierskich oraz innych instytucji finansowych.

Z innych instytucji finansowych w mieście należy wymienić DZ Bank, kasę oszczędności Frankfurter Sparkasse 1822, Landesbank Hessen-Thüringen (Helaba) oraz DekaBank. Ponadto we Frankfurcie ma swoją siedzibę około 300 innych banków, przeważnie zagranicznych.

Frankfurt jest również drugim na świecie miejscem obrotu papierami wartościowymi, obsługując zdecydowaną większość rynku niemieckiego. Mieści się tu prowadzona przez Deutsche Börse AG giełda papierów wartościowych Frankfurter Wertpapierbörse oraz elektroniczna platforma obsługi rynku kasowego XETRA.

Poza licznymi instytucjami finansowymi w mieście mają swoją siedzibę również przedsiębiorstwa z branży chemicznej, przedsiębiorstwa z branży oprogramowania komputerowego i call center.

Targi [edytuj]

Osobny artykuł: Targi Frankfurckie.

Ważniejsze imprezy targowe:

Frankfurter Buchmesse – targi książki,
Internationale Automobil-Ausstellung – międzynarodowa wystawa samochodowa,
Ambiente – targi artykułów konsumpcyjnych,
Musikmesse/prolight + sound – targi muzyczne.

Instytucje publiczne [edytuj]

Frankfurt nad Menem jest metropolią bankową, również w odniesieniu do banków państwowych, a mianowicie swe siedziby mają tu:

Europejski Bank Centralny,
Deutsche Bundesbank (Niemiecki Bank Federalny),
IFC Deutschland, będący częścią Banku Światowego.

Poza tym Frankfurt jest siedzibą Niemieckiej Biblioteki Narodowej (Deutsche Nationalbibliothek) i Hessischer Oberlandesgericht (Heskiego Trybunału Landowego).

Transport [edytuj]

Z tym tematem związana jest kategoria: Transport we Frankfurcie nad Menem.

Można powiedzieć, że Frankfurt jest centralnym punktem Europy, co stanowi o jego znaczeniu jako węzła komunikacyjnego:

skrzyżowanie ważnych w skali krajowej i międzynarodowej arterii komunikacyjnych, a mianowicie autostrady A5 (Hattenbacher Dreieck – Weil am Rhein) z autostradą A3 (Arnhem – Pasawa),
jeden z największych portów lotniczych świata, Ren-Men (Rhein-Main-Flughafen), obsługiwany przez operatora Fraport AG,
jeden z największych i najważniejszych węzłów kolejowych Niemiec – skrzyżowanie linii szybkich kolei Intercity-Express (ICE). Między Frankfurtem i Kolonią pociągi ICE jeżdżą po nowowybudowanej linii kolei dużych predkości z prędkością około 300 km/h,
system miejskiej komunikacji publicznej (zarządzany przez RMV – Rhein-Main Verkehrsverbund), na którą składają się wzajemnie skomunikowane: kolej, szybka kolej miejska, autobusy, tramwaje oraz metro, dostępne m.in. na wielopoziomowym dworcu głównym (Frankfurt (Main) Hauptbahnhof) i stacjach węzłowych Hauptwache i Konstablerwache. Ponadto dla turystów kursuje tramwaj Ebbelwei-Expreß.

Frankfurt odgrywa również znaczącą rolę w internecie. Znajduje się tu największy w Niemczech internetowy punkt wymiany ruchu DE-CIX oraz DeNIC, organizacja zarządzająca niemiecką domeną internetową .de.

Do głównych ulic miasta należą: Zeil, Freßgass.

Architektura i zabytki [edytuj]

Kościoły ewangelickie [edytuj]

Katharinenkirche (kościół św. Katarzyny)
Alte Nikolaikirche (kościół św. Mikołaja)
Peterskirche (kościół św. Piotra)
Dreikönigskirche (Trzech Króli)

Kościoły katolickie [edytuj]

Liebfrauenkirche
Leonhardskirche
Kaiserdom St. Bartholomäus (katedra)
Herz-Marien-Kirche (kościół Niepokalanego Serca Maryi – polska parafia)
Markuskirche (kościół św. Marka)

Synagogi [edytuj]

Inne zabytki architektury [edytuj]

Rynek Römerberg
Paulskirche (dawny kościół, miejsce pierwszego niemieckiego parlamentu)
Dzielnica Sachsenhausen
Dworzec Główny (Frankfurt Hauptbahnhof)
Budynek giełdy (Frankfurter Wertpapierbörse)

Zobacz też: Wieżowce we Frankfurcie nad Menem i Bankenviertel.

Edukacja i nauka [edytuj]

Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main (Uniwersytet Johanna Wolfganga Goethego), założony w 1914 jako pierwszy uniwersytet niemiecki założony nie przez władzę, lecz przez obywateli miasta (tzw. Stiftungsuniversität), głównie żydowskich mecenasów, około 36 000 studentów,
Staatliche Hochschule für Bildende Künste – Städelschule (Państwowa Wyższa Szkoła Plastyczna), założona w 1817,
Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Frankfurt am Main (Wyższa Szkoła Muzyczna i Teatralna), założona w 1878,
Fachhochschule Frankfurt am Main (Wyższa Szkoła Zawodowa), założona w 1971,
Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen (Wyższa Szkoła Filozoficzno-Teologiczna św. Jerzego) założona w 1926,
Frankfurt School of Finance & Management,
Provadis School of International Management and Technology,
trzy instytuty Maxa Plancka

Opera we Frankfurcie nad Menem

Kultura [edytuj]

Muzea i galerie [edytuj]

We Frankfurcie działa wiele znaczących muzeów, często o zasięgu krajowym lub szerszym. W pobliżu Menu funkcjonuje tzw. Wybrzeże Muzeów (Museumsufer). W niedużej odległości od siebie, na obu brzegach rzeki znajduje się 13 różnych muzeów. Co roku we Frankfurcie odbywa się Noc Muzeów, a pod koniec sierpnia także Festiwal Wybrzeża Muzeów (Museumsuferfest).

Muzeum Archeologiczne
Muzeum Biblii (Bibelhaus)
Niemieckie Muzeum Architektury
Niemieckie Muzeum Filmu
Frankfurckie Muzeum Sztuki (Schirn)
Muzeum Goethego (Goethe-Haus)
Muzeum Historyczne
Muzeum Komunikacji
Muzeum Natury Senckenberg
Muzeum Sztuki Współczesnej MMK
Muzeum Transportu Drogowego
Muzeum Sztuki Städel
Muzeum Sztuk Stosowanych (Museum für Angewandte Kunst)
Liebieghaus
Muzeum Giersch
Muzeum Żydowskie (Jüdisches Museum)
Muzeum Etnograficzne (Museum der Weltkulturen)
Galeria Sztuki Portikus
Muzeum Dialogu (Dialogmuseum, jego tematem jest ślepota)

Media [edytuj]

Deutsches Filminstitut
Na terenie miasta znajduje się główna siedziba regionalnej publicznej stacji telewizyjnej i radiowej Hessischer Rundfunk (hr).
We Frankfurcie zlokalizowane są redakcje trzech dużych gazet codziennych: Frankfurter Allgemeine Zeitung, Frankfurter Rundschau oraz Frankfurter Neue Presse.

Sport i rekreacja [edytuj]

Kluby sportowe [edytuj]

Frankfurt jest siedzibą kilku klubów sportowych, m.in:

piłka nożna
- Eintracht Frankfurt
- FSV Frankfurt
- Rot-Weiss Frankfurt
- 1. FFC Frankfurt (kobiety)
inne
- Frankfurt Lions – hokej na lodzie
- Deutsche Bank Skyliners – koszykówka

Miasto gości corocznie m.in. wyścigi kolarskie – Eschborn-Frankfurt City Loop oraz Rund um den Henninger-Turm, maraton – Frankfurt Marathon oraz zawody w triathlonie – Ironman Germany.