Gustaw Daniłowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gustaw Daniłowski, właściwie August Daniłowski ps. lit. Władysław Orwid (ur. 14 lipca 1871 w Cywińsku w guberni kazańskiej, zm. 21 października 1927 w Warszawie) – polski pisarz, publicysta, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.

Data urodzin[edytuj | edytuj kod]

Istnieje kilka dat urodzin Daniłowskiego. Zdzisław Dębicki w Portretach podaje rok 1872. Na ten sam rok wskazują autorzy jego hasła w Polskim Słowniku Biograficznym – S. Pigoń i I. Śliwińska. Z kolei H. Malanowicz korzystając z ustnych relacji żony Daniłowskiego i dokumentów z prywatnego archiwum rodzinnego ustalił datę urodzin na 12 lipca 1871 r. Tę to datę przyjmują także: E. Kasperski w pracy Gustaw Daniłowski. Szkic informacyjny oraz E. Rohozińska, Daniłowski Gustaw, [w:] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Natomiast Grażyna Legutko, autorka monografii historyczno-literackiej o Daniłowskim, przyjmuję datę 16 października 1871 r. kierując się jego własnoręcznie napisanym życiorysem. Za przyjęciem tej daty, jak stwierdza Legutko, przemawia także list jego ojca Władysława Daniłowskiego do swojego ojca, a dziadka Gustawa – Augusta Daniłowskiego[1].

Imię[edytuj | edytuj kod]

Na chrzcie świętym otrzymał imię August, na część swojego dziada, ze strony ojca. Imienia tego używał do połowy lipca 1898 r., czyli do ukończenia studiów. Imię August widnieje na niepublikowanym dziele: Zeszyt młodzieńczych wierszy 1881–1886 (Biblioteka Narodowa, rękopis nr 7224). Także na przepustce wydanej przez władze carskie 16 marca 1893 r. i później przedłużonej do 29 lipca 1893 r. na czas zakończenia nauki widnieje także imię August. Dopiero, gdy rozpoczął karierę pisarską zmienił imię na Gustaw[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Od 1895 r. członek Polskiej Partii Socjalistycznej. Wraz ze Stefanem Żeromskim organizował stowarzyszenie oświatowe „Światło” i Uniwersytet Ludowy. Brał udział w rewolucji 1905 r. Aresztowany 16 grudnia 1906 r. w Warszawie na konferencji PPS – Frakcji Rewolucyjnej. Zwolniony po kilku miesiącach, wyjechał do Krakowa. Tam rozpoczął aktywną działalność literacką i publicystyczną (publikował m.in. artykuły w czasopiśmie Witeź). Działał w Związku Walki Czynnej oraz Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych jako przedstawiciel PPS – Frakcji Rewolucyjnej.

Po wybuchu wojny wstąpił do I Brygady Legionów. W lipcu 1916 r. został wybrany w Warszawie radnym z listy PPS. Po odzyskaniu niepodległości do grudnia 1918 r. do grudnia 1922 r. był urzędnikiem do specjalnych poruczeń przy Naczelniku Państwa Józefie Piłsudskim. Po uchwale Rady Naczelnej PPS w maju 1927 r. krytykującej Józefa Piłsudskiego wystąpił z PPS. Pośmiertnie w 1931 r. odznaczony Krzyżem Niepodległości.

Ważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • Poezje, Warszawa 1902;
  • Jaskółka, Warszawa 1907; – wersja cyfrowa Polona
  • Wrażenia więzienne, Lwów 1908;
  • Stefan Okrzeja, Kraków-Warszawa 1910;
  • Henryk Baron, Kraków-Warszawa 1910;
  • Maria Magdalena, Warszawa 1912;
  • Na stokach Cytadeli (Józef Mirecki), Warszawa 1916;
  • Bandyci z Polskiej Partii Socjalistycznej, Lwów 1924.

Przypisy

  1. G. Legutko, Niespokojny płomień. Życie i twórczość Gustawa Daniłowskiego, Kielce 2011, s. 24.
  2. G. Legutko, Niespokojny płomień. Życie i twórczość Gustawa Daniłowskiego, Kielce 2011, s. 23.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego” Tom 1, ISBN 83-05-11327-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]